ඉස්ලාම් දේශයකින් මතු වූ ලෝකය මවිත කළ සැතපෙන බුදුරුවේ කතාව..

Sep 2, 2026 at 10:59 AM

|

Lanka Leader

👉 අද වන විට බහුතරයක් ඉස්ලාම් භක්තිකයන් වෙසෙන මධ්‍යම ආසියානු රටක් වන ටජිකිස්තානයේ මීට සහශ්‍රකයකට පෙර බුදු දහම ශක්තිමත්ව ව්‍යාප්තව තිබූ බව සැලකෙන කදිම සාක්ෂියක් හමු වී තිබේ. 

👉 ඒ වසර 1300ක් පමණ පැරණි මධ්‍යම ආසියාවෙන් හමු වූ විශාලතම සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාවයි.

👉 1966 වසරේදී සෝවියට් පුරාවිද්‍යාඥ බොරිස් ලිට්වින්ස්කි (Boris Litvinsky) ඇතුළු පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් විසින් දකුණු ටජිකිස්තානයේ ”‍අජිනා-ටෙපා”‍ (Ajina-Tepa) නම් පැරණි බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයේ සිදු කළ කැණීම්වලදී මෙම අතිවිශාල බුද්ධ ප්‍රතිමාව පස් කඳු අතරින් මතු කරගෙන තිබේ.

👉 මෙම විහාර සංකීර්ණය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් සමන්විත වී ඇති අතර, ඉන් එකක් වන්නේ භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ සිටි ආවාස කුටි සහිත කොටසය. අනෙක් කොටස වන්නේ ආගමික වතාවත් සිදු කළ ස්ථූපය සහ මෙම ප්‍රතිමා මන්දිරය පිහිටි කොටසය.

👉 මෙම සම්පූර්ණ ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය සහ ප්‍රතිමාව නිමවා ඇත්තේ මැටි සහ අමු ගඩොල් පමණක් ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස භාවිත කරමිනි.

👉 බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණ අවස්ථාව දැක්වෙන ප්‍රතිමාවක් වන මෙය දිගින් මීටර් 13ක් (අඩි 43ක් පමණ) පමණ වේ. බර ටොන් 6කට ආසන්න වන මෙම ප්‍රතිමාව ක්‍රි.ව. 7 වන හෝ 8 වන සියවසේ දී පමණ නිර්මාණය කර ඇති බව සැලකේ. 

👉 මීටර 13ක් දිගැති මෙතරම් දැවැන්ත මැටි ප්‍රතිමාවක් වසර දහසකට වැඩි කාලයක් ස්වාභාවික විපත්වලින් විනාශ නොවී පැවතීම පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මවිතයට කරුණක් වී තිබේ. කැණීම්වලින් පසුව මෙම ප්‍රතිමාව කොටස් 72කට වෙන් කර ඉතා සුරක්ෂිතව ප්‍රවාහනය කොට, නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කරන කර තිබේ.

👉 වර්තමානයේදී මෙම ප්‍රතිමාව ටජිකිස්තානයේ අගනුවර වන ඩුෂාන්බේ (Dushanbe) හි පිහිටි ජාතික පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ විශේෂ කුටියක ප්‍රදර්ශනය සඳහා තබා තිබේ. 

👉 විශේෂයෙන්ම 2001 වසරේ දී ඇෆ්ගනිස්ථානයේ බාමියන් බුදු පිළිම විනාශ කිරීමෙන් පසු, මෙම අජිනා-ටෙපා ප්‍රතිමාවේ ඓතිහාසික අගය තවත් ඉහළ ගිය අතර, එය රැකගැනීම සම්බන්ධව ලෝක ප්‍රජාවගේ දැඩි අවධානයක් යොමුව තිබේ.

👉 මෙම අපූර්ව නිර්මාණය, අතීතයේ බෞද්ධ උරුමය ලොව පුරා කෙතරම් දුරකට විහිදී තිබුණාද යන්නට ජීවමාන සාක්ෂියකි.