සෙවනැලි යට සැඟවෙන සිරිපතුල් සලකුණු..

May 28, 2026 at 06:05 AM

|

Lanka Leader

අතීත බෙංගාලය යනු බුදුදහමේ ස්වර්ණමය තොටිල්ලකි. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 සිට 12 දක්වා කාලයේ ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ බලපැවැත්වූ ‘පාල අධිරාජ්‍යය’ සමයේ ලෝක ප්‍රකට සෝමපුර මහා විහාරය වැනි බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල බිහිවූයේත්, අතිපූජ්‍ය අතීෂ දීපංකර ශ්‍රී ඥාන හිමිපාණන් වැනි මහා යතිවරුන් ලෝකයට බිහිවූයේත් මේ පින්බිමෙනි. එහෙත්, අතීතයේ බෞද්ධ රාජ්‍යයක්ව පැවති, වර්තමානයේ මිලියන 170කට අධික ජනගහනයක් වසන බංග්ලාදේශය තුළ අද වන විට බුදුදහම අතිශය දුෂ්කර මෙන්ම අවදානම් සහගත ඉරණමකට මුහුණ දෙමින් සිටියි.

මුළු ජනගහනයෙන් 0.6%ක් වැනි අල්ප සුළුතරයක් බවට පත්ව සිටින බංග්ලාදේශ බෞද්ධයන්ගේ වර්තමාන ජීවිතය දේශපාලන අස්ථාවරත්වය, ආගමික අන්තවාදය සහ භූමි අර්බුද හමුවේ දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇත.

බංග්ලාදේශයේ වසන බෞද්ධ ප්‍රජාව ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි. පළමුවැන්න තැනිතලා ප්‍රදේශවල වසන, බෙංගාලි භාෂාව කතා කරන සහ එරට සාමාන්‍ය සංස්කෘතියට බද්ධ වුණු 'බරුවා' ප්‍රජාවයි. දෙවැන්න, මියන්මාර සහ ඉන්දීය දේශසීමාවට ආසන්න චිතගොං කඳුකර ප්‍රදේශවල වසන 'චක්මා' සහ 'මර්මා' වැනි ආදිවාසී ගෝත්‍රික ජන කොටස්ය.

ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම ථේරවාද බුදුදහම අදහන මේ පිරිස් සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ එරට බහුතර ඉස්ලාම් භක්තිකයන් සමඟ සහයෝගයෙන් ජීවත් වූහ. එරට රජය විසින් වෙසක් පොහොය දිනය නිල රජයේ නිවාඩු දිනයක් ලෙස පවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇතත්, ඔවුන්ගේ සාමකාමී පැවැත්ම වරින් වර දැඩි සෙලවීම්වලට ලක්වෙමින් පවතී.

බංග්ලාදේශ බෞද්ධයන් මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම තර්ජනයක් වන්නේ සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පැතිරෙන ව්‍යාජ පුවත් හෝ දේශපාලන උසිගැන්වීම් මත ක්‍රියාත්මක වන අන්තවාදී ප්‍රහාරයන්ය. මෙයට දිය හැකි කනගාටුදායකම සහ විශාලම උදාහරණය වන්නේ 2012 වසරේ සිදුවූ 'රාමු' ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවයි.

 මුහුණුපොතේ පළවූ ව්‍යාජ ගිණුමක සේයාරුවක් මුල් කරගනිමින් කුපිත වූ අන්තවාදී පිරිස්, එක රැයකින් රාමු ප්‍රදේශයේ තිබූ සියවස් ගණනාවක් පැරණි බෞද්ධ විහාරස්ථාන 12කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ බෞද්ධ නිවාස සිය ගණනක් ගිනිබත් කර අළු කර දැමූහ. බුදු පිළිම වහන්සේලා මිටිවලින් ගසා බිඳ දැමූහ.

එතැන් පටන් අද දක්වාම, රට තුළ සිදුවන සෑම දේශපාලන පෙරළියකදීම හෝ කැලඹීමකදීම අන්තවාදීන්ගේ පහසුම ඉලක්කය බවට පත්වන්නේ බෞද්ධ, හින්දු වැනි සුළුතර ආගමික ස්ථාන සහ ඔවුන්ගේ දේපළයි.

 මෑතකාලීන දේශපාලන සංක්‍රාන්ති සමයන්හිදී ද සුළුතර ජනතාව දැඩි බියකින් සහ අනාරක්ෂිතභාවයකින් ජීවත් වූ බව ජාත්‍යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබිණි.

චිතගොං කඳුකරයේ වසන බෞද්ධයන් මුහුණ දෙන අර්බුදය ද වඩාත් සංකීර්ණ වන්නකි. දේශපාලන සහ ජන විකාශන ව්‍යාපෘති යටතේ තැනිතලා ප්‍රදේශවල වසන බහුතර ප්‍රජාවට අයත් පිරිස් කඳුකර ප්‍රදේශවල පදිංචි කරවීම නිරන්තරයෙන් සිදුවේ. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බෞද්ධ ආදිවාසීන්ගේ පාරම්පරික වනාන්තර සහ වගාබිම් බලහත්කාරයෙන් අත්පත් කරගැනීම් සිදුවන අතර, ඊට එරෙහි වන බෞද්ධ නායකයන් සහ තරුණයන් වරින් වර අතුරුදහන් කිරීම් හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වයට මුහුණ දීම් වාර්තා වේ.

 තමන්ගේම මව්බිම තුළ ඔවුන් අද "අනාථයන්" බවට පත්වෙමින් සිටිති.

බංග්ලාදේශ බෞද්ධ ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී ශ්‍රී ලංකාවට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. 19 වන සියවසේදී බංග්ලාදේශය තුළ බුදුදහම අභාවයට යමින් තිබූ අවධියක, එරට බුදුදහම නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමට මුල් වූයේ ශ්‍රී ලංකාවයි. ලාංකීය මහා සංඝරත්නයේ අනුග්‍රහයෙන් එරට 'උපසම්පදාව' නැවත පිහිටුවනු ලැබූ අතර, අදටත් බංග්ලාදේශයේ තරුණ හිමිවරුන් විශාල පිරිසක් උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා තෝරාගන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ පිරිවෙන් සහ විශ්වවිද්‍යාලයි. එම නිසා ඔවුන් මුහුණ දෙන පීඩාවන් දෙස මානුෂීය කෝණයකින් බැලීමේ සදාචාරාත්මක වගකීමක් ලාංකීය අප සතුවද පවතී.

කෙසේවෙතත් ආගමික නිදහස සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ ලෝකය කොතෙක් කතා කළද, බංග්ලාදේශයේ බෞද්ධ ප්‍රජාව අද ගෙවන්නේ බිය සහ සැකය මුසු ජීවිතයකි. බහුතරයකගේ ප්‍රචණ්ඩත්වය හමුවේ තමන්ගේ ආගමික සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය රැකගැනීම සඳහා ඔවුහු නිහඬ සටනක නිරතවෙති. අතීතයේ ලෝකයටම දහම් ආලෝකය බෙදූ බෙංගාලයේ බෞද්ධ උරුමය, අනාගතයේදී හුදෙක් කෞතුකාගාර බිත්තිවලට පමණක් සීමා නොවීමට නම්, ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවේ සහ මානව හිමිකම් සංවිධානවල අවධානය මෙම නිහඬ ඛේදවාචකය වෙත කඩිනමින් යොමු විය යුතු බව නම් සමස්ත ලෝකයට ම නොරහසකි.

(සමාජ මාධ්‍යයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී)