ඇයි ලෝකය මාලිමාවෙි ආන්ඩුව ගණන් ගන්නේ නැත්තේ..
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ වඩාත්ම විනාශකාරී ස්වභාවික විපත් දෙකක් වන 2004 දෙසැම්බර් 26 ඉන්දියන් සාගර සුනාමිය සහ 2025 නොවැම්බර් 28 දිට්වා සුළිකුණාටුව, රටේ ආර්ථික, සමාජ සහ දේශපාලන රාමුවට බරපතල තුවාල සිදු කර ඇත.
2004 සුනාමියේ ආර්ථික හානිය සහ ජාත්‍යන්තර ආධාර
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) සහ ලෝක බැංකුවේ ඒකාබද්ධ ඇස්තමේන්තුව අනුව, 2004 සුනාමියෙන් ශ්‍රී ලංකාවට සිදු වූ මුළු ආර්ථික හානිය ඩොලර් බිලියන 1.0 – 1.5 අතර විය (එවකට GDPයෙන් 4.5%–5.5% පමණ).
- 2025 වටිනාකමට ගණනය කළහොත් (එක්සත් ජනපද CPI උද්ධමනය 160% සහ රුපියල් අවප්‍රමාණය එකතු කළ විට) එම හානිය ඩොලර් බිලියන 12–15 අතර වේ.
- එම කාලයේදී ලෝකයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණු සම්පූර්ණ ජාත්‍යන්තර ආධාර (ප්‍රතිපාග, ණය, භාණ්ඩ) ඩොලර් බිලියන 2.2කි. අද වටිනාකමින් එය ඩොලර් බිලියන 27–28 අතර වේ.
2 004 සුනාමිය සඳහා රටවල්, සංවිධාන සහ පුද්ගල/සංවිධාන ලබාදුන් ආධාර වටිනාකම් (ඩොලර් මිලියනවලින්, ආසන්න)
- එක්සත් ජනපදය (USAID සහ රජය) 62 (අනතුරු ආධාර සඳහා; මුළු US ආධාර බිලියන 0.95කින් SL සඳහා කොටසක්).
- ඉන්දියාව 22 (මුදල් සහ නැව්/විනිවිද භාණ්ඩ).
- ඕස්ට්‍රේලියාව 27 (මුදල් සහ භාණ්ඩ).
- බ්‍රිතාන්‍යය 28.9 (මුදල්) + 0.25 (පැලඟ/කුඩාවර ආධාර SL සඳහා විශේෂ).
- ජපානය 500කින් SL සඳහා කොටසක් (මුළු tsunami සඳහා විශාලතම දායක; SL සඳහා ආසන්න 100-150).
- ලෝක බැංකුව 150 (පුනර්නිර්මාණ සඳහා).
- ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) 100කට ආසන්න (අවශ්‍යතා ඇස්තමේන්තුවෙන්).
- යුරෝපා සංගමය 154කින් SL සඳහා කොටසක් (ආසන්න 50-70).
- චීනය 2.6 (; SL සඳහා කොටසක්).
- එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) : 0.1 (අනතුරු).
- ඕක්ෆැම් (Oxfam) 294කින් SL සඳහා කොටසක් (ආසන්න 50; පුද්ගල/පුද්ගලික දායකයින්ගෙන්).
- ගිෆ්ට් ඔෆ් ද ගිවර්ස් (Gift of the Givers) 0.5 (භාණ්ඩ සහ මුදල් SL සඳහා විශේෂ).
(මෙම ලැයිස්තුව ආසන්න; මුළුව බිලියන 2.2කින් බෙදාහැරුණු.)
හානියෙන් පසු ඉක්මන් ගොඩනැඟීම සහ 2006–2009 යුද්ධයට සූදානම
එතරම් විශාල හානියකින් පසුවත් ශ්‍රී ලංකාව ඉතා ඉක්මනින් ආර්ථිකව හා සමාජමය ගොඩනැඟුණේ ජාත්‍යන්තර ආධාර ඵලදායී ලෙස යොදාගැනීම නිසාය. 2005 අගභාගය වන විට රටේ GDP වර්ධනය නැවත 6%ට ආසන්න මට්ටමකට පැමිණියේය. මෙම ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සහ ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය 2006 සිට එල්ටීටීඊ සමඟ අවසන් යුද්ධයට (ඊළාම් යුද්ධය IV) මුල්‍යමය හා දේශපාලනමය පසුබිම සැපයීය.
🔴 2025 දිට්වා සුළිකුණාටුව: හානිය සහ ආධාර
- රජයේ හා UNDP හි මූලික ඇස්තමේන්තු අනුව දිට්වා සුළිකුණාටුවෙන් සිදුවූ ආර්ථික හානිය ඩොලර් බිලියන 6.5–7.0 අතර වේ (2025 GDPයෙන් 3.5%–4%).
- මරණ 643+, තුවාලකරුවන් 21,000+, අතුරුදන් වූවන් 210+, බලපෑමට ලක්වූ ජනතාව මිලියන 2.3කට වැඩි.
- 2025 දෙසැම්බර් 13 වන විට ලැබී ඇති ජාත්‍යන්තර ආධාර:
- එක්සත් ජනපදය – ඩොලර් මිලියන 2
- යුරෝපා සංගමය – යුරෝ මිලියන 1.8 (ඩොලර් මිලියන 2 පමණ)
- ඉන්දියාව, ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව, චීනය ආදී රටවලින් – එකතුව ඩොලර් මිලියන 9.5 පමණ
- IMF විසින් සලකා බලමින් තිබෙන අමතර ආධාර – ඩොලර් මිලියන 200
- මුළු ලැබුණු ආධාර – ඩොලර් මිලියන 15ටත් අඩු (හානියෙන් 0.2%ටත් අඩු)
🔴 ලෝකය මෙම රජයට විශ්වාසය තබා ආධාර නොදෙන්නේ ඇයි?
1. 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු විපක්ෂ දේශපාලන කන්ඩායමක් විදිහට මාලිමාවෙි හැසීරීම ගැන චෝදනා සහ අධාර කළමනාකරණයේ අසාර්ථක ඉතිහාසය.
2. අනතුරු ඇඟවීම් නොසලකා හැරීම, දෙමල භාෂාවෙන් අනතුරු ඇගවීමි නොනිරීහ , ගමිපල වැනි ඉස්ලාමි බහුතරයක් ඇති සුළුතර ප්‍රදේශවලට වෙනස්කම් කිරීම.
3. NGO සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන මර්දනය කිරීම
4. ආධාර භාවිතයේ විනිවිදභාවයක් නොමැතිකම.
5. Human Rights Watch, Amnesty International වැනි ආයතන පවා ආධාර රාජ්‍ය යාන්ත්‍රන වෙත බාර නොදී සෘජුව සිවිල් සමාජයට ලබාදෙන ලෙස යෝජනා කරමින් සිටීම.
6. ආන්ඩුවට යහපත් විදේශ සබදතා රාජතාන්ත්‍රිකයක භාවය නොමැති වීම දක්ෂ ලෝකය සමග සබදතා ගොඩනගා ගැනීමට ජනාධිපතිවරයා හා විදෙස් කටයුතු ඇමතිවරයා අසමත් වීම.
🔴 දිට්වා හානිය ප්‍රතිසංස්කරණයේ බරපතල ගැටලු
- පස් හා වැලි කොට්ට පමණක් භාවිතා කරමින් මාර පාලමි බෝක්කු වැනි මහජන භාවිතාවන් ප්‍රතිසංස්කරණය තාවකාලික හා අනතුරුදායකය.
- බාල තත්ත්වයේ ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය භාවිතය.
- පුහුණු ඉංජිනේරුවන් හෝ තාක්ෂණික විශේෂඥයින් නොමැතිව හමුදාව පමණක් යොදාගැනීම.
- මෙම ක්‍රමවේද මගින් තවදුරටත් ජීවිත අනතුරේ දැමීමක් සහ රජයේ මුදල් කාබනිකරණයේ අවකාශය වැඩිවීමක් සිදුව ඇත.
2004දී ලෝකයේ විශ්වාසය ලැබීම නිසා රට ඉක්මනින් ගොඩගත්තේය. 2025දී එම විශ්වාසය නැතිවීම නිසා ඩොලර් බිලියන 7ක හානියක් ඇති මෙම විපතෙන් ගොඩ ඒමට වසර 8–10ක් පමණ ගතවනු ඇතැයි විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.
විනිවිදභාවය, වගවීම, විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය සහ සියලු ප්‍රජාවන් ඇතුළත් කිරීමක් නැති තාක් කල්, ජාත්‍යන්තර ආධාර සීමිත වනු ඇත. එවිට රටේ සාමාන්‍ය ජනතාවටම එම මිල ගෙවීමින් සිටින්න වනු ඇත.
(මූලාශ්‍ර: ලෝක බැංකුව, ADB, UNDP, IMF, Reuters, Al Jazeera, Human Rights Watch, CPA)
- නිරාන්
(අන්තර්ජාලයෙන්)
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
ඉරාන තෙල් නැව්වලට සහන දීම ගැන ශ්‍රී ලංකාව අර්බුදයක.. අවසන් තීරණයක් ගෙන නැති බව TIMES OF INDIA වාර්තා කරයි..
නව ත්‍රස්ත පනතෙන් මානව හිමිකම් දැඩි ලෙස උල්ලංඝනය වීමේ අවදානමක්.. - ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්
පොලිස්පතිවරයා අධිකරණයට අපහාස කළ බව ප්‍රකාශ කරමින් ගම්පහ මහේස්ත්‍රාත්වරයා අදාළ ලිපිගොනු අභියාචනාධිකරණයට ඉදිරිපත් කරයි..
ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ පද්ධතිවලට අනවසරයෙන් රිංගූ හැකර්ලා ඩොලර් 50,000ක කප්පමක් ඉල්ලලා.. - දයාසිරිගෙන් හෙළිදරව්වක්..
ප්‍රංශය ඇතුළු යුරෝපා රටවල උග්‍රවන ආර්ථික අර්බුදය සහ ජනතා විරෝධය ගැන ආචාර්ය ජගත් චන්ද්‍රවංශගෙන් අනාවරණයක්..
බුද්ධ ශාසන ඇමති අනුරාධපුර පූජා නගරය පිළිබඳ අර්ධ සත්‍යය මගින් විනාශකාරී මහා සත්‍යය සඟවනවා.. - ජාතික සංවිධානවලින් චෝදනා
භික්ෂූන් වහන්සේලා පාගමන පැවැත්වූවේ ආණ්ඩුව පෙරළන්න නෙවෙයි.. බුදු දහම, බුද්ධ චීවරය සහ මෙරට ඓතිහාසික වටිනාකම රැකගැනීම වෙනුවෙන්.. - මහාචාර්ය පූජ්‍ය කොටපිටියේ රාහුල හිමි
"විධායකයට විශාල බලයක් ලබාදීලා.. මහෙස්ත්‍රාත්වරයා රබර් මුද්‍රාවක් වෙලා": ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍ය ආරක්ෂා කිරීමේ පනතට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වයෙන් දැඩි විරෝධතා
අනුරාධපුර බුලන්කුලම වැව් රක්ෂිතයෙන් අක්කර 200ක් නිලධාරීන් අතර බෙදාදීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රශ්න කරමින් දේශහිතෛෂී ජාතික ව්‍යාපාරයෙන් කෘෂිකර්ම ඇමති ලාල් කාන්තට ලිපියක්
ඉරානය නව වෙළෙඳ මාර්ගයේ ප්‍රධාන දුම්රිය සම්බන්ධතාවක් සම්පූර්ණ කරයි (වීඩියෝ)
කියුබාවේ හිටපු ජනාධිපති රාවුල් කස්ත්‍රෝ අත්අඩංගුවට ගැනීමට ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තයකින් වරෙන්තුවක්
ඇමරිකානු ජනපති ට්‍රම්ප් සහ රුසියානු ජනපති පුටින් අතර පැවති විනාඩි 90ක රහස් කතාබහේ ඇතුළාන්තය.. - ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම්ගෙන් විශේෂ අනාවරණයක්..
මහ සඟරුවනට නින්දා අපහාස කරන නිරාගමික යූටියුබ් කරුවන්ට එරෙහිව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් පරීක්ෂණයක්..
මුහුද යට කේබල් සහ AI මධ්‍යස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉරානයෙන් දැවැන්ත යුද සූදානමක්!..
ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර ගලවා ආණ්ඩුව රටට දෙන පණිවිඩය ගැන ප්‍රවීන මාධ්‍යවේදී ධර්මශ්‍රී ගෙන් අනාවරණයක්..
බෝධිසත්ව ගුණ නොමැති පුද්ගලයන් රජ නොවිය යුතුයි.. රජකම ලැබෙන්නේ චීවරය රකින්නයි..- අස්ගිරියෙන් ප්‍රකාශයක්..