අදින්නපුබ්බක අනුර භාණ්ඩාගාරය පුරවපු හැටි..?

Oct 12, 2026 at 06:21 AM

|

Lanka Leader

"රජයේ ආදායම් වැඩි වෙලා, භාණ්ඩාගාරයේ සැබෑ ද්‍රවශීලතාවයක් (Actual Cash) ඉතිරි වෙලා, ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට අයවැය අතිරික්තයක් ඇවිල්ලා" කියලා අනුර සහ ආණ්ඩුව ලොකුවට සද්දෙ දානවා නේද. ?

හැබැයි ලෝක බැංකුව නිකුත් කරපු අලුත්ම “From Recovery to Transformation” වාර්තාව බැලුවහම තමයි තේරෙන්නේ මේ මුදල් ඉතිරි වීම පිටුපස තියෙන මූල්‍යමය රහස මොකක්ද කියලා.

ඇත්තටම සල්ලි ඉතුරු වෙලා තියෙන්නේ හොරකම, දූෂණය නැති කරලා රටේ වැඩ කාර්යක්ෂම කරපු නිසාද..? 

නැත්නම් කරන්න ඕන වැඩ නොකර සල්ලි හිර කරගෙන ඉන්න නිසාද...?

ලෝක බැංකු දත්ත සහ සංඛ්‍යා ලේඛන සහිත ඇත්ත කතාව මෙන්න...

•  දිට්වා සුළි කුණාටු ප්‍රතිසංස්කරණ (Allocated )සඳහා වෙන් කළ බිලියන 500 න් වැය කර ඇත්තෙ  8% යි..

දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් බැටකාපු ජනතාව පුනරුත්ථාපනය කරන්න සහ කැඩුණු බිඳුණු යටිතල පහසුකම් හදන්න රුපියල් බිලියන 500 ක දැවැන්ත ප්‍රතිපාදනයක් වෙන් කරලා තිබුණා මතකද ..? ඔව් අර තහඩුවක් ගියත් ලක්ෂ 10 ක් දෙනවා කිව්වෙ..

හැබැයි මේ වසරේ මැද වෙනකම්ම ආණ්ඩුව ඒකෙන් වියදම් කරලා තියෙන්නේ 8%ක් විතරයි 

ඒ කියන්නේ රුපියල් බිලියන 460 ක්ම වියදම් නොකර හිර කරගෙන ඉඳලා..මිනිස්සු තාමත් පීඩාව විඳිනවා, හැබැයි සල්ලි භාණ්ඩාගාරයේ ඉතුරුයි...

• මැදපෙරදිග යුද සහන වෙනුවෙන් වෙන් කළ බිලියන 100 න් වැය කරලා තියෙන්නෙ අඩකටත් අඩුවෙන්..

මැදපෙරදිග යුද්ධය නිසා ආර්ථික කඩාවැටීමෙන් පීඩාවට පත්වෙන ජනතාව සහ කර්මාන්ත බේරගන්න රුපියල් බිලියන 100 ක සහන පැකේජයක් වෙන් කර තිබුණා. 

හැබැයි ලෝක බැංකුව කියන්නේ වසරේ මැද වන විටත් ඉන් වියදම් කර ඇත්තේ සියයට 50 කට වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් විතරයි කියලා.

• රට සංවර්ධනය කරන ප්‍රාග්ධන වියදම් වලින් (Capital Budget) වැය කරලා තියෙන්නෙ 16.7% යි..

රටක දිගුකාලීන ආර්ථික වර්ධනය තීරණය කරන්නේ ප්‍රාග්ධන වියදම් (පාරවල්, පාලම්, රෝහල්, පාසල් හැදීම සහ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය). වසර සඳහා වෙන් කළ මුළු ප්‍රාග්ධන අයවැයෙන් අවුරුද්ද මැද වෙනකම්ම වැය කරලා තියෙන්නේ 16.7% ක් වගේ ඉතාම අඩු ප්‍රමාණයක් විතරයි ..

රටේ සංවර්ධන වැඩ සම්පූර්ණයෙන්ම අඩපණ වෙලා..

• සමාජ ආරක්ෂණ සහ සුභසාධන සහන (Welfare Expenditure)  වැය කරලා තියෙන්නෙ 28.7% යි..

රටේ අතිශය දිළිඳු සහ පීඩාවට පත් ජනතාව වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබූ සමාජ ආරක්ෂණ සහ සහන ප්‍රතිපාදනවලින් ද වසරේ මුල් භාගය වන විට වැය කර ඇත්තේ 28.7% ක් පමණි. බදු බරින් මිරිකෙන දුප්පත් ජනතාවට අතහිත දීමට මුදල් වෙන් කර තිබුණ ද, ඒවා නිසි පරිදි බෙදා දී නැත.

• පොදු සේවා සහ මෙහෙයුම් වියදම් (Goods and Services) වැය කළේ 38.8% යි..

රජයේ රෝහල්වල ඖෂධ හිඟය පියවීමට, පාසල්වල පහසුකම් නැංවීමට සහ පොදු සේවා පවත්වාගෙන යාමට වෙන් කර තිබූ ප්‍රතිපාදනවලින් වැය කර ඇත්තේ 38.8% ක් පමණයි ..

රෝහල්වල බෙහෙත් නැතිව මිනිස්සු දුක් විඳිද්දී, ප්‍රතිපාදන ඉතිරි වී ඇතැයි පැවසීම මෙහි ඇති ඛේදවාචකයක්..

භාණ්ඩාගාරයට සල්ලි ආවේ කොහෙන්ද...? කෘතිම අයවැය අතිරික්තයේ රහස දැනගන්න කැමතිද..?

භාණ්ඩාගාරයේ මේ පෙන්වන මුදල් හුදෙක් ඉලක්කම් විතරක් නෙවෙයි, එහි සැබෑ රුපියල් ද්‍රවශීලතාවයක් (Cash Liquidity) තියෙනවා. හැබැයි ඒ සල්ලි ආවේ රටේ නිෂ්පාදනය වැඩි වෙලා හෝ දූෂණය නැති වෙලා නෙවෙයි:

• අධික බදු බර (91.4% ක්ම බදු සල්ලි).

රජයේ සමස්ත ආදායමෙන් 91.4% ක්ම ලැබෙන්නේ මහජනතාවගෙන් සූරාකන බදු වලිනි (වැට් බද්ද 18% කිරීම, ආදායම් බදු සහ රේගු බදු).

• දැවැන්ත ලෙස දේශීය ණය ගැනීම් නිසා..

රජය මහ බැංකුව හරහා භාණ්ඩාගාර බිල්පත් සහ බැඳුම්කර නිකුත් කරමින් දේශීය වෙළෙඳපොළෙන් රුපියල් ට්‍රිලියනයකට අධික මුදලක් ණයට ගෙන මුදල් සංචිත (Cash Buffers) ලෙස තබාගෙන තියෙනවා..

.

• විදේශ ණය තාවකාලිකව නොගෙවීම...

විදේශ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම් සිදුවන නිසා, ණය වාරික සහ පොලී ගෙවීම් තාවකාලිකව නැවතී තිබීමෙන් රුපියල් බිලියන ගණනක් භාණ්ඩාගාරයේ ඉතිරි උනා..

මේ විදිහට කරන්න ඕන වැඩ, දෙන්න ඕන සහන නොදී සල්ලි මිරිකාගෙන සිටීම නිසා වසරේ මුල් මාස 8 තුළ රුපියල් බිලියන 35.4 ක අයවැය අතිරික්තයක් (Budget Surplus) සහ රුපියල් ට්‍රිලියන 1.6 ක ප්‍රාථමික ශේෂ අතිරික්තයක් (Primary Surplus) පෙන්වන්න රජයට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා..

මේක හරියට ගෙදරක තාත්තා කෙනෙක් මෙලෝ රැකියාවක් නොකර ගෙදර දරුවන්ගෙ පඩියෙන් 91% ක් තාත්තා අරගෙන, ගෙදර දරුවො අසනීපෙන් ඉද්දී බෙහෙත් ටික අරන් නොදී, ගෙදර තෙමෙද්දි වහලෙ උළු කැටයක්වත් මාරු නොකර, කිසිම ආයෝජනයක් නොකර සල්ලි ටික ගෙදර පෙට්ටගමෙ දාගෙන ඉන්නවා වගෙ වැඩක්...

• පසුගිය මාස 12 රුපියල අවප්‍රමාණය වීමෙ ප්‍රතිශතය 9.68% ක්. ඒ කියන්නෙ භාණ්ඩාගාරයෙ තියෙන මුදල් වල ක්‍රයශක්තිය ( භාණ්ඩ සහ සේවා මිලි දී ගැනීමට ඇති හැකියාව) දවසින් දවස අඩු වෙනවා කියන එක..
• අගෝස්තු මාසයෙ ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.905 ක් තිබූ ඩොලර් සංචිතය සැප්තැම්බර් අවසානය වන විට ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6.851 ක් දක්වා අඩු වෙල..
• උද්ධමනය 8.1 දක්වා වැඩි වෙලා..
• ඩොලර් එක රුපියල් 340 ඉක්මවලා ගිහින්..

මේ මුදල් ඉතිරි වීම් සිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ රජයට සල්ලි නැති නිසා නෙවෙයි. ව්‍යාපෘති තෝරාගැනීමේ දුර්වලතා, ටෙන්ඩර් සහ ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියේ තියෙන අකාර්යක්ෂමතාවය සහ වැඩපිළිවෙළවල් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ඇති නොහැකියාව නිසයි කියලා..

මෙහෙම කියන්නෙ අපි නෙවෙයි ලෝක බැංකුවේ ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන යාවත්කාලීන වාර්තාව (World Bank Sri Lanka Development Update)...

ඒ උනාට අනුර ගමින් ගම ගොස් ඩෝබිලා චූන් කරන්න දෙන කයිය කොහොමද....?

- නිලන්ත සත්සර ගමගේ

(මුහුණු පොතින් උපුටා ගන්නා ලදී)