ශ්‍රී ලංකාවට ඇතුළුවීමට උත්සාහ කරන ඉරාන යුධ නෞකාව සම්බන්ධ අර්බුදය..

Mar 6, 2026 at 12:31 PM

|

Lanka Leader

ශ්‍රී ලංකාවට ඇතුළුවීමට උත්සාහ කරන ඉරාන යුධ නෞකාව සම්බන්ධ වර්තමාන අර්බුදයට අදාළ විය හැකිය.

යුද්ධයකදී උදාසීනව සිටින රාජ්‍යක වරායකට ඇතුළුවීමට උත්සාහ කරන සටනට මුහුණ දිය නොහැකිව පලා යන යුධ නෞකාවකට සම්ප්‍රදායික ජාත්‍යන්තර නීතිය සහ XIII හේග් සම්මුතිය (1907) යටතේ ඉතා නිශ්චිත ආරක්ෂාවක් ලැබේ. මෙම නීති රීති අවශ්‍යතා තුනක් සමතුලිත කිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇත. එනම්,

1. මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයේ ස්වෛරීභාවය,

2. ලුහුබැඳීමට ලක්වන යුධ නෞකාවේ ආරක්ෂාව සහ

3. ලුහුබැඳීමට ලක්වන හමුදාවේ අයිතිවාසිකම්.

මූලධර්මය: යුධ නෞකාවක් යුද්ධයකදී උදාසීනව සිටින රාජ්‍යයක් වරායකට  ස්වේච්ඡාවෙන් හෝ බලහත්කාරයෙන්  ඇතුළු වූ පසු ලුහුබැඳීමට ලක්වන යුධ නැව්වලට උදාසීන රාජ්‍යයේ වරායන් වලදී  සම්පූර්ණ ආරක්ෂාව ලැබීමේ අයිතිය භුක්ති විඳියි. මෙයින් අදහස් කරන්නේ:

ලුහුබඳින සටන්කාමියාට වරායට ඇතුළු වූ ලුහුබැඳීමට ලක් වූ නෞකාවට පහර දීමට, අවහිර කිරීමට හෝ බාධා කිරීමට නොහැකිය.

උදාසීන රාජ්‍යය තමන්ට අයත් මුහුදේ සිදුවන ඕනෑම සතුරු ක්‍රියාවක් වැළැක්විය යුතුය.

පසු පස පන්නා ගෙන යන නෞකාව යුද්ධයකදී උදාසීනව සිටිරන රාජ්‍යයේ සීමාවට ඇතුළුවු ලුහු බැඳීමට ලක්වන නෞකාව ලුහුබැඳීම නතර කළ යුතුය.

මෙම මුක්තියෙහි මූලාශ්‍රය උපදිනු ලබන්නේ යුද නැව් යනු රාජ්‍යයේ ස්වෛරීභාවයේ දිගුවක් යන මූලධර්මයෙනි.

යුද නෞකාව "ලුහුබඳින විට" කුමක් සිදුවේද?

හේග් සමුළුවේ XIII සම්මුතියට අනුව යුද නෞකාවක් ලුහුබැඳ යාමෙන් බේරීම සඳහා මධ්‍යස්ථ වරායකට ඇතුළු වන අවස්ථාව පැහැදිලිව හඳුනා ගනී.

ප්‍රධාන ආරක්ෂණ වන්නේ:

* ඇතුළුවීමේ අයිතිය:

මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයක්, එහි රෙගුලාසි මඟින් එකවර වරායේ රඳවා තබා ගත හැකි සටන්කාමී නැව් ගණන සීමා නොකළහොත්, අනතුරේ හෝ ලුහුබැඳීම යටතේ සිටින යුදකාමී යුද නෞකාවකට ඇතුළු වීමට ඉඩ දිය යුතුය.

* ප්‍රහාරයෙන් ආරක්ෂාව:

හඹා යන සටන්කාමියාට මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයේ මුහුදු සීමාවේ ලුහුබැඳීම දිගටම කරගෙන යා නොහැක. මධ්‍යස්ථ අධිකරණ බලය තුළ නැවට පහර දීමට හෝ අල්ලා ගැනීමට ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයක් මධ්‍යස්ථභාවය උල්ලංඝනය කිරීමකි.

* පැය 24 රීතිය:

යුද්ධයේදී උදාසීන රාජ්‍යයට පැය 24ක් ඇතුළත යුද නෞකාව පිටත් කර හැරීමට අවශ්‍ය විය හැකිය. එසේ නොමැති නම්:

* මුහුදේ යාත්‍රා කිරීම සඳහා යෝග්‍යතාවය සඳහා නෞකාවට අත්‍යවශ්‍ය අලුත්වැඩියාවන් අවශ්‍ය වේ නම්,

* නැව යාත්‍රා කිරීමට නුසුදුසු නම්, 

* මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යය යාත්‍රාව සිර කිරීමට තීරණය කරයි නම් 

නෞකාව රඳවා තබා ගත හැකිය.

* රඳවා තබා ගැනීමේ විකල්පය:

යුධ නෞකාවට ක්ෂණිකව අල්ලා ගැනීමේ අවදානමකින් තොරව ආරක්ෂිතව පිටව යා නොහැකි නම්, මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයට ගැටුමේ කාලසීමාව සඳහා නෞකාව සහ කාර්ය මණ්ඩලය රඳවා තබා ගත හැකිය.

මෙම ක්‍රියාව මගින් සතුරාගෙන් නෞකාව ආරක්ෂා කරන අතරම මධ්‍යස්ථභාවය ආරක්ෂා කරයි.

උදාසීන වරායේ යුධ නෞකාවේ හැසිරීම පිළිබඳ සීමාවන්

ප්‍රතිශක්තිය භුක්ති විඳින අතරතුර, යුධ නෞකාව මධ්‍යස්ථ රෙගුලාසිවලට ගරු කළ යුතුය:

* ආරක්ෂාව සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා බඳවා ගැනීම්, නැවත පිරවීමක් හෝ බුද්ධි ක්‍රියාකාරකම් කිරීමට අවකාශය නොමැත.

* අලුත් කරන ලද මෙහෙයුම් සඳහා ස්වාධීන රාජ්‍යයේ වරාය පදනමක් ලෙස භාවිතා කිරීමට අවකාශයක්ස් නොමැත.

* අලුත්වැඩියාවන් සඳහා නෞකාවට රැඳි සිටීමේ කාලය දීර්ඝ කිරීමට ඉඩ ලබා නොදුනහොත් අදාල කාල සීමාව තුළ පිටත් විය යුතුය.

ලුහුබැඳීමට ලක්වූ නෞකාවේ පරිපාලනය අනුකූල වීමට අපොහොසත් වුවහොත් උදාසීන රාජ්‍යයට නැව රඳවා තබා ගැනීමට ඉඩ සලසයි.

උදාසීන රාජ්‍යයක බැඳීම්

මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයක් කළ යුත්තේ:

* එහි මුහුදේ සතුරුකම් වැළැක්වීම.

* සියලුම සටන්කරුවන්ට සමානව සැලකීම සහතික කිරීම.

* පිටත්වීමේ නීති (පැය 24 රීතිය) ක්‍රියාත්මක කිරීම.

පසුපස හඹා යන නාවික හමුදාව නැව සැඟවී සිට ලුහුබැඳීමට ලක්වූ නැව වරායෙන් පිටත සිට පහර දීමට රකවල්ලා බලා සිටීම වැළැක්වීම (ඓතිහාසිකව “සැතපුම් තුනේ රීතිය”, දැන් භෞමික මුහුදු සීමාවන්).

මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යය මෙම රාජකාරි ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත්, එය අර්ධ වශයෙන් හෝ සම-සටන්කාමී රාජ්‍යක් ලෙස සැලකීමේ අවදානමක් ඇත.

ප්‍රායෝගික මෙහෙයුම් යථාර්ථය

සැබෑ ලෝක නාවික භාවිතයේදී:

* ලුහුබඳින ලද යුධ නෞකාවක් බොහෝ විට ඇතුළුවීම සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා ආපදා හෝ ඉන්ධන/එන්ජින් ගැටළු ඇති බවට සංඥා කරයි.

* මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයන් උත්සන්න වීම වළක්වා ගැනීමට සාමාන්‍යයෙන් නෞකාවට පිටවීමට ඉඩ දීමට වඩා සිරගත කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි, .

* ලුහුබඳින බලවේග සාමාන්‍යයෙන් යුද්ධයේදී උදාසීනව සිටින රාජ්‍යයේ මුහුදු  කළාපයෙන් පිටත ස්ථානගත වීම කරනු ලබයි. නමුත් ඒ සඳ හා මැදිහත් විය නොහැක.

(Mohan Wijewickrama මහතාගේ මුහුණු පොතෙන් උපුටා ගත් ලිපියක සිංහල පරිවර්තනයකි)