"උඹට පිස්සුද ?" මුළු ලෝකයම හිනාවෙද්දි, තමන්ගේ මතය ඔප්පු කරන්න 'බැක්ටීරියා වීදුරුවක්' එක හුස්මට බීපු 'නොබෙල් තෑග්ග' දිනූ පිස්සා!

Dec 20, 2025 at 12:58 PM

|

Lanka Leader

ලෝකයේ ඕනෑම කෙනෙක්ගෙන් ඇහුවොත් "ගැස්ට්‍රයිටිස් හැදෙන්නේ කොහොමද?" කියලා, ඒ ඕනෑම කෙනෙක් දෙන උත්තරයක් තියෙනවා. ඒ තමයි "බඩගින්නේ හිටියම, වෙලාවට කෑවේ නැති වුණාම, සැර කෑම කෑවම, එහෙමත් නැත්නම් හිතේ තියෙන ස්ට්‍රෙස් එක වැඩි වුණාම තමයි බඩේ ගිලුණ් හැදෙන්නේ" කියන එක. අදටත් අපි විශ්වාස කරන මේ කතාව, මීට දශක තුන හතරකට කලින් මුළු ලෝකයේම වෛද්‍ය විද්‍යාවේ තිබුණ "මහ බොරුවක්" කියලා කිව්වොත් ඔබ විශ්වාස කරනවද? මේ කතාව ඒ බොරුවට එරෙහිව තනිවම සටන් කරපු, තමන්ගේ ජීවිතේ පරදුවට තියලා වෛද්‍ය විද්‍යාව කණපිට පෙරළපු එක්තරා අසහාය තරුණ වෛද්‍යවරයෙක් ගැනයි.

කතාව පටන් ගන්නේ 1980 ගණන් වල මුල් භාගයේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ පර්ත් නුවරින්. ඒ කාලේ රෝහල්වල බඩේ තුවාල (Ulcers) සහ දරුණු ගැස්ට්‍රයිටිස් හැදුණ රෝගීන්ගෙන් පිරිලා හිටියා. වෛද්‍යවරු මේ රෝගීන්ට දිගින් දිගටම උපදෙස් දුන්නේ "ඔයාගේ රස්සාවේ ස්ට්‍රෙස් එක අඩු කරගන්න, මිරිස් කන්න එපා, කිරි බොන්න" වගේ දේවල් විතරයි. සමහර රෝගීන්ගේ තත්ත්වය කොච්චර දරුණු වුණාද කියනවා නම්, ඔවුන්ගේ බඩේ කොටසක් කපලා අයින් කරන සැත්කම් පවා කරන්න සිද්ධ වුණා. මේ අතරේ තමයි බැරි මාෂල් (Barry Marshall) කියන තරුණ වෛද්‍යවරයා සහ රොබින් වොරන් කියන ව්‍යාධිවේදියා එකතු වෙලා අමුතු දෙයක් හොයාගත්තේ. ඔවුන් දැක්කා මේ බඩේ අමාරු තියෙන රෝගීන්ගේ ආමාශය ඇතුලේ "හෙලිකොබැක්ටර් පයිලෝරි" (H. pylori) කියලා දඟර ගැහුණ බැක්ටීරියාවක් ජීවත් වෙනවා කියලා. ඔවුන් ලෝකයට කෑගහලා කිව්වා "මේ ලෙඩේ හැදෙන්නේ ස්ට්‍රෙස් නිසා නෙවෙයි, මේ බැක්ටීරියාව නිසා. ඒ නිසා බඩ කපන්න ඕන නෑ, ප්‍රතිජීවක (Antibiotics) බෙහෙත් දීලා මේක හොඳ කරන්න පුළුවන්" කියලා.

නමුත් සිද්ධ වුණේ ඔවුන් නොහිතපු දෙයක්. එදා හිටපු ලෝක පූජිත මහාචාර්යවරු, ජ්‍යෙෂ්ඨ වෛද්‍යවරු මේ තරුණ දොස්තරලා දෙන්නට හිනා වුණා. ඔවුන් තර්ක කළේ "තමුසෙලාට පිස්සුද? මනුස්සයෙක්ගේ බඩේ තියෙන ඇසිඩ් එක කොච්චර සැරද කියනවා නම්, ඒකට යකඩ ඇණයක් දිය කරන්න පුළුවන්. ඉතින් කොහොමද යකෝ ඒ වගේ ඇසිඩ් ගොඩක් අස්සේ බැක්ටීරියාවක් ජීවත් වෙන්නේ? ඕක නිකන් කෑමකින් ආපු විෂබීජයක් වෙන්න ඇති" කියලා ඔවුන් මේ මතය කුණු කූඩෙට දැම්මා. බැරි මාෂල් තමන්ගේ පර්යේෂණ පත්‍රිකා කොච්චර ඉදිරිපත් කළත් වෛද්‍ය සභාවලින් ඒවා ප්‍රතික්ෂේප වුණා. "මේ පොඩි කොල්ලෝ මොනවද දන්නේ" කියන අහංකාරකම එදා වෛද්‍ය ලෝකයේ රජ කළා.

තමන් ඇස් පනාපිට දකින සත්‍යය කවුරුත් පිළිගන්නේ නැති තැන බැරි මාෂල්ට යකා නැග්ගා. ඔහු දැනගෙන හිටියා මේක සත්තුන්ව යොදාගෙන පරීක්ෂා කරන්න අමාරුයි, ඒ වගේම මනුස්සයෙක්ට මේ බැක්ටීරියාව කවලා ලෙඩක් හැදෙනකම් බලන් ඉන්න එක නීතියෙන් තහනම් වැඩක් කියලා. ඔහුට ඉතිරි වෙලා තිබුණේ එකම එක විකල්පයයි. ඒ තමයි "තමන්ගේ පරීක්ෂණාගාරයේ ඉන්න මීයා වෙනුවට තමන්වම පාවිච්චි කරන එක". 1984 ජූලි මාසයේ දවසක උදේ වරුවේ ඔහු රෝහලේ ලැබ් එකට ගියා. එතන හිටපු බඩේ අමාරුවක් තිබුණ රෝගියෙක්ගේ බඩෙන් ගත්ත H. pylori බැක්ටීරියා සාම්පලයක් ඔහු වෙන් කරලා ගත්තා. ඔහු ඒ බැක්ටීරියා කෝටි ගණනක් අඩංගු සාම්පලය බීකරයකට දාලා, ඒක දියරයක් වෙන්න මස් සුප් (Beef broth) ටිකක් එක්ක කලවම් කළා. ඊට පස්සේ කාටවත් නොකියා, තමන්ගේ බිරිඳටවත් නොකියා, ඇස් දෙක පියාගෙන ඒ බැක්ටීරියා පිරුණු, කැත පාට දියරය එක හුස්මට කටට හලාගත්තා.

සාමාන්‍යයෙන් සිහිබුද්ධිය තියෙන මනුස්සයෙක් තමන්ට ලෙඩක් හදාගන්න වස බොන්නේ නෑ. ඒත් සත්‍යය වෙනුවෙන් පෙනී ඉන්න මිනිස්සු ඕනෑම දුරක් යනවා. පළවෙනි දවස් දෙකේ ලොකු වෙනසක් දැනුණේ නෑ. හැබැයි තුන්වෙනි දවස වෙද්දි ඔහුට දරුණු ඔක්කාරයක් සහ බඩේ දැවිල්ලක් එන්න පටන් ගත්තා. පස්වෙනි දවස වෙද්දි තත්ත්වය දරුණු වුණා. ඔහුට දිගටම වමනය යන්න ගත්තා. ඒ වමනය වල තිබුණේ ඇසිඩ් නෙවෙයි, නිකන්ම වතුර විතරයි. ඒ කියන්නේ බැක්ටීරියාව විසින් බඩේ ඇසිඩ් හැදෙන එක අඩපණ කරලා තිබුණා. දවසක් උදේ ඔහුගේ අම්මා ඇවිත් කිව්වා "පුතා ඔයාගේ කටින් එන්නේ නිකන් මළ මිනියක වගේ මහා ජරා ගඳක්නේ" කියලා. ඒක තමයි මේ බැක්ටීරියාවේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය. දවස් 10ක් යද්දි ඔහු හොඳටම ලෙඩ වුණා. ඔහු වහාම එන්ඩොස්කොපි පරීක්ෂණයක් කරගත්තා. ප්‍රතිඵලය පුදුම සහගතයි! දවස් 10කට කලින් රෝස පාටට නිරෝගීව තිබුණ ඔහුගේ ආමාශය පුරාම දරුණු තුවාල සහ රතු පැහැති ලප ඇති වෙලා තිබුණා. බයොප්සි පරීක්ෂණයෙන් තහවුරු වුණා මුළු බඩේම "හෙලිකොබැක්ටර් පයිලෝරි" බැක්ටීරියාව පිරිලා කියලා.

ඔහු දිනුවා! "ස්ට්‍රෙස් නැතුව, බැක්ටීරියාවක් නිසා ගැස්ට්‍රයිටිස් හැදෙන බව" ඔහු තමන්ගේ ශරීරයෙන්ම, තමන්ගේ ලේ වලින්ම ලෝකයට ඔප්පු කරලා පෙන්නුවා. ඊට පස්සේ ඔහු කළේ තමන් හොයාගත්ත ප්‍රතිජීවක බෙහෙත් වට්ටෝරුව බීලා තමන්ම සුව වෙන එකයි. දින කිහිපයකින් ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වුණා. එදා ඔහු කරපු ඒ "පිස්සු වැඩේ" නිසා මුළු වෛද්‍ය විද්‍යාවම කණපිට පෙරළුණා. එදා වෙනකම් "ජීවිත කාලෙම බෙහෙත් බොන්න ඕන, සුව කරන්න බෑ" කියලා හිතාගෙන හිටපු රෝගයක්, ප්‍රතිජීවක පෙති ටිකකින් සති කිහිපයකින් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න පුළුවන් බව ලෝකයා තේරුම් ගත්තා. ලෝකයාගේ විහිළුවට ලක් වුණ ඒ තරුණයාට සහ ඔහුගේ සහායකයාට, 2005 වර්ෂයේදී වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා වන ලොව ඉහළම සම්මානය වන "නොබෙල් ත්‍යාගය" පවා හිමි වුණා.

සමහර මිනිස්සු ඉන්නවා තමන් විශ්වාස කරන දේ වෙනුවෙන්, පොදු යහපත වෙනුවෙන් ඕනම අවදානමක් ගන්න පුළුවන්. අද ලෝකේ කෝටි ගණනක් මිනිස්සු බඩේ තුවාල වලින් පීඩා විඳින්නේ නැතුව, සැත්කම් වලට යන්නේ නැතුව, සාමාන්‍ය බෙහෙත් ටිකකින් සුවය ලබනවා නම්, ඒකට අපි ණයගැති වෙන්න ඕන එදා ලැබ් එකක් ඇතුලේ තනියම ඒ ජරා බැක්ටීරියා වීදුරුව බීපු "බැරි මාෂල්" කියන ඒ උතුම් මනුස්සයාටයි.

තමන්ගේ ජොබ් එක වෙනුවෙන්, තමන් හරි කියලා ඔප්පු කරන්න මේ වගේ රිස්ක් එකක් ගන්න පුළුවන් කීයෙන් කී දෙනාටද? 

(අන්තර්ජාලයෙන් උපුටා ගන්නා ලදී)