ඉරානය ඉතිහාසයේ දරුණුතම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හුදකලා වීමකට මුහුණ දෙයිද?
පසුගිය 2026 මාර්තු 11 වනදා එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් ඉරානයට එරෙහිව ඓතිහාසික යෝජනාවක් (Resolution 2817) සම්මත කරන ලද අතර, මෙහි ඇති සුවිශේෂීම කරුණ වන්නේ රටවල් 135ක් මෙයට සම-අනුග්‍රාහකත්වය දැක්වීමයි.
ගල්ෆ් කලාපයට සහ ජෝර්දානයට එල්ල කරන ප්‍රහාර වහාම නවත්වන ලෙස මෙයින් ඉරානයට නියෝග කර ඇත.
ලෝක ඉතිහාසයේ ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාවක් සඳහා රටවල් 135ක් වැනි විශාල සංඛ්‍යාවක් සම-අනුග්‍රාහකත්වය දැක්වූ පළමු අවස්ථාව මෙයයි. මෙහිදී ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ රටවල් 13ක් යෝජනාවට පක්ෂව ඡන්දය දුන් අතර කිසිදු රටක් විරුද්ධ නොවීය.
ඉරානයේ සමීපතම මිතුරන් වන චීනය සහ රුසියාව පවා මෙහිදී ඉරානය බේරා ගැනීමට තම නිශේධ බලය භාවිතා නොකිරීම විශේෂත්වයකි.
එය ඉරානයේ වත්මන් ක්‍රියාකලාපය පිළිබඳව මුළු මහත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවම එක හඬින් දක්වන දැඩි අප්‍රසාදයේ සංඥාවක් බවයි දේශපාලන විචාරකයන් මත පළ කරන්නේ.
විශේෂයෙන්ම ගල්ෆ් කලාපයේ සිවිල් වැසියන්ට සහ බලශක්ති පද්ධතිවලට එල්ල වන ප්‍රහාර තවදුරටත් ඉවසා සිටීමට ලෝකය සූදානම් නැති බව මෙයින් පැහැදිලි වන බවයි දේශපාලන විචාරකයන් පවසන්නේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ (UN) බලවත්ම අංශය වන්නේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයයි (Security Council). ලෝකයේ සාමය සහ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමේ වගකීම පැවරී ඇත්තේ මෙයටයි. මෙහි ස්ථිර සාමාජිකයින් පස්දෙනා වන ඇමරිකාව, බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය, රුසියාව සහ චීනය යන රටවලට ඕනෑම තීරණයක් තනිවම නතර කිරීමේ 'නිශේධ බලය' (Veto Power) පවතී. සාමාන්‍යයෙන් ඉරානයට හිතවත් රුසියාව සහ චීනය ඔවුන්ට එරෙහිව එන යෝජනා නතර කරන නමුත්, මෙවර ඔවුන් නිහඬ පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීම ලෝකයම පුදුමයට පත් කර ඇත.
කෙසේ වුවද ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාවෙන් පසු ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් විසින් සටන් විරාමයකට (Ceasefire) එළඹීම සඳහා කොන්දේසි 3ක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. එහෙත් වත්මන් යුධ වාතාවරණය හමුවේ මේවා අතිශය ප්‍රායෝගික නොවන (Impractical) ඉල්ලීම් ලෙස දේශපාලන විචාරකයෝ හඳුන්වති.
ඒවා නම්,
1. ඉරානයේ "නීත්‍යානුකූල අයිතිවාසිකම්" පිළිගැනීම: තම න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙල ඇතුළු ආරක්ෂක කටයුතු සඳහා පූර්ණ ජාත්‍යන්තර අනුමැතිය ඉල්ලා සිටීම.
2. යුධ වන්දි ගෙවීම (Reparations):ඇමරිකාව සහ ඉස්රායලය විසින් එල්ල කළ ප්‍රහාරවලින් සිදු වූ හානියට විශාල මුදලක් ඉල්ලා සිටීම.
3. ජාත්‍යන්තර සහතික (Guarantees): අනාගතයේදී කිසිම දිනක ඇමරිකාව හෝ ඉස්රායලය තමන්ට පහර නොදෙන බවට ස්ථිර ජාත්‍යන්තර බන්ධනීය පොරොන්දුවක් ඉල්ලා සිටීම.
ඉරානය දැන් සිටින්නේ අතිශය තීරණාත්මක මංසන්ධියකය. තම දීර්ගකාලීන මිතුරන් පවා දැන් ඇතියයි පවසන මොහොතක, ඔවුන්ට තවදුරටත් මෙම දැඩි කොන්දේසි මත රැඳී සිටිය නොහැකි බව දේශපාලන විචාරකයන්ගේ මතය වී තිබේ. ඉදිරියේදී ඉරානය තම ස්ථාවරය ලිහිල් කර ලෝකයට පිළිගත හැකි ප්‍රායෝගික වැඩපිළිවෙලකට පැමිණීමට සිදුවනු ඇති බවත් එසේ නොවුවහොත්, ඔවුන් තවදුරටත් ජාත්‍යන්තරව හුදකලා වීමත්, රට අභ්‍යන්තරයේ විශාල දේශපාලන හා ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දීමත් වැළැක්විය නොහැකි වනු ඇති බවත් ඔවුහු පෙන්වා දෙති.
මූලාශ්‍රය: BBC, Reuters, Iran International, AL Jazeera
සම්බන්ධිත පුවත් | Related News
ප්‍රධාන පුවත්
ඉරාන තෙල් නැව්වලට සහන දීම ගැන ශ්‍රී ලංකාව අර්බුදයක.. අවසන් තීරණයක් ගෙන නැති බව TIMES OF INDIA වාර්තා කරයි..
නව ත්‍රස්ත පනතෙන් මානව හිමිකම් දැඩි ලෙස උල්ලංඝනය වීමේ අවදානමක්.. - ඇම්නෙස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල්
පොලිස්පතිවරයා අධිකරණයට අපහාස කළ බව ප්‍රකාශ කරමින් ගම්පහ මහේස්ත්‍රාත්වරයා අදාළ ලිපිගොනු අභියාචනාධිකරණයට ඉදිරිපත් කරයි..
ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවයේ පද්ධතිවලට අනවසරයෙන් රිංගූ හැකර්ලා ඩොලර් 50,000ක කප්පමක් ඉල්ලලා.. - දයාසිරිගෙන් හෙළිදරව්වක්..
ප්‍රංශය ඇතුළු යුරෝපා රටවල උග්‍රවන ආර්ථික අර්බුදය සහ ජනතා විරෝධය ගැන ආචාර්ය ජගත් චන්ද්‍රවංශගෙන් අනාවරණයක්..
බුද්ධ ශාසන ඇමති අනුරාධපුර පූජා නගරය පිළිබඳ අර්ධ සත්‍යය මගින් විනාශකාරී මහා සත්‍යය සඟවනවා.. - ජාතික සංවිධානවලින් චෝදනා
භික්ෂූන් වහන්සේලා පාගමන පැවැත්වූවේ ආණ්ඩුව පෙරළන්න නෙවෙයි.. බුදු දහම, බුද්ධ චීවරය සහ මෙරට ඓතිහාසික වටිනාකම රැකගැනීම වෙනුවෙන්.. - මහාචාර්ය පූජ්‍ය කොටපිටියේ රාහුල හිමි
"විධායකයට විශාල බලයක් ලබාදීලා.. මහෙස්ත්‍රාත්වරයා රබර් මුද්‍රාවක් වෙලා": ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍ය ආරක්ෂා කිරීමේ පනතට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේදී පෙත්සම්කාර පාර්ශ්වයෙන් දැඩි විරෝධතා
අනුරාධපුර බුලන්කුලම වැව් රක්ෂිතයෙන් අක්කර 200ක් නිලධාරීන් අතර බෙදාදීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රශ්න කරමින් දේශහිතෛෂී ජාතික ව්‍යාපාරයෙන් කෘෂිකර්ම ඇමති ලාල් කාන්තට ලිපියක්
ඉරානය නව වෙළෙඳ මාර්ගයේ ප්‍රධාන දුම්රිය සම්බන්ධතාවක් සම්පූර්ණ කරයි (වීඩියෝ)
කියුබාවේ හිටපු ජනාධිපති රාවුල් කස්ත්‍රෝ අත්අඩංගුවට ගැනීමට ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තයකින් වරෙන්තුවක්
ඇමරිකානු ජනපති ට්‍රම්ප් සහ රුසියානු ජනපති පුටින් අතර පැවති විනාඩි 90ක රහස් කතාබහේ ඇතුළාන්තය.. - ශ්‍රී ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ ප්‍රධාන ලේකම්ගෙන් විශේෂ අනාවරණයක්..
මහ සඟරුවනට නින්දා අපහාස කරන නිරාගමික යූටියුබ් කරුවන්ට එරෙහිව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙන් පරීක්ෂණයක්..
මුහුද යට කේබල් සහ AI මධ්‍යස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් ඉරානයෙන් දැවැන්ත යුද සූදානමක්!..
ඥානසාර හිමියන්ගේ සිවුර ගලවා ආණ්ඩුව රටට දෙන පණිවිඩය ගැන ප්‍රවීන මාධ්‍යවේදී ධර්මශ්‍රී ගෙන් අනාවරණයක්..
බෝධිසත්ව ගුණ නොමැති පුද්ගලයන් රජ නොවිය යුතුයි.. රජකම ලැබෙන්නේ චීවරය රකින්නයි..- අස්ගිරියෙන් ප්‍රකාශයක්..