වෙනස් වෙමින් පවතින ලෝක බල තුලනය පිළිබඳව ඇමෙරිකානු මධ්‍ය කාලීන මැතිවරණයෙන් කියැවෙන්නේ කුමක්ද?
ඇමෙරිකානු මධ්‍ය කාලීන මැතිවරණය ලොව පුරා විශාල අවධානයක් දිනාගෙන තිබීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ. මන්ද, ජාත්‍යන්තර කටයුතු කෙරෙහි ඇමෙරිකාවේ බලපෑම ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පැවතියද, එම බලපෑම තවමත් සැලකිය යුතු මට්ටමක පවතින බැවිනි. එබැවින් ඇමෙරිකානු ඡන්දදායකයන් ගනු ලබන තීරණ එරටින් බොහෝ දුර බැහැර ජීවත් වන ජනතාවට පවා බලපායි.
එහෙත් වඩාත්ම වැදගත් වර්ධනයන් සිදුවෙමින් පවතින්නේ ඇමෙරිකාව තුළමය. එරට පවතින උග්‍ර දේශපාලන අරගල මගින් ගැඹුරු සමාජ හා දේශපාලන පරිවර්තනයන් පිළිබිඹු වේ. සංක්‍රමණය, වෙළෙඳාම සහ ජාත්‍යන්තර පද්ධතියේ ස්ථාවරත්වය යන කරුණු සියල්ලම මෙහිදී භූමිකාවක් ඉටු කළද, ඊට බලපාන මූලික හේතු බොහෝ දුරට දේශීය ස්වභාවයක් ගනී.
මෙම තත්ත්වය මගින් අප එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ වී සිටින වර්තමාන ලෝකයේ පවතින එක් පරස්පරතාවක් පැහැදිලි වේ. එනම්, දේශීය කටයුතු සහ විදේශ කටයුතු අතර පවතින වෙනස ක්‍රමයෙන් බොඳ වෙමින් පැවතීමයි.
මෙම අංශ දෙක කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් වෙන්ව පැවතියේ නැත. එසේ වුවද, අතීතයේදී ස්වෛරී රාජ්‍යයන්ට, විශේෂයෙන්ම විශාල රාජ්‍යයන්ට, බාහිර බලපෑම්වලින් යම් තරමකට ආරක්ෂා වී සිටීමේ හැකියාවක් තිබිණි. එහෙත් අද වන විට එවැනි වෙන්වීමක් පවත්වාගෙන යාම පාහේ අසීරු වී තිබේ. එමෙන්ම ප්‍රධාන බලවතුන්ගේ අභ්‍යන්තර දේශපාලන වර්ධනයන්ගෙන් ලෝකයේ සෙසු රටවලට තවදුරටත් හුදෙකලා වී සිටිය නොහැකි බව පැහැදිලිය.
1980 දශකයේ සිට 2010 දශකය දක්වා ලෝකය ආධිපත්‍යය දැරූ ලිබරල් ගෝලීයකරණයේ දිගුකාලීන උරුමයන්ගෙන් එකක් වන්නේ මෙයයි.
සීතල යුද්ධයේ අවසානයත් සමඟ ආර්ථික අන්‍යෝන්‍ය රඳාපැවැත්මට දේශපාලනික ශක්තියක් ලැබිණි. ප්‍රමුඛ බටහිර රටවල පැවති නව ලිබරල්වාදී ප්‍රතිපත්ති මගින්ද එම ප්‍රවණතාව දිරිමත් කරනු ලැබිණි. සෝවියට් සංගමය සහ සමාජවාදී කඳවුර බිඳවැටීම, වෙළෙඳපොළ ආර්ථිකයේ උසස් බව පමණක් නොව, ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පාලන ක්‍රමයේ අවසාන සහ නිශ්චිත ආදර්ශය බවට පත්වීමේ සාක්ෂියක් ලෙසද එම බටහිර රටවල අර්ථකථනය කෙරිණි.
එමගින් ලෝකය අනිවාර්යයෙන්ම පොදු මූලධර්ම සහ වටිනාකම් වටා එක්රැස් වනු ඇති බවටත්, බටහිර ලිබරල් ආකෘතිය පුළුල් වශයෙන් ලෝකයේ සර්වසාධාරණ ආදර්ශය බවට පත්වනු ඇති බවටත් වූ උපකල්පනයක් බිහි විය. එහෙත් අද වන විට එම අපේක්ෂාවන් ආපසු හැරෙමින් පවතී.
කලක් සර්වසාධාරණ ප්‍රමිතීන් ස්ථාපිත කිරීමේ අයිතිය තමන් සතු බව කියා සිටි රටවලම දේශීය දේශපාලන වර්ධනයන්, ලෝකය එකම ආකෘතියකට ඒකාබද්ධ වීම වෙනුවට වැඩි විවිධත්වයක් කරා යොමු කරමින් තිබේ. ඇමෙරිකාව සහ බටහිර යුරෝපය අතර සබඳතාව මේ සඳහා විශේෂයෙන්ම කැපී පෙනෙන උදාහරණයකි.
පැරණි ලෝකය(Old World) සහ නව ලෝකය (New World)) දේශපාලන සම්ප්‍රදායන් සහ සංස්කෘතික දැක්ම අතින් සැමවිටම සැලකිය යුතු වෙනස්කම්වලින් යුක්ත විය. එහෙත් කොමියුනිස්ට්වාදයට එරෙහිව ඔවුන් එක්ව කළ අරගලයත්, ඉන් අනතුරුව සීතල යුද්ධයේදී ලැබූ පොදු ජයග්‍රහණයත්, පෙර නොවූ විරූ තරම් ශක්තිමත් දේශපාලන හවුල්කාරිත්වයක් ඔවුන් අතර ගොඩනැඟීමට හේතු විය.
අද වන විට එම එකමුතුව දුර්වල වෙමින් පවතී. ඇත්ත වශයෙන්ම ඇමෙරිකාව සහ බටහිර යුරෝපය අතර සබඳතා අත්ලාන්තික් සාගරයේ දෙපසම දේශපාලන බෙදීම් ඇති කරන මූලාශ්‍රයක් බවට පත්ව තිබේ.
යුරෝපීය මහද්වීපයේ දේශපාලන ප්‍රභූ පැලැන්තිය ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ විරුද්ධවාදීන් සමඟ විවෘතව සහයෝගීතාව පළ කරන අතර, හැකි සෑම අවස්ථාවකදීම ඔවුන්ට සහාය වීමට උත්සාහ කරයි. ඒ අතරම, ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ ආධාරකරුවෝද විශේෂයෙන්ම යුරෝපයේ වෙනත් රටවල මැතිවරණ දේශපාලනයට මැදිහත් වීමට කිසිදු පැකිළීමක් නොදක්වති.
කලක් පොදු වටිනාකම් මත පදනම් වූ නොසැලෙන හවුල්කාරිත්වයක් ලෙස ඉදිරිපත් කෙරුණු මෙම සබඳතාව අද වන විට එකිනෙකට තරගකාරී දේශීය දේශපාලන න්‍යාය පත්‍ර මගින් හැඩගැසෙමින් පවතී.
ඊටත් වඩා හෙළිදරව්කාරී වර්ධනයක් වන්නේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනයේ නියෝජිතයන් විසින් දිරිමත් කරනු ලබන බටහිර ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ අලුත් වූ විවාදයයි.
දශක ගණනාවක් පුරා, පුරාණ සම්භාව්‍ය ශිෂ්ටාචාරය තුළ මුල් බැසගත් බටහිර ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ සංකල්පය වෙනුවට සර්වසාධාරණ මානව වටිනාකම් පිළිබඳ භාෂාව ක්‍රමයෙන් ආදේශ විය. ශිෂ්ටාචාර අතර පවතින වෙනස්කම් යල්පැනගිය හෝ දේශපාලනික වශයෙන් පිළිගත නොහැකි සංකල්ප ලෙස සලකනු ලැබිණි.
මෙම ඊනියා සර්වසාධාරණ වටිනාකම් බටහිර රටවල භූදේශපාලනික සහ සංස්කෘතික ව්‍යාප්තිය සඳහා වූ මතවාදී පදනම බවට පත්විය. එහෙත් ගෝලීය ආධිපත්‍යය අත්පත් කර ගැනීමේ එම ප්‍රයත්නයට මිලක් ගෙවීමට සිදු විය. ඒ වූ කලී බටහිර සමාජයේම ඓතිහාසික හා සංස්කෘතික පදනම් ක්‍රමයෙන් අත්හැර දැමීමයි.
දැන් එම ව්‍යාප්තිකරණ යුගය අවසන් වෙමින් පවතින බැවින් අනන්‍යතාව පිළිබඳ ප්‍රශ්නය නැවතත් ඉදිරියට පැමිණ තිබේ. තමන් අනෙකුත් සමාජයන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ කුමන කරුණුවලින්ද, ආරක්ෂා කරගත යුතු සම්ප්‍රදායන් මොනවාද සහ තම දේශපාලනික හා සංස්කෘතික මූලයන් පවතින්නේ කොතැනද යන්න පිළිබඳව සමාජයන් යළිත් ප්‍රශ්න කරමින් සිටී.
මෙම විවාදය බටහිර ලෝකය තුළ විශේෂයෙන්ම තීව්‍ර වුවද, එය බටහිර ලෝකයට පමණක් සීමා වී නැත.
මැතිවරණ ක්‍රමයෙන් ජාතික අනන්‍යතාව සහ සමාජය පිළිබඳ එකිනෙකට තරගකාරී දැක්මන් අතර සටන් බවට පත්වෙමින් තිබේ. ස්වාභාවිකවම මෙම අරගල විවිධ රටවලදී විවිධ ස්වරූප ගනී. වැදගත් වන්නේද එයයි. එනම්, ශිෂ්ටාචාරමය හා ඓතිහාසික වෙනස්කම් වැදගත් වන බවයි.
දේශපාලන තරගයේ තීව්‍රතාව සහ ජයග්‍රහණය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා ප්‍රතිවාදී කඳවුරු ඕනෑම ආකාරයක ක්‍රමවේදයක් භාවිත කිරීමට දක්වන කැමැත්ත, වඩා පුළුල් පරිවර්තනයක ලක්ෂණ වේ.
එම පරිවර්තනයේ හරය තුළ පවතින්නේ මූලික ප්‍රශ්නයකි. එනම්, කැළඹිලි සහගත ගෝලීය වෙනස්කම් මධ්‍යයේ සමාජයන්ට ස්ථාවරත්වය සහ ඵලදායී පාලනයක් පවත්වාගෙන යා හැක්කේ කෙසේද යන්නයි.
ඊට පිළිතුර රඳා පවතින්නේ වියුක්ත සර්වසාධාරණ සූත්‍රවලට වඩා එක් එක් රටෙහි සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන්, ඓතිහාසික අත්දැකීම් සහ සුවිශේෂී අනන්‍යතාව මතය.
අවසානයේදී, මෙම අභ්‍යන්තර පරිවර්තනයන් නැඟී එමින් පවතින නව ලෝක පර්යායට, හමුදා බලයේ හෝ භූදේශපාලනික අභිලාෂයන්හි සිදුවන වෙනස්කම්වලටත් වඩා වැඩි බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය.
අප දැන් පිවිසෙමින් සිටින්නේ රටවල් එකිනෙකා සමඟ ගැඹුරින් අන්තර් සම්බන්ධිතව පවතින අතරම, තමන්ගේම ජාතික අවශ්‍යතා සහ අනන්‍යතාවන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට වැඩි අධිෂ්ඨානයකින් යුතුව ක්‍රියා කරන යුගයකටය. නව ජාත්‍යන්තර පද්ධතියේ කේන්ද්‍රීය පරස්පරතාව වන්නේද මෙයයි.
වෙනත් රටවල සිදුවන දේශපාලන වර්ධනයන්ගේ ප්‍රතිවිපාකවලින් කිසිදු රටකට ගැලවිය නොහැකිය. එහෙත් ඒ සමඟම සෑම රටක්ම තමන්ටම ආවේණික වූ අනන්‍යතාවේ වැදගත්කම යළිත් සොයා ගනිමින් සිටී.
මෙවැනි ලෝකයක සෑම ප්‍රධාන මැතිවරණයක්ම ජාත්‍යන්තර සිදුවීමක් බවට පත්වේ. අප එයට කැමැති වුවත් නැතත්, අප සියලුදෙනාටම එම සිදුවීම් දෙස බලා සිටීමට සිදුව තිබේ. අවම වශයෙන් කිවහොත්, එය අතිශයින්ම කුතුහලය දනවන දර්ශනයකි.
ෆියෝදෝර් ලුක්යානොව්
ෆියෝදෝර් ලුක්යානොව් (Fyodor Lukyanov) ජාත්‍යන්තර සබඳතා සහ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රයේ රුසියාවේ සිටින ප්‍රමුඛතම විශේෂඥයන්ගෙන් කෙනෙකි. ඔහු 1990 වසරේ සිට ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ කටයුතු කර ඇති අතර, නූතන ජාත්‍යන්තර සබඳතා සහ රුසියානු විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පිළිබඳ ප්‍රකාශන රැසක් රචනා කර තිබේ.
2002 වසරේ සිට ඔහු Russia in Global Affairs සඟරාවේ ප්‍රධාන කර්තෘවරයා ලෙස කටයුතු කරයි. විදේශීය සහ රුසියානු විශේෂඥයන්ට මෙන්ම ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන්ටද අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට සහ විවාද පැවැත්වීමට අවකාශයක් සැලසීමේ අරමුණින් මෙම සඟරාව ආරම්භ කරනු ලැබීය.
2012 වසරේදී රුසියාවේ පැරණිතම රාජ්‍ය නොවන සංවිධානවලින් එකක් වන රුසියානු විදේශ හා ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති කවුන්සිලයේ (Council on Foreign and Defense Policy) ප්‍රෙසිඩියම් සභාපතිවරයා ලෙස ඔහු තේරී පත් විය. 2015 වසරේ සිට ඔහු වල්දායි ජාත්‍යන්තර සාකච්ඡා සමාජයේ (Valdai International Discussion Club) සංවර්ධන හා සහාය පදනමේ විද්‍යාත්මක කටයුතු පිළිබඳ අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කරයි.
එසේම, ඔහු රුසියාවේ ජාතික පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාලයේ උසස් ආර්ථික විද්‍යා පාසලේ (National Research Universit
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
අනුරාධපුර පූජාභූමි සංවර්ධනයට අදාළව උපදේශක සභාවක් පත් කිරීම ගැන ප්‍රසාදය පළ කරනවා.. - දේශහිතෛෂී ජාතික ව්‍යාපාරයේ මහ ලේකම් වෛද්‍ය වසන්ත බණ්ඩාරගෙන් ජනපතිට ලිපියක්..
අනුරාධපුර පූජා නගර සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය ආශ‍්‍රිතව පැන නැගී ඇති ගැටලූ සහ මහජන විරෝධය නිරාකරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් දේශහිතෛෂී ජාතික ව්‍යාපාරයෙන් ජනපතිට ලිපියක්..
ඇමෙරිකානු මැතිවරණ තීන්දුව හමුවේ ලෝක දේශපාලනයේ දැවැන්ත පරිවර්තනයක්..
මාලිමාව විපක්ෂයේදී කිව්ව කතා නිසා අද විහිළුවක් වෙලා.. - ප්‍රවීන මාධ්‍යවේදී ශමීන්ද්‍ර ෆර්ඩිනැන්ඩු
මධ්‍ය වාර මැතිවරණයෙන් ට්‍රම්ප් අන්ත පරාජයක් ලැබුවේ ඇයි?.. - ආචාර්ය ජගත් චන්ද්‍රවංශගෙන් අනාවරණයක්
"රටම එකට ජාතික මෙහෙයුම" පළමු සංවත්සරයේ සර්ව ආගමික වැඩසටහන අද අරලියගහ මන්දිරයේදී.. භික්ෂූන් වහන්සෙලා උපරිම ප්‍රමාණයක් සහභාගි කරවන ලෙසට දන්වා ලිපි යවයි..
LIOC හා සයිනොපෙක් ඔක්ටේන් 95 පෙට්‍රල් ලීටරය මිල රු.20කින් ඉහළට..
මැතිවරණ දිනයේදී ඊශ්‍රායලයට වාර්ෂිකව ලබාදෙන ඩොලර් බිලියන 4ක ආධාර නතර කරන බව ට්‍රම්ප් නිවේදනය කරයි..
ඡන්ද ගණන් කර අවසන් වෙන්නත් පෙරම ට්‍රම්ප් ට දැවැන්ත පරාජයක්...
ජනාධිපති සහභාගී වූ ABU සමුළුවේ සත්කාරකත්වයට 'සිරස' ට ලබාදුන් රුපියල් මිලියන 104ක අනුග්‍රාහකත්වය ගැන දැඩි කතාබහක්..
අමෙරිකාවේ සෙනෙට් සභාවේ බලය ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය දිනා ගනී..
GSP+ අහිමි වීමේ ලොකු ඉඩක්.. - ජී.එල්. පීරිස්ගෙන් අනාවරණයක්
පෞද්ගලික රූපවාහිනී නාලිකාවක් සත්කාරය දරන සමුළුවකට කෝටි 10ක් ලබාදීම ගැන අල්ලස් කොමිසමට පැමිණිල්ලක්..
සංචාරක ප්‍රවර්ධනය වෙස්මුහුණක් පමණයි.. ඇතුළේ තියෙන්නේ සහචරයාට සැලකීමයි.. මහජන බදු මුදල්වලින් චෙවෝන් ඩැනියෙල්ගේ උපසභාපති ධුරය සමරනවාද?.. - විමල් ප්‍රශ්න කරයි..
ඇමෙරිකා-ඉරාන සාකච්ඡා එකඟතාවකින් තොරව අවසන් වෙයි.. ඇමෙරිකාව යළිත් ඉරානයට ප්‍රහාර එල්ල කළහොත් මැදපෙරදිග කලාපය පුරා යුද්ධයක් ව්‍යාප්ත වීමේ අවදානමක්..
ක්‍රිෂාන්ති කුමාරස්වාමි දූෂණය කර මරා දමා මාලය කඩාගත් සෝමරත්න රාජපක්ෂ.. දෙමළ ඩයස්පෝරාවට වීරයා වූ ද්‍රෝහියාගේ කතාව..