ඇප ලබා දීම සාමාන්‍ය ක්‍රියා පටිපාටියයි; රිමාන්ඩ් භාරයේ තැබීම ව්‍යතිරේකයකි - ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝ කාලීන පූර්ව-නඩු විභාග රඳවා තබා ගැනීම්, මූලික අයිතිවාසිකම්, නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය සහ අධිකරණ වගවීම: නීතිමය සංසන්දනාත්මක පර්යේෂණ අධ්‍යයනයක්..

Oct 29, 2026 at 10:37 AM

|

Lanka Leader

සාරාංශය

පුද්ගල නිදහස යනු නීතියේ ආධිපත්‍යය මත පදනම් වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යයක මූලික ව්‍යවස්ථාපිත හරයන් ගෙන් එකකි. අපරාධ වරදක් සිදු කළ බවට චෝදනා ලැබූ පුද්ගලයෙකු, නීතියට අනුව වරදකරු බව ඔප්පු වන තුරු, නිර්දෝෂී අයෙකු ලෙස සැලකීමට (නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනය) හිමිකම් කියයි.

එබැවින්, නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම දඬුවමක් ලෙස භාවිතා නොකළ යුතුය.

1997 අංක 30 දරන ඇප පනතේ 2 වන වගන්තිය මගින්, ඇප ලබා දීම සාමාන්‍ය රීතිය බවත්, ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ව්‍යතිරේකය බවත් පැහැදිලිව පිළිගනී. එසේ වුවද, ශ්‍රී ලංකාවේ සැලකිය යුතු පිරිසක් තම අපරාධ නඩු විභාග අවසන් වීමට පෙර, දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රිමාන්ඩ් භාරයේ පසුවෙති.

මෙම පර්යේෂණය මගින්, දීර්ඝ කාලීන පූර්ව-විභාග රඳවා තබා ගැනීම්වල නීත්‍යානුකූලභාවය, ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 11, 12 සහ 13 වගන්ති යටතේ සහතික කර ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් කෙරෙහි ඉන් එල්ල වන බලපෑම්, අධිකරණයේ සහ විධායකයේ වගකීම්, මෙන්ම නීති විරෝධී හෝ අධික ලෙස රඳවා තබා ගැනීමට ලක්වන පුද්ගලයින්ට ලබා ගත හැකි නීතිමය පිළියම් පිළිබඳව විමසා බලයි.

විශේෂයෙන්ම, Farook v Raymond, Weerawansa v Attorney-General, Wickramasinghe v Attorney General සහ Thambiyah Prakash alias Dhanush v Attorney General යන නඩු තීන්දු කෙරෙහි මෙහිදී විශේෂ අවධානය යොමු කෙරේ.

පූර්ව-විභාග රඳවා තබා ගැනීම්, අධිකරණ කටයුතු ප්‍රමාද වීම, සමානුපාතිකභාවය සහ නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ උපකල්පනය පාලනය කරන මූලධර්ම ඇගයීම සඳහා, ඉන්දියාවේ සහ යුරෝපා මානව හිමිකම් අධිකරණයේ නීතිමය තීන්දු ද මෙම අධ්‍යයනයට ඇතුළත් කර ඇත.

මෙහි ප්‍රධාන නිගමනය වන්නේ, දීර්ඝ කාලීන රිමාන්ඩ් භාරයේ තබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය, මුලින් අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතු වූ කරුණු මත පමණක් පදනම් වී තීරණය කළ නොහැකි බවයි. ඒ වෙනුවට, රඳවා තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය, අපරාධ නඩු කටයුතු ඉදිරියට සිදුවන ආකාරය, ඇප කොන්දේසිවල සමානුපාතිකභාවය සහ එමගින් පුද්ගල නිදහස අහිමි වීම යන කරුණු පිළිබඳව අධිකරණය විසින් අඛණ්ඩව විමසා බැලීම අවශ්‍ය වේ.

විශේෂයෙන්ම අධිකරණ පද්ධතියේ පවතින ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් සිදුවන දීර්ඝ කාලීන පූර්ව-විභාග රඳවා තබා ගැනීම් මගින්, නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ උපකල්පනයට සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් සහතික කර ඇති පුද්ගල නිදහසට හානි සිදුවිය හැකි බව මෙම අධ්‍යයනය පෙන්වා දෙයි.

 1. හැඳින්වීම

නීතියේ ආධිපත්‍යය පවතින රාජ්‍යයක, අපරාධ යුක්ති පද්ධතියේ අරමුණ වරදකරුවන්ට දඬුවම් දීමට පමණක් සීමා නොවේ. අපරාධ චෝදනා එල්ල වී ඇති පුද්ගලයින්ගේ නීතිමය සහ ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම ද ඊට ඇතුළත් වේ.

සැකකරුවෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම, අපරාධ නඩු කටයුතු ආරම්භ කිරීම, වරදකරු බව තීරණය කිරීම සහ දඬුවම් නියම කිරීම යන අදියර අපරාධ යුක්ති ක්‍රියාවලියේ  එකිනෙකට වෙනස් එහෙත් එකිනෙකට සම්බන්ධිත අදියර  ලෙස සැලකේ.

පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමේදී, සාධාරණ සැකයක් පැවතීම සම්බන්ධ නීතිමය අවශ්‍යතා සහ නියමිත ක්‍රියා පටිපාටි සපුරාලිය යුතුය. ඊට වෙනස්ව, අපරාධ නඩුවකදී යම් අයෙකු වරදකරු කිරීමට නම්, ඔහු වරද සිදු කළ බවට 'සාධාරණ සැකයකින් තොරව' (beyond reasonable doubt) ඔප්පු විය යුතුය.

එබැවින්, යම් පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගත් පමණින් ඔහු අපරාධයක් සිදු කළ බව තහවුරු නොවේ.

කෙසේ වෙතත්, අපරාධ නඩුවක් අවසන් නොවී පුද්ගලයෙකු වසර පහක්, දහයක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටින්නේ නම්, එලෙස නිදහස අහිමි වීම ප්‍රායෝගිකව සිර දඬුවමක් විඳීමට සමාන තත්වයක් බවට පත්විය හැකිය.

මෙවැනි තත්වයන් මූලික ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි:

අපරාධ නඩුවක් අවසන් නොවී, වසර ගණනාවක් පුරා පුද්ගල නිදහස අහිමි කර තැබීම අපරාධ යුක්තිය පසිඳලීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පියවරක් ද, එසේත් නැතිනම් එය වරදකරු බව තහවුරු වීමට පෙර පනවන ලද දඬුවමක් ලෙස සැලකිය හැකි ද?

මෙම ප්‍රශ්නය විමසා බැලීමේදී, ඇප ලබා දීම සම්බන්ධ දේශීය නීති, ව්‍යවස්ථාපිත සහතික කිරීම්, අධිකරණ තීන්දු සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම අවශ්‍ය වේ.

එමෙන්ම, පොලිසිය, නඩු පවරන බලධාරීන්, අධිකරණ සහ බන්ධනාගාර පරිපාලනය යන ආයතනවලට පැවරී ඇති වගකීම් පිළිබඳව ද ඇගයීමක් සිදු කළ යුතුව ඇත.

මෙම පර්යේෂණයේ මූලික තර්කය වන්නේ, අපරාධ නඩු පැවරීමකදී සැකකරුවෙකු නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම ස්වයංක්‍රීයව සිදුවන දෙයක් බවට පත් නොවිය යුතු බවයි. ඒ වෙනුවට, එය නීත්‍යානුකූල කරුණු මත පදනම් වූ, අතිශය විශේෂිත අවස්ථාවකදී පමණක් ගත යුතු පියවරක් විය යුතුය.

2. පර්යේෂණ ගැටලුව

මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ, ඇප ලබා දීම සාමාන්‍ය නීතිය බවට නීතියෙන් පිළිගෙන තිබියදීත්, ඇතැම් සැකකරුවන්ගේ අපරාධ නඩු අවසන් නොවී ඔවුන් දිගු කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම අතර පවතින පරස්පරතාවයි.

මෙය එකිනෙකට සම්බන්ධ නීතිමය ගැටලු කිහිපයක් මතු කරයි.

පළමුව, කුමන තත්වයන් යටතේ දීර්ඝ කාලීන රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කිරීම්, පුද්ගල නිදහස පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාපිත සහතික කිරීම්වලට පටහැනි විය හැකි ද?

දෙවනුව, නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීමේ කාලසීමාව අධික ලෙස දීර්ඝ වන විට පැන නගින නීතිමය වගකීම් මොනවාද?

තෙවනුව, අධිකරණ කටයුතු ප්‍රමාදය

නීත්‍යානුකූලද, අත්තනෝමතිකද හෝ අසමානුපාතිකද?

2.1 ක්‍රමවේදය

මෙම අධ්‍යයනය මූලධර්ම සහ සංසන්දනාත්මක නෛතික පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයක් අනුගමනය කරයි.

ප්‍රාථමික නෛතික මූලාශ්‍ර අතරට ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව, ඇප පනත, අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය පනත, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත, රිමාන්ඩ් සිරකරුවන් නිදහස් කිරීමේ පනත සහ අදාළ අධිකරණ තීන්දු ඇතුළත් වේ.

ඉන්දියානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ යුරෝපීය මානව හිමිකම් අධිකරණයේ තෝරාගත් විනිශ්චයන් හරහා සංසන්දනාත්මක නෛතික විශ්ලේෂණය සිදු කරනු ලැබේ.

මෙම පර්යේෂණය ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්, විශේෂයෙන් සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ 9 වන වගන්තිය ද පරීක්ෂා කරයි.

3. ඇප ලබා දීමට අදාළ මූලික නෛතික මූලධර්මය

1997 අංක 30 දරන ඇප පනතේ 2 වන වගන්තිය, ඇප ලබා දීම රීතිය බවත් ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ව්‍යතිරේකය බවත් මූලික මූලධර්මය ස්ථාපිත කරයි.¹

මෙම විධිවිධානය මගින් පුද්ගලික නිදහස සඳහා ව්‍යවස්ථාදායකයේ  අභිප්‍රාය සහ මනාපය පිළිබිඹු කරයි.

කෙසේ වෙතත්, එය සෑම අපරාධ ක්‍රියාවලියකදීම ඇප ලබා ගැනීමේ කොන්දේසි විරහිත අයිතියක් ලබා නොදේ.

ඇප පනතේ 14 වන වගන්තිය නීත්‍යානුකූලව පිළිගත් හේතු පවතින විට ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට අවසර දෙයි.

එවැනි හේතු අතර:

(අ) සැකකරු අධිකරණය ඉදිරියේ පෙනී සිටීමට අපොහොසත් වීමේ අවදානම,

(ආ) සාක්ෂිකරුවන්ට බාධා කිරීම,

(ඇ) යුක්තිය පසිඳලීමට බාධා කිරීම හෝ

(ඈ) ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාපිත හේතුවලට අදාළ හැසිරීමක යෙදීම.

කෙසේ වෙතත්, ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේ බලය දඬුවම් අරමුණු සඳහා ක්‍රියාත්මක නොකළ යුතුය.

නඩු විභාගය තෙක් රඳවා තබා ගැනීම සහ වරදකරු වීමෙන් පසු දඬුවම් ලබාදීම අතර වෙනස අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියේ නීත්‍යානුකූලභාවයට මූලික වේ.

තවද, ඇප පනතේ 15 වන වගන්තිය ඇප සම්බන්ධයෙන් අදාළ අධිකරණ තීරණ සඳහා හේතු සැපයීමේ වැදගත්කම හඳුනා ගනී.

එබැවින් ඇප පිළිබඳව අධිකරණ අභිමතය ව්‍යවස්ථාපිත අවශ්‍යතා සහ ස්ථාපිත නීතිමය මූලධර්මවලට අනුකූලව ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය.

4. රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටිය හැකි කාලසීමාව පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාපිත සීමාවන්

ඇප පනතේ 16 වන වගන්තිය මගින් විධිවිධාන සලසා ඇත්තේ, 17 වන වගන්තියට යටත්ව, වරදකරු වී දඬුවම් නියම වී නොමැති පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගත් දින සිට මාස දොළහකට වඩා වැඩි කාලයක් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව තබා නොගත යුතු බවයි.²

17 වන වගන්තිය මගින්, නීතිපතිවරයා විසින් කරන ලද ඉල්ලීමක් මත, ප්‍රමාණවත් හේතු පවතින්නේ නම් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටින කාලසීමාව දීර්ඝ කිරීමට මහාධිකරණයට බලය ලබා දී ඇත.

එවැනි දීර්ඝ කිරීම් සඳහා සටහන් කරන ලද හේතු දැක්වීම් තිබිය යුතුය.

එක් වරක් සිදු කරන දීර්ඝ කිරීමක් මාස තුනකට නොවැඩි විය යුතු අතර, දීර්ඝ කිරීම්වල සමස්ත කාලසීමාව මාස දොළහකට නොවැඩි විය යුතුය.

ඒ අනුව, මෙම විධිවිධානවලට යටත් වන නඩු කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ව්‍යවස්ථාපිත රාමුව මගින් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටිය හැකි උපරිම කාලසීමාව සාමාන්‍යයෙන් මාස විසිහතරකට සීමා කරනු ලබයි.³

කෙසේ වෙතත්, මෙම සීමාව තේරුම් ගත යුත්තේ ඊට අදාළ නීතිමය විධිවිධානවල සන්දර්භය තුළ ය.

විශේෂ නීතිමය විධිවිධාන (special statutory regimes) මගින් රඳවා තබා ගැනීම සහ ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් වෙනස් විධිවිධාන අඩංගු විය හැකිය.

එබැවින්, ඇප පනත මගින් නියම කර ඇති සීමාවන් සියලුම ආකාරයේ අපරාධ නඩු කටයුතු සඳහා ස්වයංක්‍රීයව අදාළ කළ නොහැක.

'වික්‍රමසිංහ එදිරිව නීතිපති සහ තවත් අය' [2010] 1 ශ්‍රී LR 141 යන නඩුවේදී, ඇප පනතේ 14, 16 සහ 17 යන වගන්ති අතර ඇති සම්බන්ධය අභියාචනාධිකරණය විසින් විමසා බලන ලදී.

රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කිරීමේ අරමුණ සැකකරුවෙකුට දඬුවම් කිරීම නොව, අපරාධ නඩු කටයුතු නිසි පරිදි පවත්වාගෙන යාම සහතික කිරීම බව අධිකරණය අවධාරණය කළේය.

තවද, 16 සහ 17 යන වගන්තිවල අඩංගු ව්‍යවස්ථාපිත සීමාවන් අවිනිශ්චිත කාලයක් පුරා මග හැර යාමට 14 වන වගන්තිය මගින් ඉඩ ලබා දෙන බවට අර්ථ නිරූපණය නොකළ යුතු බව ද අධිකරණය පැහැදිලි කළේය.⁴

මෙම තීන්දුව, දීර්ඝ කාලයක් රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටීම සම්බන්ධ ව්‍යවස්ථාපිත සීමාවන් පිළිබඳ වැදගත් දේශීය අධිකරණ තීරණයක්  වේ.

රඳවා තබා ගැනීමේ කාලසීමාව පාලනය කරන ව්‍යවස්ථාපිත රාමුවට අනුකූලව, ඇප ලබා දීම සම්බන්ධ අධිකරණ විචක්ෂණ බලය (judicial discretion) ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ.

4. ශ්‍රී ලංකාවේ රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගතව සිටීම පිළිබඳ වර්තමාන සංඛ්‍යාලේඛන තත්ත්වය

බන්ධනාගාර දෙපාර්තමේන්තුවේ 'ශ්‍රී ලංකා බන්ධනාගාර සංඛ්‍යාලේඛන - 2025' වාර්තාවට අනුව, 2024 දෙසැම්බර් 31 වන දින වන විට වරදකරු වී නොමැති සිරකරුවන් සංඛ්‍යාව 18,985ක් ලෙස වාර්තා වී ඇත. මෙම වාර්තාව මගින් දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබා ගැනීම්වලට අදාළ පහත වර්ගීකරණයන් හඳුනාගෙන ඇත:

පුද්ගලයින් 628 දෙනෙකු වසර දෙකකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගෙන තිබුණි.

පුද්ගලයින් 347 දෙනෙකු වසර තුනකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගෙන තිබුණි.

පුද්ගලයින් 109 දෙනෙකු වසර පහකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගෙන තිබුණි.⁵

මෙම සංඛ්‍යාලේඛන මගින්, දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබා ගැනීමේ සෑම අවස්ථාවක්ම නීති විරෝධී බව තහවුරු නොකෙරේ.

රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය තක්සේරු කළ යුත්තේ, අදාළ නීති, අධිකරණ නියෝග සහ එක් එක් සිද්ධියට අදාළ තත්වයන් සැලකිල්ලට ගනිමිනි.

එසේ වුවද, වරදකරුවන් බවට තහවුරු වී නොමැති පුද්ගලයින් 109 දෙනෙකු වසර පහකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගෙන සිටීම, අපරාධ නඩු විධාන ක්‍රියාවලියේ කාර්යක්ෂමතාව සහ පුද්ගලයෙකුගේ නිදහස අහිමි කර තබා ගැනීම තවදුරටත් සාධාරණීකරණය කළ හැකිද යන්න පිළිබඳව බරපතල ගැටළු මතු කරයි.

දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබා ගැනීම් සඳහා ආයතනික සාධක කිහිපයක් බලපෑ හැකි අතර, ඒවාට පහත දෑ ඇතුළත් වේ:

(අ) විමර්ශන කටයුතු ප්‍රමාද වීම,

(ආ) අධිකරණ වෛද්‍ය සාක්ෂි (forensic evidence) ලබා ගැනීමේදී ඇතිවන දුෂ්කරතා,

(ඇ) සාක්ෂිකරුවන් නොමැති වීම,

(ඈ) නඩු කටයුතු නැවත නැවත කල් දැමීම සහ

(ඉ) නඩු පැවරීමේ ක්‍රියාවලියේ (prosecutorial proceedings) ප්‍රමාදයන්.

මෙවැනි ප්‍රමාදයන් පවතින අවස්ථාවලදී චූදිතයා අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීම සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් පවතින කරුණු ප්‍රවේශමෙන් පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය වේ.

5. නඩු විභාගයට පෙර දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම සහ මූලික අයිතිවාසිකම්

13(1) වගන්තිය - නීති විරෝධී අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් ආරක්ෂා වීම පිළිබඳ නිදහස

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 13(1) වගන්තිය මඟින් නීතියෙන් ස්ථාපිත කර ඇති ක්‍රියා පටිපාටියට අනුව හැර කිසිදු පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට නොගත යුතු බව සපයයි.

මූලික අත්අඩංගුවට ගැනීමක නීත්‍යනුකූලභාවය, පසුව රඳවා තබා ගන්නා සෑම කාල පරිච්ඡේදයකම නීත්‍යනුකූලභාවය අනිවාර්යයෙන්ම තහවුරු නොකරයි.

අත්අඩංගුවට ගැනීමක් මුලින් නීත්‍යානුකූල විය හැකි අතර, නිදහස අඛණ්ඩව අහිමි කිරීම පසුව නීත්‍යනුකූලව ප්‍රශ්න කළ හැකිය.

දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම තක්සේරු කිරීමේදී මෙම වෙනස විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

13(2) වගන්තිය - රඳවා තබා ගැනීම පිළිබඳ අධිකරණ අධීක්ෂණය

13(2) වගන්තියේ අත්අඩංගුවේ පසුවන හෝ වෙනත් ආකාරයකින් පුද්ගලික නිදහස අහිමි කරන ලද පුද්ගලයෙකු නීතියෙන් ස්ථාපිත කර ඇති ක්‍රියා පටිපාටියට අනුව ළඟම ඇති නිසි අධිකරණයේ විනිසුරුවරයා වෙත ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍ය වේ.

අදාළ නීතිමය රාමුවට අනුකූලව අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීමට අවසර දිය යුතුය.

මෙම ව්‍යවස්ථාපිත ආරක්ෂණයේ අරමුණ වන්නේ විධායක අධිකාරියේ පාලනයකින් තොරව ක්‍රියාත්මක කිරීම හරහා අත්තනෝමතික ලෙස නිදහස අහිමි කිරීම වැළැක්වීමයි.

එබැවින් අධිකරණ අධීක්ෂණය අඛණ්ඩ භාරකාරත්වය සඳහා විධිමත් අවසරයක් ලබා දීමට වඩා අර්ථවත් නීතිමය ආරක්ෂාවක් සැපයිය යුතුය.

13(5) වගන්තිය - නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනය

13(5) වගන්තිය නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනය පිළිගනී.

වරදක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබ සිටින පුද්ගලයෙකු නීතියට අනුව වරදකරු බව ඔප්පු වන තෙක් නිර්දෝෂී බව පූර්වනිගමනය කෙරේ.

නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම සඳහා මෙම මූලධර්මය සැලකිය යුතු බලපෑමක් මෙහි ඇත.

වරදකරු බව තීරණය කිරීමකින් තොරව වසර ගණනාවක් අත්අඩංගුවේ පසුවන සැකකරුවෙකු නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාපිත උපකල්පනය දිගටම භුක්ති විඳින නමුත් නිදහස බරපතල ලෙස අහිමි කිරීමකට ලක් වේ.

නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම එම පූර්ව නිගමනයට අනිවාර්යයෙන්ම නොගැලපෙන නමුත්, එහි දීර්ඝ කාලසීමාව ප්‍රවේශමෙන් සාධාරණීකරණය කිරීම අවශ්‍ය වේ.

නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම දඬුවම් සඳහා ආදේශකයක් ලෙස නිතිපතා භාවිතා කළහොත් නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනය එහි ප්‍රායෝගික වැදගත්කමෙන් බොහෝ දේ අහිමි වනු ඇත.

11 වන වගන්තිය - වධහිංසා පැමිණවීමෙන් සහ අමානුෂික සැලකිලි වලින් නිදහස් වීම

11 වන වගන්තිය වධහිංසා පැමිණවීම සහ කෲර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකිලි හෝ දඬුවම් තහනම් කරයි.

දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම ස්වයංක්‍රීයව 11 වන වගන්තිය උල්ලංඝනය කිරීමක් නොවේ.

කෙසේ වෙතත්, රඳවා තබා ගැනීමේ තත්වයන් ව්‍යවස්ථාමය ගැටළු මතු කළ හැකිය.

අදාළ සලකා බැලීම්වලට සිරගත කිරීමේ කාලය, බන්ධනාගාර තදබදය, ප්‍රමාණවත් වෛද්‍ය පහසුකම් නොමැතිකම, ශාරීරික හා මානසික දුක් වේදනා සහ වගකිවයුතු බලධාරීන්ගේ හැසිරීම ඇතුළත් විය හැකිය.

මෙම සාධක අවශ්‍ය නීතිමය සීමාවට ළඟා වන විට, 11 වන වගන්තිය පිළිබඳ ගැටළු මතු විය හැකිය.

12(1) වගන්තිය - නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය

12(1) වගන්තිය නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය සහ නීතියේ සමාන ආරක්ෂාව සහතික කරයි.

ඇප පරිපාලනය පහත සඳහන් අදාළ නොවන සලකා බැලීම් මගින් බලපෑම් නොකළ යුතුය:

(අ) දේශපාලන බලපෑම,

(ආ) ධනය හෝ

(ඇ) සමාජ තත්ත්වය.

කෙසේ වෙතත්, නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය සෑම චූදිතයෙකුටම සමාන ඇප කොන්දේසි අවශ්‍යයෙන්ම අවශ්‍ය නොවේ.

ඒ වෙනුවට, එයට අදාළ නීති මූලධර්ම සාධාරණ, ස්ථාවර සහ වෙනස් කොට සැලකීමකින් තොරව යෙදීම අවශ්‍ය වේ.

මුදල් ඇප සහ ඇප අවශ්‍යතා අධිකරණ විසින් තීරණය කරන විට මෙම වෙනස විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

6. නඩු නීතිය විශ්ලේෂණය

ෆාරුක් එදිරිව රේමන්ඩ්-; අධිකරණ නියෝග සහ පුද්ගලික නිදහස

ෆාරුක් එදිරිව රේමන්ඩ් සහ තවත් අය [1996] 1 ශ්‍රී LR 217 යනු පුද්ගලික නිදහස සහ අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තබා ගැනීමේ ව්‍යවස්ථාමය බලපෑම්පෑම් සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ශ්‍රී ලාංකික තීරණයකි.

අධිකරණ නියෝගයකට අනුව අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්‍යනුකූලභාවයට අදාළ ප්‍රශ්න මෙම නඩුවට ඇතුළත් විය.

මූලික අත්අඩංගුවට ගැනීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 13(1) වගන්තිය උල්ලංඝනය කළ බව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කළේය.

කෙසේ වෙතත්,  126 වගන්තිය යටතේ එහි මූලික අයිතිවාසිකම් අධිකරණ බලයේ සීමාවන් ද අධිකරණය පැහැදිලි කළේය.⁶ මෙම තීරණය

 වැදගත් වෙනසක් පෙන්නුම් කරයි.

අධිකරණ නියෝගයක පැවැත්ම සහ 126 වගන්තිය යටතේ මූලික අයිතිවාසිකම් අයදුම්පතක් ලබා ගැනීම අනිවාර්යයෙන්ම සමාන නීතිමය ප්‍රශ්න නොවේ.

126 වගන්තිය ප්‍රධාන වශයෙන් විධායක හෝ පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ග හරහා මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ගැන සැලකිලිමත් වේ.

එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, අධිකරණ තීන්දුවකින් සෘජුවම උල්ලංඝනය කිරීමක් සිදු වූ විට, සුදුසු පිළියමක් සඳහා අදාළ අභියාචනා, සංශෝධන හෝ වෙනත් අධීක්ෂණ අධිකරණ බලය සලකා බැලීම අවශ්‍ය විය හැකිය.

නීති විරෝධී රඳවා තබා ගැනීම සඳහා අධිකරණ වගවීම පරීක්ෂා කිරීමේදී මෙම වෙනස අත්‍යවශ්‍ය වේ.

වීරවංශ එදිරිව නීතිපති: ජාතික ආරක්ෂක නීති සම්පාදනය සහ පුද්ගලික නිදහස

වීරවංශ එදිරිව නීතිපති සහ වෙනත් අය [2000] 1 ශ්‍රී LR 387 හි, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සලකා බැලීය.

ජාතික ආරක්ෂක නීති යටතේ ක්‍රියාත්මක වන බලතල නීතියෙන් ස්ථාපිත අවශ්‍යතා සහ සීමාවන්ට යටත්ව පවතින බව මෙම තීන්දුවෙන් අවධාරණය කරන ලදී.⁷

ත්‍රස්තවාදය සම්බන්ධ විශේෂ නීති මගින් ව්‍යවස්ථාපිත ආරක්ෂාවන් ස්වයංක්‍රීයව අහෝසි කරනු නොලැබේ.

පාර්ලිමේන්තුව විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සහ රඳවා තබා ගැනීමේ සුවිශේෂී බලතල ලබා දී තිබුණද, එම බලතල ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ අදාළ නීතිමය රාමුව තුළ පමණි.

එබැවින්, ජාතික ආරක්ෂාව, විධායක බලය සහ ව්‍යවස්ථාපිත නිදහස අතර පවතින සම්බන්ධතාවය විමසා බැලීම සඳහා මෙම තීරණය වැදගත් පදනමක් සපයයි.

එමෙන්ම, නීතිමය පදනමක් නොමැතිව පුද්ගලයෙකු රඳවා තබා ගැනීම, හුදෙක් 'ජාතික ආරක්ෂාව' යන තර්කය ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පමණක් සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි බව ද මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ.

තම්බයියා ප්‍රකාශ් (හෙවත් ධනුෂ්) එදිරිව නීතිපති 

'තම්බයියා ප්‍රකාශ් (හෙවත් ධනුෂ්) එදිරිව නීතිපති' (නඩු අංක: CA/CPA/0054/2024) නඩුව, විශේෂ ආරක්ෂක නීති යටතේ දීර්ඝ කාලීනව රිමාන්ඩ් භාරයේ තබා ගැනීම සහ ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා නීති ක්ෂේත්‍රයේ මෑත කාලීනව සිදුවූ වැදගත් වර්ධනයක් නියෝජනය කරයි.

අභියාචනාධිකරණය විසින් ඇප ලබා දීම සම්බන්ධ මෙම තීරණය 2026 ජූලි 17 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

'ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත' යටතේ චූදිතයෙකු දීර්ඝ කාලයක් රිමාන්ඩ් භාරයේ පසුවන අවස්ථාවක, ඔහුට ඇප ලබා දීම සාධාරණීකරණය කළ හැකි 'සුවිශේෂී තත්වයන්' අර්ථ නිරූපණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෙම නඩුව විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

 සිද්ධිමය කරුණු

තම්බයියා ප්‍රකාශ් (ධනුෂ් ලෙසද හැඳින්වෙන) 2009 අගෝස්තු මාසයේදී අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

 වාර්තාවලට අනුව, ඔහු අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේ ඔහුගේ වයස අවුරුදු විසිහයක් පමණ විය.

ඉන්පසු, 2012 සැප්තැම්බර් මාසයේදී කොළඹ මහාධිකරණය හමුවේ ඔහුට එරෙහිව අධිචෝදනා පත්‍රයක් ගොනු කරන ලදී.

එම අධිචෝදනා පත්‍රයේ චෝදනා 230ක් අඩංගු වූ බව වාර්තා වේ.

ඉන් චෝදනා 115ක් 'ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත' යටතේ ද, ඉතිරි චෝදනා 115 'හදිසි නීති රෙගුලාසි' යටතේ ද ගොනු කර තිබුණි.

මෙම නඩුවට අදාළව පැමිණිල්ලේ සාක්ෂිකරුවන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් හඳුනාගෙන තිබූ බව වාර්තා වේ.

මෙම තත්වයන් අනුව පෙනී ගියේ, අපරාධ නඩු විභාගය අවසන් කිරීම සඳහා තවත් සැලකිය යුතු කාලයක් ගත විය හැකි බවයි.

රඳවා තබා ගැනීමේ කාලසීමාව සහ නඩු කටයුතු අවසන් වීමට තවදුරටත් ප්‍රමාදයක් සිදුවිය හැකි බව යන කරුණු, ඇප අයදුම්පත සලකා බැලීමේදී ප්‍රධාන සාධක බවට පත් විය.

රිමාන්ඩ් භාරයේ රඳවා තබා ගැනීමේ කාලසීමාව

අයදුම්කරු 2009 වසරේදී , අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසු ගත වූ සමස්ත කාලසීමාව සහ නඩු විභාගයේදී සලකා බලනු ලබන නිශ්චිත රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කාලසීමාව අතර වෙනසක් හඳුනාගත යුතුව ඇත.

2009 අගෝස්තු සහ 2026 ජූලි අතර කාලසීමාව වසර දහසයකට වඩා වැඩි වේ.

එසේ වුවද, ප්‍රකාශයට පත් වූ වෙනත් වාර්තාවක සඳහන් වූයේ රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටි කාලය වසර දහහතරක් සහ මාස හතක් පමණ වන බවයි.

මෙහි පවතින ප්‍රධාන නීතිමය ගැටලුව වන්නේ, අපරාධ නඩු විභාගය අවසන් වීමට පෙර, විත්තිකරුට තම නිදහස අහිමිව ඉතා දීර්ඝ කාලයක් ගතවී තිබීමයි.

6.1. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ 15B වගන්තිය

2022 අංක 12 දරන ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ (තාවකාලික විධිවිධාන) (සංශෝධන) පනත මගින්, මූලික පනතට 15B වගන්තිය ඇතුළත් කරන ලදී.

මෙම විධිවිධානය මගින්, නීතියේ දක්වා ඇති අවශ්‍යතා සපුරාලන අවස්ථාවලදී ඇප ලබා දීම සඳහා අධිකරණයට බලය පවතින බව පිළිගනී.

'තම්බයියා' (Thambiyah) නඩුවේදී මතු වූ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වූයේ, දීර්ඝ කාලයක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටීම සහ අපරාධ නඩු විභාගය අවසන් කිරීමට සිදුව ඇති ප්‍රමාදය, ඇප ලබා දීම සඳහා සාධාරණීකරණය කළ හැකි 'සුවිශේෂී තත්වයන්' (exceptional circumstances) ලෙස සැලකිය හැකි ද යන්නයි.

එබැවින්, ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් නීතියේ පනවා ඇති සීමාවන් සහ පුද්ගලයෙකුට දීර්ඝ කාලයක් නිදහස අහිමිව සිටීමට සිදුවීමෙන් ඇති වන ප්‍රතිවිපාක අතර සම්බන්ධය සලකා බැලීමට අභියාචනාධිකරණයට සිදු විය.

6.2. අභියාචනාධිකරණයේ තීරණය

මෙම තීන්දුව පිළිබඳව ප්‍රකාශයට පත් වූ වාර්තාවලට අනුව, පෙත්සම්කරු දීර්ඝ කාලයක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටීම සහ නඩු විභාගය අවසන් කිරීමට තවදුරටත් ප්‍රමාදයක් සිදුවිය හැකි වීම, ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් සැලකිය යුතු 'සුවිශේෂී තත්වයන්' බව අභියාචනාධිකරණය නිගමනය කළේය.

එමෙන්ම, ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීමේදී, 2022 සංශෝධනය මගින් ව්‍යවස්ථාදායකය අපේක්ෂා කළ අරමුණ මහාධිකරණය විසින් ප්‍රමාණවත් ලෙස සලකා බැලුවේ ද යන්න පිළිබඳව ද අධිකරණය විමසා බැලූ බව වාර්තා විය.

ඒ අනුව, මහාධිකරණය විසින් ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීම අභියාචනාධිකරණය විසින් අවලංගු කරන ලද අතර, ඇප ලබා දෙන ලෙස නියෝග කරන ලදී.

මෙම තීන්දුවෙන් මතු වන ප්‍රධාන නීතිමය මූලධර්මය පහත පරිදි දැක්විය හැකිය:

ජාතික ආරක්ෂාවට අදාළ විශේෂ නීති මගින් ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් සීමාවන් පනවා තිබුණද, දීර්ඝ කාලයක් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටීම සහ අපරාධ නඩු විභාග කටයුතු අවසන් කිරීමට සැලකිය යුතු ප්‍රමාදයක් සිදුවීම, ඇප මත මුදා හැරීම පිළිබඳව අධිකරණයට සලකා බැලිය හැකි 'සුවිශේෂ 6.3. පනවන ලද ඇප කොන්දේසි

 වාර්තාවලට අනුව, අභියාචනාධිකරණය විසින් පහත සඳහන් ඇප කොන්දේසි පනවන ලදී:

(a) රු. 200,000ක මුදල් ඇපයක්.

(b) එක් අයෙකු රු. මිලියන 5ක බැඳුම්කරයකට අත්සන් තබන පරිදි, ඇපකරුවන් සිව් දෙනෙකු ඉදිරිපත් කිරීම.

(c) සති දෙකකට වරක් අදාළ ත්‍රස්ත විමර්ශන අධිකාරිය වෙත වාර්තා කිරීම.

(d) විදේශ ගමන් බලපත්‍රය භාරදීම.

(e) අදාළ අධිකරණ උපදෙස්වලට අනුකූල වීම.

මෙම කොන්දේසි විත්තිකරු අධිකරණයට පැමිණීම සහතික කිරීමට සහ ජාතික ආරක්ෂාව පිළිබඳ නීත්‍යනුකූල කරුණු සලකා බැලීමට   අවශ්‍ය බව පෙනේ.

කෙසේ වෙතත්, ඇප කොන්දේසි වල ප්‍රායෝගික කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ අතිරේක ප්‍රශ්නයක් ද ඔවුන් මතු කරයි.

6.4.සැබෑ නිදහස් කිරීම සහතික නොකර ඇප ලබා දීම

2026 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පසු වාර්තාවකින් පෙන්නුම් කළේ තම්බියා ප්‍රකාශ් සහ තවත් චූදිතයෙකුට ඇප ලබා දී තිබියදීත් රිමාන්ඩ් භාරයේ රැඳී සිටි බවට වාර්තා වී ඇති බවයි, මන්ද ඔවුන්ට පනවන ලද කොන්දේසි සපුරාලීමට නොහැකි වූ බැවිනි.

මෙම තත්වය විශේෂයෙන් වැදගත් නීතිමය ගැටළුවක් මතු කරයි.

විත්තිකරුට මූල්‍ය සම්පත් හෝ නියමිත කොන්දේසිවලට අනුකූල වීමට ප්‍රායෝගික හැකියාවක් නොමැති නම් ඇප ලබා දෙන අධිකරණ නියෝගයක් සත්‍ය වශයෙන් නිදහස් කිරීමට හේතු නොවේ.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, අධිකරණයක් ඇප ලබා දිය යුතු බව තීරණය කිරීමෙන් පසුව පවා නිදහස අහිමි වීම දිගටම පැවතිය හැකිය.

එබැවින් නීතිමය වෙනස වන්නේ විධිමත් ඇප ලබා දීම සහ නිදහස් කිරීම ලබා ගැනීමේ ප්‍රායෝගික හැකියාව අතර ය.

ඇප කොන්දේසි විත්තිකරුගේ යථාර්ථවාදී ධාරිතාවයෙන් ඔබ්බට ගිය විට, ඇප ලබා දෙන නියෝගයක් කොන්දේසි සහිත නිදහස ලබා ගැනීමේ එහි අපේක්ෂිත අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීමට අපොහොසත් විය හැකිය.

ඇප පනතේ 11 වන වගන්තියේ සන්දර්භය තුළ මෙම ගැටළුව පරීක්ෂා කළ යුතුය.

එම විධිවිධානය මඟින් ඇප මුදල තීරණය කිරීමේදී විත්තිකරුගේ මූල්‍ය තත්වයන් සලකා බැලීම අවශ්‍ය වන අතර ඇප අධික නොවිය යුතු බව පිළිගනී.

ඒ අනුව, ඇප කොන්දේසිවල සමානුපාතිකත්වය සහ ප්‍රායෝගික ශක්‍යතාව අපරාධ යුක්තිය පරිපාලනය කිරීමේදී වැදගත් සලකා බැලීම් වේ.

6.5. නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය සහ මූල්‍ය ධාරිතාව

තම්බියා නඩුව නීතිය ඉදිරියේ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ පුළුල් ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රශ්නයක් ද මතු කරයි.

මූල්‍යමය වශයෙන් වරප්‍රසාද ලත් චූදිතයෙකුට සැලකිය යුතු මුදල් ඇපයක් ලබා දීමට සහ ඇපකරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ සහාය ලබා ගැනීමට හැකි විය හැකිය.

ඊට වෙනස්ව, ආර්ථික වශයෙන් අවාසි සහගත චූදිතයෙකුට සමාන අවශ්‍යතා සපුරාලීමට නොහැකි විය හැකිය.

එවැනි තත්වයන් යටතේ, විධිමත් ඇප ලබා ගැනීම මූල්‍ය ධාරිතාව අනුව සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵල ඇති කළ හැකිය.

මෙය මුදල් ඇප,  සමානාත්මතාවය සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තිය අතර සම්බන්ධතාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරයි.

කෙසේ වෙතත්, මෙම විශ්ලේෂණය මගින් තම්බියා නඩුවේ පනවා ඇති ඇප කොන්දේසි 12(1) වගන්තිය උල්ලංඝනය කිරීමට අධිකරණමය වශයෙන් තීරණය කර ඇති බව තහවුරු නොකරන බව අවධාරණය කළ යුතුය.

ඒ වෙනුවට, එය වාර්තා කරන ලද කරුණු සහ මුදල් ඇපයේ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් පැන නගින ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රශ්නයක් නියෝජනය කරයි.

6. 6. තීරණයේ පුළුල් නීතිමය වැදගත්කම

තම්බියා නඩුවෙන් ප්‍රධාන නීතිමය සලකා බැලීම් තුනක් මතු වේ.

පළමුව, ඇප මත විශේෂ සීමාවන් පනවන නීති යටතේ වුවද, දීර්ඝ කාලීන රිමාන්ඩ් රඳවා තබා ගැනීම සුවිශේෂී තත්වයන් පිළිබඳ අධිකරණ තක්සේරුවට අදාළ විය හැකිය.

දෙවනුව, අපරාධ නඩු කටයුතු සම්පූර්ණ කිරීමේදී සැලකිය යුතු ප්‍රමාදයන් අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීම සාධාරණීකරණය කිරීමට බලපෑ හැකිය.

තෙවනුව, ඇප කොන්දේසි තක්සේරු කළ යුත්තේ ඒවායේ විධිමත් නීත්‍යනුකූලභාවය ගැන සඳහන් කිරීමෙන් පමණක් නොව සමානුපාතිකත්වය සහ ප්‍රායෝගික කාර්යක්ෂමතාව අනුව ය.

එබැවින් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ආරක්ෂක නීති, අධිකරණ ප්‍රමාදය සහ පුද්ගලික නිදහස අතර අන්තර්ක්‍රියා පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මෙම නඩුව වැදගත් පදනමක් සපයයි.

6.7.තම්බියා නඩු තීන්දුව සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්

සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ 9(3) වගන්තිය මඟින් නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින පුද්ගලයින් රඳවා තබා ගැනීම සාමාන්‍ය රීතිය නොවිය යුතු බව සපයයි.

නිදහස් කිරීම නඩු විභාගයකදී පෙනී සිටීම සහතික කිරීමට සහ අධිකරණ කටයුතුවල අනෙකුත් අදාළ අවස්ථා වලට යටත් විය හැකි බව ද එය පිළිගනී.

9(4) වගන්තිය මගින් අධිකරණයක් ඉදිරියේ රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්‍යනුකූලභාවයට අභියෝග කිරීමේ අයිතිය ලබා දෙයි.⁹

මෙම විධිවිධාන මගින් පුද්ගලික නිදහස සහ රඳවා තබා ගැනීමේ අධිකරණ අධීක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් ස්ථාපිත කරයි.

තම්බියා නඩුවේදී පැන නගින තත්වයන් මෙම මූලධර්ම සැලකිල්ලට ගනිමින් පරීක්ෂා කළ හැකිය.

අදාළ සලකා බැලීම් අතර රඳවා තබා ගැනීමේ කාලය, අපරාධ නඩු විභාගය ප්‍රමාද වීමට හේතු, අඛණ්ඩ භාරකාරත්වයේ අවශ්‍යතාවය සහ අඩු සීමා සහිත විකල්ප ලබා ගත හැකි බව ඇතුළත් වේ.

සමානුපාතිකත්වයේ මූලධර්මය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

වාර්තා කිරීමේ අවශ්‍යතා, සංචාරක සීමාවන් හෝ වෙනත් සුදුසු කොන්දේසි හරහා අපරාධ නඩු කටයුතුවල අරමුණු සාධාරණ ලෙස සාක්ෂාත් කරගත හැකි විට, අඛණ්ඩ රඳවා තබා ගැනීම ශක්තිමත් සාධාරණීකරණයක් අවශ්‍ය විය හැකිය.

එබැවින් ජාත්‍යන්තර නීති රාමුව මඟින් නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය අර්ථවත් අධිකරණ තක්සේරුවකට යටත්ව පැවතිය යුතුය යන යෝජනාවට සහාය දක්වයි.

7. ඇප ලබා දීම සංසන්දනාත්මක නීති විද්‍යාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් සලකා බැලීම  - ඉන්දියාව

රාජස්ථාන් ප්‍රාන්තය v බල්චන්ඩ්

රාජස්ථාන් ප්‍රාන්තය v බල්චන්ඩ් (1977) 4 SCC 308 හි, විනිසුරු වී ආර් ක්‍රිෂ්ණා අයියර් ඇප සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමේදී නිදහසේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය.

මෙම තීන්දුව "ඇප, මිස හිරගෙදර නොවේ- Bail but  not jail" යන සුප්‍රසිද්ධ මූලධර්මය සමඟ සම්බන්ධ වේ.

නීත්‍යානුකූලව ප්‍රමාණවත් හේතු මත රඳවා තබා ගැනීම සාධාරණීකරණය කළ හැකි අවස්ථාවක හැර, සාමාන්‍යයෙන් ඇප මත මුදා හැරීමට ප්‍රමුඛතාවය දිය යුතුය.¹⁰

මෙම මූලධර්මය, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇප පනතේ (Bail Act) 2 වන වගන්තියේ අන්තර්ගත පොදු ව්‍යවස්ථාදායක ප්‍රතිපත්තිය සමඟ අනුකූල වේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම මූලධර්මය ක්‍රියාත්මක කිරීම අදාළ ව්‍යවස්ථාමය රාමුවට සහ එක් එක් නඩුවේ පවතින තත්වයන්ට යටත් වේ.

හුසේනාරා ඛාතුන් එදිරිව බිහාර් ප්‍රාන්තයේ ස්වදේශ කටයුතු ලේකම් (Hussainara Khatoon v Home Secretary, State of Bihar)

'හුසේනාරා ඛාතුන් එදිරිව බිහාර් ප්‍රාන්තයේ ස්වදේශ කටයුතු ලේකම්' (1979) 3 SCC 532 නඩුවේදී, පුද්ගල නිදහසෙහි අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් ලෙස කඩිනම් නඩු විභාගයක වැදගත්කම ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පිළිගන්නා ලදී.¹¹

මෙම නඩුව පැන නැගුණේ, නඩු විභාගය අවසන් වන තෙක් රඳවා සිටින සිරකරුවන් (undertrial prisoners) දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රඳවා තබා ගැනීමේ පසුබිම තුළය.

අපරාධ නඩු විධාන ක්‍රියාවලියේ සිදුවන ප්‍රමාදයන් මගින්, නිදහසට හිමි ව්‍යවස්ථාමය ආරක්ෂාව බරපතල ලෙස අඩපණ විය හැකි බව අධිකරණය අවධාරණය කළේය.

නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින චූදිතයන් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ රක්ෂිත බන්ධනාගාරගතව සිටින අපරාධ යුක්ති පද්ධති සම්බන්ධයෙන් මෙම තීරණය විශේෂයෙන් අදාළ වේ.

යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලිය ඇගයීමේදී, එය හුදෙක් නඩුවේ අවසාන ප්‍රතිඵලය මත පමණක් නොව, එම ක්‍රියාවලියේ සාධාරණත්වය සහ කාලෝචිතභාවය මත ද පදනම් විය යුතු බව මෙමගින් පෙන්වා දෙයි.

ඉන්දීය සංගමය එදිරිව කේ. ඒ. නජීබ් (Union of India v K A Najeeb)

'ඉන්දීය සංගමය එදිරිව කේ. ඒ. නජීබ්' (2021) 3 SCC 713 නඩුවේදී, විශේෂ ත්‍රස්ත විරෝධී නීති යටතේ ඇප ලබා දීම පිළිබඳව ඉන්දියාවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සලකා බැලීය.

අපරාධ නඩු විභාගයක් අවසන් වීමට දීර්ඝ කාලයක් ගතවන අවස්ථාවකදී, ඇප ලබා දීම සම්බන්ධයෙන් පනවා ඇති ව්‍යවස්ථාමය සීමා කිරීම් තිබියදීත්, ව්‍යවස්ථාමය ඇපකරයන්ගේ (constitutional guarantees) අදාළත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම අහෝසි නොවන බව අධිකරණය පිළිගත්තේය.¹²

'තම්බයියා' (Thambiyah) නඩුව සමඟ සැසඳීමේදී මෙම තීරණය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

මෙම නඩු දෙකම විශේෂ ආරක්ෂක නීති, දීර්ඝ කාලීන රඳවා තබා ගැනීම් සහ පුද්ගල නිදහස ආරක්ෂා කිරීම අතර පවතින සම්බන්ධය පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි.

මෙහි ඇති සැසඳීමේ වැදගත්කම පවතින්නේ, පුද්ගලයෙකු තවදුරටත් රඳවා තබා ගැනීම සාධාරණද යන්න තීරණය කිරීමේදී, අපරාධ නඩු විධාන ක්‍රියාවලියේ සැබෑ ප්‍රගතිය සැලකිල්ලට ගත යුතු බව පිළිගැනීම තුළය.

8. යුරෝපීය මානව හිමිකම් අධිකරණය විසින් ස්ථාපිත කරන ලද ඇප ලබා දීම පිළිබඳ මූලධර්ම

ලෙටෙලියර් එදිරිව ප්‍රංශ

 කෙසේ වෙතත්, කාලය ගතවත්ම, රඳවා තබා ගැනීම දිගටම පවත්වාගෙන යාම සඳහා අදාළ සහ ප්‍රමාණවත් හේතු අවශ්‍ය වේ.

චෝදනාවල බරපතලකම පමණක් පදනම් කරගෙන, පුද්ගලයෙකුගේ නිදහස අහිමි කිරීම අසීමිත කාලයක් සඳහා සාධාරණීකරණය කළ නොහැක.

මෙම මූලධර්මය වැදගත් වන්නේ, මුලින් රඳවා තබා ගැනීම සඳහා වූ සාධාරණීකරණය සහ එය දිගටම පවත්වාගෙන යාම සඳහා වන සාධාරණීකරණය අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට අධිකරණවලට එය මගින් බල කෙරෙන බැවිනි.

බුසාඩ්ජි එරෙහිව මෝල්ඩෝවා ජනරජය (Buzadji v Republic of Moldova)

නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම (pre-trial detention) සම්බන්ධ අවශ්‍යතා යුරෝපීය මානව හිමිකම් අධිකරණය විසින් තවදුරටත් පැහැදිලි කරන ලදී.

අදාළ සහ ප්‍රමාණවත් අතිරේක හේතු නොමැතිව, හුදෙක් සාධාරණ සැකයක් මත පමණක් පුද්ගලයෙකු දිගටම රඳවා තබා ගැනීම සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි බව එම අධිකරණය අවධාරණය කළේය.¹⁴

නඩු විභාගයක් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින චූදිතයෙකුගේ නිදහස අහිමි කිරීම සඳහා අධිකරණ බලධාරීන් විසින් නිසි සාධාරණීකරණයක් ඉදිරිපත් කළ යුතු බව මෙම තීරණය මගින් තහවුරු කරයි.

මෙම ප්‍රවේශය, ශ්‍රී ලංකාවේ දීර්ඝ කාලීන රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කිරීම් ඇගයීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් සංසන්දනාත්මක රාමුවක් සපයයි.

විශේෂයෙන්ම, මුලින් අත්අඩංගුවට ගන්නා අවස්ථාවේ ඉදිරිපත් කළ හේතු මත පමණක් යැපීම වෙනුවට, අඛණ්ඩ අධිකරණ අධීක්ෂණයක වැදගත්කම මෙය මගින් ඉස්මතු කර පෙන්වයි.

9. නීති විරෝධී ලෙස රඳවා තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් රාජ්‍ය වගකීම

ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 126 වැනි වගන්තිය මගින්, විධායක හෝ පරිපාලන ක්‍රියාමාර්ගයක් හරහා මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වීමක් හෝ එසේ වීමට ආසන්න අවස්ථාවක් සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අධිකරණ බලය පවරා ඇත.

126(4) වගන්තිය යටතේ, සාධාරණ සහ යුක්ති සහගත යැයි ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට හැඟී යන සහන ලබා දීමට හෝ නියෝග නිකුත් කිරීමට එම අධිකරණයට බලය ඇත.

එවැනි සහනවලට වන්දි ගෙවීමට නියම කිරීම ද ඇතුළත් විය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, දීර්ඝ කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම පමණක් වන්දි ලබා ගැනීමට ස්වයංක්‍රීයව හිමිකමක් ඇති නොකරයි.

පැමිණිලිකරු විසින් අදාළ නීතිමය පදනම් සහ බලාත්මක කළ හැකි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය අයිතිවාසිකමක් උල්ලංඝනය වී ඇති බව තහවුරු කළ යුතුය.

එබැවින්, රඳවා තබා ගැනීමේ නීතිමය පදනම, ඊට වගකිව යුතු බලධාරීන්ගේ හැසිරීම සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රතිකර්මයක් ලබා ගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව විමසා බැලිය යුතුය.

'තම්බයියා' (Thambiyah) නඩුව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, අභියාචනාධිකරණය විසින් ඇප ලබා දීමෙන් පමණක්, අදාළ පුද්ගලයාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය වී ඇති බවට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීරණය කර ඇතැයි අදහස් නොවේ.

 සැකකරුවෙකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමේ බලය ක්‍රියාත්මක කරන මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු, අදාළ නීති රාමුව තුළ රැඳී සිටිමින් කටයුතු කළ යුතුය.

පොලිසිය විසින් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමක් ඉල්ලා සිටින පමණින්ම, එවැනි නියෝගයක් ලබා දීම සාධාරණීකරණය කෙරෙන්නේ නැත.

අධිකරණය අදාළ නීතිමය අවශ්‍යතා සහ රඳවා තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය ස්වාධීනව පරීක්ෂා කළ යුතුය.

නීතිය ඇප ලබා දීමට අවසර දෙන විට, රඳවා තබා ගැනීම සඳහා සුදුසු විකල්ප ලබා ගැනීම නිසි සලකා බැලිය යුතුය.

කෙසේ වෙතත්, අධිකරණ දෝෂ සහ අධිකරණ විෂමාචාරය අතර වැදගත් වෙනසක් පවත්වා ගත යුතුය.

වැරදි නීතිමය තීරණයක් අධිකරණ නිලධාරියාගේ පැත්තෙන් පුද්ගලික වගකීමක් හෝ විනය විෂමාචාරයක් ස්වයංක්‍රීයව ස්ථාපිත නොකරයි.

අභියාචනා, සංශෝධන ක්‍රියාමාර්ග හෝ වෙනත් පිළිගත් අධිකරණ ප්‍රතිකර්ම හරහා නීතිමය දෝෂ ආමන්ත්‍රණය කළ හැකිය.

විනය වගකීම, ඊට වෙනස්ව, අධිකරණ හැසිරීම පාලනය කරන අදාළ ව්‍යවස්ථාමය සහ නීතිමය ප්‍රමිතීන් සලකා බැලීම අවශ්‍ය වේ.

එබැවින් අධිකරණ වගවීම අධිකරණ ස්වාධීනත්වය සහ යුක්තිය පසිඳලීමේ ආයතනික අවශ්‍යතා සමඟ අනුකූලව ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

11.නීතිමය සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා නිර්දේශ

ශ්‍රී ලංකාවේ අනවශ්‍ය සහ දීර්ඝ නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම අඩු කිරීම අරමුණු කරගත් ප්‍රතිසංස්කරණවල  දැඩි අවශ්‍යතාවය ඉහත විශ්ලේෂණයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ. එබැවින් සඳහා පහත් සඳහන් නිර්දේශය ඉදිරිපත් කළ හැක.

(අ)රිමාන්ඩ් රඳවා තබා ගැනීම පිළිබඳ කාලානුරූප අධිකරණ සමාලෝචනය

මාස හයකට වැඩි කාලයක් රිමාන්ඩ් භාරයේ රැඳී සිටින සැකකරුවන් සම්බන්ධ නඩු ව්‍යුහගත සමාලෝචන ක්‍රියාවලියකට යටත් කළ යුතුය.

එවැනි සමාලෝචන මගින් රඳවා තබා ගැනීමේ අඛණ්ඩ අවශ්‍යතාවය සහ අපරාධ නඩු කටයුතුවල ප්‍රගතිය පරීක්ෂා කළ යුතුය.

(ආ) මාස දොළහකට පසු  පවතින රඳවා ගැනීම් සඳහා නිශ්චිත ව්‍යුහගත අධිකරණමය සුපරික්ෂණයක් පැවතීම

සැකකරුවෙකු වසරකට වැඩි කාලයක් අත්අඩංගුවේ පසුවන විට, නඩුවේ ප්‍රගතිය සහ අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීමට හේතු පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් ලබා දීමට වගකිවයුතු බලධාරීන්ට නිර්දේශ කළ  යුතුය.

(ඇ) අපරාධ නඩු කටයුතුවල අරමුණු සුදුසු ඇප කොන්දේසි හරහා සාක්ෂාත් කරගත හැකිද යන්න අධිකරණය සලකා බැලිය යුතුය.

(ඈ) වසර දෙකකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගැනීම සම්බන්ධ නඩු සඳහා ප්‍රමුඛතාවය

වසර දෙකකට වැඩි කාලයක් රඳවා තබා ගත් පුද්ගලයින් සම්බන්ධ අපරාධ නඩු කටයුතු සඳහා සුදුසු ප්‍රමුඛතාවයක් ලැබිය යුතුය.

ආයතනික ප්‍රමාදය හේතුවෙන් රඳවා තබා ගැනීම අසමානුපාතික වීමේ අවදානම එවැනි ක්‍රමයක් මඟින් අඩු කළ හැකිය.

(ඉ) සමානුපාතික ඇප කොන්දේසි

මුදල් ඇප සහ ඇප අවශ්‍යතා පැනවීමේදී අධිකරණ චූදිත පුද්ගලයින්ගේ මූල්‍ය තත්වයන් සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

අනවශ්‍ය ලෙස පීඩාකාරී නොවී ඇප ලබා ගැනීමේ නීත්‍යානුකූල අරමුණු සුරක්ෂිත කිරීමට කොන්දේසි ප්‍රමාණවත් විය යුතුය.

(ඊ) නීති ආධාර ශක්තිමත් කිරීම

ආර්ථික වශයෙන් අවාසි සහගත සැකකරුවන්ට නීති ආධාර වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි කළ යුතුය.

ඇප ලබා ගැනීමට හෝ ඇප කොන්දේසි සපුරාලීමට අවශ්‍ය සම්පත් නොමැති නිසා පුද්ගලයන් අත්අඩංගුවේ පසුවන විට මෙය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ.

(උ) රිමාන්ඩ් රැඳවුම් සංඛ්‍යාලේඛන ප්‍රකාශයට පත් කිරීම

රිමාන්ඩ් රැඳවුම් කාලය, කල් දැමීමට හේතු සහ ඇප අයදුම්පත්වල ප්‍රතිඵල පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛන නිතිපතා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ආයතනික විනිවිදභාවය වැඩි දියුණු කරනු ඇත.

එවැනි තොරතුරු අපරාධ යුක්ති විනිශ්චය පද්ධතියේ සාක්ෂි මත පදනම් වූ ප්‍රතිසංස්කරණයට ද සහාය වනු ඇත.

(ඌ) නීති විරෝධී රඳවා තබා ගැනීම සඳහා ඵලදායී පිළියම්

නීති විරෝධී රඳවා තබා ගැනීම හෝ මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් ස්ථාපිත කර ඇති තැන්වල වන්දි ලබා ගැනීම සහ අනෙකුත් සුදුසු පිළියම් ලබා ගැනීම සඳහා නීතිමය යාන්ත්‍රණ ශක්තිමත් කළ යුතුය.

නිගමනය

ශ්‍රී ලංකාවේ ඇප පාලනය කරන මූලික මූලධර්මය පැහැදිලිය.

ඇප ලබා දීම සාමාන්‍ය රීතිය වන අතර ඇප ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ව්‍යතිරේකයයි.

මෙම මූලධර්මය 1997 අංක 30 දරන ඇප පනතේ 2 වන වගන්තියේ පැහැදිලිව පිළිගෙන ඇත.

එය පුද්ගලික නිදහස, නිර්දෝෂීභාවය පිළිබඳ පූර්ව නිගමනය සහ අපරාධ යුක්තියේ සාධාරණ පරිපාලනය යන පුළුල් නෛතික වටිනාකම් පිළිබිඹු කරයි.

තම්බියා ප්‍රකාශ් හෙවත් ධනුෂ් එදිරිව නීතිපති නඩුවේ තීන්දුව, විශේෂ ජාතික ආරක්ෂක නීති යටතේ දීර්ඝ කාලීන රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් මෑත කාලීන වැදගත් වර්ධනයක් නියෝජනය කරයි.

මෙම නඩුවෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ, සුවිශේෂී තත්වයන් ඇප සාධාරණීකරණය කරන්නේද යන්න තීරණය කිරීමේදී රඳවා තබා ගැනීමේ කාලය සහ අපරාධ නඩු කටයුතු සම්පූර්ණ කිරීමේ ප්‍රමාදයන් සැලකිය යුතු සලකා බැලීම් විය හැකි බවයි.

කෙසේ වෙතත්, නඩුව ඇපයේ ප්‍රායෝගික කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ තවත් ගැටළුවක් ද මතු කරයි.

චූදිත පුද්ගලයෙකුට අධිකරණයක් විසින් පනවන ලද කොන්දේසි සපුරාලීමට නොහැකි වූ විට, ඇප ලබා දීමේ නියෝගයක් සැබෑ නිදහස් කිරීමට හේතු නොවිය හැකිය.

එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ඇප පරිපාලනය නිදහස් කිරීම සඳහා නීතිමය සාධාරණීකරණය පමණක් නොව, පනවන ලද කොන්දේසිවල සමානුපාතිකත්වය සහ ප්‍රායෝගික ශක්‍යතාව ද සලකා බැලිය යුතුය.

ඉන්දියාවේ සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ යුරෝපීය අධිකරණයේ සංසන්දනාත්මක නීති විද්‍යාව, නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම පිළිබඳ අඛණ්ඩ අධිකරණ පරීක්ෂාවේ වැදගත්කම ශක්තිමත් කරයි.

සාධාරණ සැකයේ ආරම්භක පැවැත්ම අනිවාර්යයෙන්ම පුද්ගලික නිදහස අවිනිශ්චිත ලෙස අහිමි කිරීම සාධාරණීකරණය කළ නොහැක.

රඳවා තබා ගැනීම දිගටම පවතින විට, ප්‍රමාණවත් සාධාරණීකරණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය වඩ වඩාත් වැදගත් වේ.

එබැවින් අපරාධ නඩු කටයුතු සාධාරණ ගවේෂණයකින් පැවැත්විය යුතු අතර, අඛණ්ඩව රඳවා තබා ගැනීමේ අවශ්‍යතාවය අධිකරණ පරීක්ෂණයට විවෘතව පැවතිය යුතුය.

අපරාධකරුවෙකුගේ හුදු චෝදනාව අපරාධමය වරදක් සිදු කිරීමෙන් පුද්ගලයෙකුගේ ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් අහෝසි නොවෙයි.

එසේම, සැකකරුවෙකු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීමෙන් ඔහු නීතියේ ආරක්ෂාවෙන් බැහැර කෙරෙන්නේ ද නැත.

අපරාධ නඩු විභාග අවසන් නොවීම හේතුවෙන් පුද්ගලයෙකු වසර ගණනාවක් පුරා නිදහස අහිමිව සිටී නම්, ව්‍යවස්ථාපිත ආරක්ෂණ විධිවිධානවල සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයේ ඵලදායීතාවය පිළිබඳ බරපතල ගැටලු මතු වේ.

අවසාන වශයෙන්, නඩු විභාගයට පෙර රඳවා තබා ගැනීම, වරදකරුවෙකු බවට තීරණය කිරීමට පෙර දඬුවම් කිරීමක් බවට පත් නොවිය යුතුය. එසේම, අපරාධ යුක්තිය පසිඳලීමේ ක්‍රියාවලියේ සිදුවන ප්‍රමාදයන්, පුද්ගලයෙකුගේ නිදහස අනිශ්චිත කාලයක් සඳහා අහිමි කර තැබීමට සාධාරණීකරණයක් ලෙස භාවිතා නොකළ යුතුය.

සහකාර මහාචාර්ය රාජා ගුණරත්න

නීතිඥ

නීති අධ්‍යයන අංශය,

ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය