සීගිරියේ වසර 40ක් පැරණි කැණීම් භූමියක් රඟහලක් ලෙස පළමු වරට හඳුනා ගැනේ..

Jul 27, 2026 at 09:25 AM

|

Lanka Leader

විනෝද උද්‍යානයක ගොඩනැගිලි පහසුකම් සැලසුම් කිරීම ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ කලාවයි. සීගිරි ජල උද්‍යානය ආසියාවේ හොඳින් සංරක්ෂණය කර ඇති පැරණිතම රාජකීය උද්‍යානය වන අතර, පුරාණ නගරයේ බටහිර කොටසේ පහසුකම් කිහිපයක් ඉදිකරන ලදී. සීගිරියේ කුඩා ජල උද්‍යානය 1980  වර්ෂවල මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල යටතේ කැණීම් කරන ලද අතර, එම ස්ථානයේ වඩාත් සංකීර්ණ, නොදන්නා ගෘහ නිර්මාණ සැකසුම් තිබුණි.

මහාචාර්ය පී.බී. මණ්ඩාවල (Architect and Archaeologies) සහ මහාචාර්ය කේ.එම්. ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රේ (Archaeologies) අධීක්ෂණය යටතේ ආචාර්ය උපාධි පත්‍රිකා ප්‍රකාශනය සඳහා ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය සහ උපදේශක එන්. තරංග කපුගේ මහතා විසින් මෙම අධ්‍යයනය ආරම්භ කර මෙම පත්‍රිකාව ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සංවිධානය කරන ලද 2026 ජාතික පුරාවිද්‍යා සම්මන්ත්‍රණයට ඉදිරිපත් කරන ලදී. මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදලෙ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය නිලම් කුරේ, රජරට විශ්වවිද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා අංශයේ ප්‍රධානී ආචාර්ය ඩබ්ලිව්.එම්.ටී.බී. විජේපාල ඇතුළු පුරාවිද්‍යා ක්ෂේත්‍ර විශේෂඥයින් රැසක් මෙම අවස්ථාවට සහභාගී වූහ. ඒ සමඟම මෙම ව්‍යාපෘති වාර්තාව හිටපු පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය සෙනරත් දිසානායක මහතාටද පිළිගැන්වීය.

සීගිරියේ කුඩා ජල උද්‍යාන සංකීර්ණය, අවකාශීය සැලසුම් මෙවලම් භාවිතයෙන් භූමියේ ඵලදායී අර්ථ නිරූපණය සඳහා ආසියා(Asian Architecture) සහ බටහිර(Western Architecture) ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය භාවිතයන්හි පුරාණ නිර්මාණ සම්ප්‍රදාය සංසන්දනය කිරීම පිළිබඳ මෙම පර්යේෂණ පදනමයි.

සීගිරියේ කුඩා ජල උද්‍යානය බටහිර දොරටුව සහ ත්‍රිත්ව දොරටුව අතර පිහිටා ඇති අතර එය ත්‍රිත්ව දොරටුවට(Triple Entrance) පෙර පළමු ගෘහ නිර්මාණ ව්‍යුහය ලෙස ක්‍රියා කරයි. ජල උද්‍යානයට මීටර් දෙකක් පහළින් ගිලුණු,  ඝන ගඩොල් බිත්ති වලින් වටවී ඇති මෙය අවට ශබ්දය අඩු කිරීම, ස්වභාවික සිසිලනය සහ මෙම සිසිල් වාතය ශබ්දය අවශෝෂණය කර ශබ්දයේ ගුණාත්මකභාවය වැඩි දියුණු කරයි. එහි පිහිටීම ප්‍රධාන ජල උද්‍යානයට ප්‍රවේශය පාලනය කළ හැකි අතර, මාලිගාවෙන් දුරින් එය නිර්මාණය කර ඇති නිසා අමුත්තන්ට හෝ රාජකීයන්ට  සනීපාරක්ෂාව සහ භෝජන සංග්‍රහය වැනි අත්‍යවශ්‍ය සේවාවන් සඳහා පහසුකම් සැලසීමට නිර්මාණය කර ඇති බව යෝජනා කරයි.

ප්‍රධාන ව්‍යුහයන් සූර්යයාගේ චලනයට ප්‍රතිවිරුද්ධව පිහිටා ඇති අතර ඒවා ඇස්වලට සෘජු හිරු එළිය වැටීම අවම කිරීම සලකා බලයි. ඒ හා සමානව, නැගෙනහිර සහ බටහිර මායිම් බිත්ති තාපය අඩු කරමින් උදෑසන සහ දහවල් දීප්තිය වළක්වන ලදී.

ක්‍රියාකාරී කලාපයේ විවෘත මළුව(open Courtyard) ප්‍රවේශමෙන් අධ්‍යයනය කරන විට, නැගෙනහිර සහ බටහිර ගඩොල් වේදිකාවේ පරතරය සහ පරිමාණය ක්‍රමයෙන් උතුරේ සිට දකුණට වැඩි වන අතර මෙම රේඛා රාජකීය වේදිකාවේ උතුරු මධ්‍යයේ හමු වී අංශක 30 ක කෝණ නිර්මාණය කරයි. මෙම කෝණය සමකාලීන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ රංග ශාලා, සාම්ප්‍රදායික නාට්‍ය ශාලා සහ බහුකාර්ය ක්‍රීඩාංගණ නිර්මාණය අනුගමනය කරයි. ඒ සමඟම තෙරපුම් දාරය මායිම්(Trust) බිත්තියේ උතුරු කෙළවරේ සිට දකුණු ජාලයේ මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යය දක්වා දිවෙන රේඛාවක් හමුවේ. මෙම ජාලක මාර්ගෝපදේශය නවීන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ පවා ප්‍රොසීනියම් (Proscenium) පළල සහ ශ්‍රවණාගාර පළල තීරණය කිරීමට අනුකූල වේ. 

මෙම ස්ථානයේ සැලසුම මධ්‍යගත උතුරු දොරටුවක්, පොකුණු භාවිතයෙන් මඟ පෙන්වන චලනය සහ සීමිත පඩිපෙළ ප්‍රවේශය හරහා ආරක්ෂාව සහ ප්‍රවේශ පාලනය වැඩි දියුණු කරයි. U-හැඩැති පොකුණක් සහ අවට ගොඩනැගිලි රාජකීය ව්‍යුහය වටා ආරක්ෂාව සාදයි, මැද මායිම් බිත්තියක් ව්‍යුහයට සහ මළුවට ප්‍රවේශය නියාමනය කරන අතරම අධීක්ෂණය සහ පරිශීලක සුවපහසුව සඳහා දෘශ්‍යතාව වැඩි දියුණු කරයි.

වාස්තු ශාස්ත්‍ර ජාලක නීති බ්‍රහ්මපාදයේ විවෘත මළුවක් ස්ථානගත කිරීමට සමාන වන අතර, ප්‍රාථමික ව්‍යුහයන් මෙම ජාලයේ දේවපාද සහ මනුෂ්‍යපාදවල ඇත. පිෂාචපාදය පිටත ජාලයේ ඍණාත්මක බලපෑම් වලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා කුඩා ගොඩනැගිලි සහ ඉංජිනේරු ජල මාර්ග ඒකාබද්ධ කළේය. එබැවින්, අධ්‍යයනයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ සංයුතිය වාස්තු මණ්ඩල ජාලක නීතිවල මූලික මූලධර්මවලට අනුකූල වන බවයි.

නිර්මාණයේ සැකැස්ම, එහි උන්නතාංශ, හැඩතල, දිශානතිය, පිවිසුම් සහ ශබ්ද තරංග සලකා බැලීම, කුඩා ජල උද්‍යානයේ ග්‍රීක සහ ඉන්දියානු නාට්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ මූලධර්ම සමඟ සමපාත වේ. ග්‍රීක සහ ඉන්දියාවේ ප්‍රසිද්ධ රංගන කලා දර්ශන හා සසඳන විට, මෙම අධ්‍යයනයෙන් පෙන්නුම් කළේ සීගිරිය අනෙකුත් ශ්‍රේෂ්ඨ රංග කලා සංස්කෘතීන්ට නොදෙවනි පොහොසත් රංග කලා සන්දර්භයක් තිබු බවයි. කෙසේ වෙතත්, කුඩා ජල උද්‍යානයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වන්නේ ශබ්දයේ ගුණාත්මකභාවය වැඩි දියුණු කිරීමට සහ අහිතකර ශක්තීන්ගෙන් ස්ථානය ආරක්ෂා කිරීමට මතුපිට ජල මාර්ගය භාවිතා කිරීමයි.

මෙම ස්ථානයේ ප්‍රධාන සැලසුම් සංකල්පය(Concept) U-හැඩැති වූ අතර, එය කුඩා ජල උද්‍යාන ව්‍යාපෘතිය පිටුපස මඟ පෙන්වන සංකල්පය ලෙස ක්‍රියා කළ අතර වියුක්ත රාමුවක් ලෙස ක්‍රියා කළේය. 

ග්‍රීක පුරාණ කාලයේ නාට්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ මූලිකාංගයක් වූයේ U- හැඩැති නිර්මාණයයි. මෙම හැඩය රංග කලා රඟහලේදී පෞද්ගලිකත්වය, ධාරිතාව, ධ්වනි සහ දෘශ්‍යතාව ප්‍රශස්ත කරන ලදී. ප්‍රේක්ෂකයින් සඳහා පැහැදිලි ශබ්දයක් සහතික කරන ශබ්ද තරංග පරාවර්තනය කරන U- හැඩැති බඳුනක සිරස් ව්‍යුහය සහ ශබ්ද පරාවර්තකයක් ලෙස පසුපස බිත්තිය ක්‍රියා කරයි.

සීගිරියේ කුඩා ජල උද්‍යානයේ ඇතුළත් වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රම සහ ධ්වනි සලකා බැලීම් පිළිබඳ ගැඹුරු විමර්ශනයක් මගින් සොයා ගන්නා ලදී. මැද කොටසේ එළිමහන් වේදිකාව(stage), රාජකීය ශාලාව(Royal Hall), පහසුකම් කාමර(Service Rooms), පසුබිම් බිත්තිය(Backwall), ප්‍රේක්ෂක ප්‍රදේශය(Audience Areas), වාද්‍ය වෘන්ද අංශය(Musician pavilion), වේශ නිරූපණ කාමරය(Makup room) සහ පූජාසන(Altars) ඇතුළු රංගන කලා ස්ථාන සඳහා නිශ්චිත වාස්තු විද්‍යාත්මක වින්‍යාසයන් නිරූපණය කරයි. පස්වන සියවසේදී සීගිරියේ නැටුම්, සංගීතය, නාට්‍ය සහ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සඳහා "කුඩා ජල උද්‍යානය" එළිමහන් රංග කලා ස්ථානයක් ලෙස බවිත කළ බව අධ්‍යයනයෙන් යෝජනා වේ.

සීගිරියේ මෙම ස්ථානය මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල යටතේ වසර හතළිස් පහකට පෙර කැණීම් කරන ලදී. එම ස්ථානයේ ප්‍රධාන ජල උද්‍යානයට සම්බන්ධ වඩාත් සංකීර්ණ, නොදන්නා වාස්තු විද්‍යාත්මක සැකසුම් තිබූ බැවින් මහාචාර්ය සේනක බණ්ඩාරනායක මෙම ස්ථානය කුඩා ජල උද්‍යානයක් ලෙස නම් කළේය. මහාවංශය, ධාතුවංශය, රසවාහිනිය සහ සෙල්ලිපි ඇතුළු සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර, පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ රංග කලා සන්දර්භය පිළිබඳ නිසැක සාක්ෂි සපයයි.

පවතින දත්ත සහ වත්මන් විමර්ශනයේ නිගමනවලට අනුව, මෙම ස්ථානය " සීගිරියේ  සරස්වතී මණ්ඩපය" ලෙස පර්යේෂණය යෝජනා කරයි . මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ සහ පුරාණ දකුණු ආසියාවේ පැරැණිතම සුරක්ෂිත අංගසම්පූර්ණ රංග කලා පහසුකමකින් සමන්විත පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂිය ද වේ. 

(මුහුණු පොතින් උපුටා ගන්නා ලදී)