කියුබාව ‘වැටෙනු ඇතැයි’ ට්‍රම්ප් පැවසීමෙන් පසු චීනයේ සහාය කියුබාවට!

Sep 29, 2026 at 11:15 AM

|

Lanka Leader

ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් හවානා නගරය “වැටෙනු ඇත” යැයි පවසමින් කියුබානු පාලනයේ “මූලික වෙනසක්” අවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු, බාහිර මැදිහත්වීම්වලට එරෙහිව කියුබාවට සහාය දෙන බවට චීනය ප්‍රතිඥා දී තිබේ.

බීජිං සහ හවානා අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ආරම්භ වී වසර 66ක් සපිරීම නිමිත්තෙන් ඊයේ (28) අදහස් දැක්වූ චීන විදේශ අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශක ගුවෝ ජියාකුන්, චීනය කියුබාවට “ජාතික ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට” සහ “එහි ජාතික තත්ත්වයට ගැළපෙන සංවර්ධන මාර්ගයක් අනුගමනය කිරීමට” සහාය දෙන බව පැවසීය.

පසුගිය සතියේ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය අමතමින් ට්‍රම්ප් කියුබාව “සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක රාජ්‍යයක්” සහ ඇමරිකාවේ දොරකඩ පිහිටි “විදේශීය සතුරු පාර්ශ්ව සඳහා තෝතැන්නක්” ලෙස හැඳින්වීය.

කියුබාවේ සිදුවන්නේ කුමක්ද?

කියුබාව දශක ගණනාවකට පසු මුහුණ දෙන දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයකට මුහුණ දෙමින් සිටී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිගුකාලීන ඉන්ධන හා ආහාර හිඟයන් මෙන්ම දීර්ඝ විදුලි කප්පාදුන්ද පවතී. දශක ගණනාවක් පුරා පවතින ඇමරිකානු සම්බාධක හේතුවෙන් මූල්‍ය පහසුකම්, ඉන්ධන සහ අවශ්‍ය උපකරණ වෙත කියුබාවට ඇති ප්‍රවේශය සීමා වී තිබේ. අඩු දේශීය නිෂ්පාදනය, ආනයන මත යැපීම සහ වසර ගණනාවක් පැරණි බලශක්ති යටිතල පහසුකම් සමඟ මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් උග්‍ර වී තිබේ.

පසුගිය වසරේ කියුබාව ආනයනය කළ බොරතෙල්වලින් සියයට 86කට පමණ එකතුවෙන් වගකියනු ලැබූ වෙනිසියුලාව සහ මෙක්සිකෝවෙන් ලැබුණු තෙල් සැපයුම් නැවැත්වීමත් සමඟ මෙම වසරේ අර්බුදය දැඩි ලෙස උත්සන්න වී ඇතැයි S&P Global ආයතනය පවසයි.

ජනවාරි මාසයේදී ඇමරිකානු හමුදා මෙහෙයුමකින් ජනාධිපති නිකොලාස් මදුරෝ බලයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් පසු වෙනිසියුලාවෙන් ලැබුණු තෙල් සැපයුම් නතර විය. කියුබාවට තෙල් සපයන රටවලට තීරුබදු පනවන බවට වොෂින්ටනය තර්ජනය කිරීමත් සමඟ මෙක්සිකෝවද තෙල් සැපයුම් අත්හිටුවීය.

ඇමරිකාව කියුබාවට පීඩනය එල්ල කරන්නේ ඇයි?

ට්‍රම්ප් යළි ජනාධිපති ධුරයට පත්වීමෙන් පසු කියුබාවට එරෙහි පීඩනය තීව්‍ර විය. 2026 ජනවාරි මාසයේදී නිකුත් කළ විධායක නියෝගයකින් ඔහු හවානාහි ප්‍රතිපත්ති ඇමරිකාවේ ජාතික ආරක්ෂාවට සහ විදේශ ප්‍රතිපත්තියට “අසාමාන්‍ය හා විශේෂ තර්ජනයක්” ලෙස ප්‍රකාශ කළේය. 

එම නියෝගය මගින් හවානා පාලනය රුසියාව, චීනය සහ ඉරානය සමඟ මෙන්ම හමාස් සහ හිස්බුල්ලා සංවිධාන සමඟද සම්බන්ධ වී ඒවාට සහාය දක්වන බවට චෝදනා කරයි. ඇමරිකානු පරිපාලනය පවසන්නේ මෙම ප්‍රතිපත්තියේ අරමුණ එම හඳුනාගත් තර්ජනවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම මෙන්ම කියුබාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ වැඩි ආර්ථික නිදහස ප්‍රවර්ධනය කිරීම බවයි.

හවානා පවසන්නේ කුමක්ද?

වොෂින්ටනය විසින් තම රට ඇමරිකාවේ ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් ලෙස හඳුන්වාදීම කියුබාව ප්‍රතික්ෂේප කරයි. ආර්ථික අර්බුදය තවදුරටත් දරුණු කිරීම මගින් දේශපාලන වෙනසක් සිදු කිරීමට බල කිරීම මෙම පීඩන ව්‍යාපාරයේ අරමුණ බව කියුබාව පවසයි. 

කියුබාව ඇමරිකාවට “බහුමානීය” ආර්ථික යුද්ධයක් දියත් කරන බවට චෝදනා කර ඇති අතර, වෙනත් රටවල් කියුබාවට ඉන්ධන සැපයීම අධෛර්යමත් කිරීම සඳහා පනවා ඇති සීමා “බලශක්ති අවහිරයක්” බව පවසයි. 

පසුගිය 26 වැනිදා එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය අමතමින් විදේශ අමාත්‍ය බෲනෝ රොඩ්‍රිගස් මෙම ක්‍රියාමාර්ග නාවික අවහිරයකට සමාන කරමින් ඒවා “යුද ක්‍රියාවක්” ලෙස හැඳින්වීය.

චීනයේ ස්ථාවරය කුමක්ද?

චීනය කියුබාවට දක්වන සහාය, ජාතික ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කිරීම, බාහිර මැදිහත්වීම් සහ සම්බාධකවලට විරුද්ධ වීම මෙන්ම හමුදා බලහත්කාරය සහ පාලන වෙනස්කම් වෙනුවට රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රමවේදවලට සහාය දැක්වීම යන පුළුල් විදේශ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රවේශයක කොටසක් ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබේ.

මෙම වසරේ ඇමරිකානු-ඊශ්‍රායල ඉරාන යුද්ධය අතරතුරද බීජිං සමාන මූලධර්ම ඉදිරිපත් කරමින්, පාලන වෙනස්කම් සිදු කිරීමට දරන උත්සාහයන්ට විරුද්ධ වූ අතර, මතභේද සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය.

සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට වැඩි ස්වෛරී සමානාත්මතාවක් සහ ශක්තිමත් හඬක් ලබා දීම මත පදනම් වූ බහුධ්‍රැවීය ජාත්‍යන්තර පර්යායක් සඳහා බීජිං කටයුතු කර තිබේ.

පසුගිය 26 වැනිදා එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය අමතමින් චීන උප ජනාධිපති හන් ෂෙන්ග් “ඇමරිකාව” වෙත කියුබාවට එරෙහිව “බලය භාවිත කරන බවට තර්ජනය කිරීම වහාම නතර කරන ලෙස” සහ “අවහිරය සහ සම්බාධක සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන ලෙස” ඉල්ලා සිටියේය.

චීනය කියුබාවට සහාය වන්නේ කෙසේද?

චීනය කියුබාවේ සූර්ය බලශක්ති ව්‍යාප්තිය වේගවත් කිරීමේදී ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇති අතර, ඒ සඳහා උපකරණ සහ මූල්‍ය පහසුකම් සපයා තිබේ.

2025 ජනවාරි මාසයේදී කියුබාවේ සාමාන්‍ය දෛනික විදුලි උත්පාදනයෙන් සූර්ය බලශක්තියේ කොටස සියයට 2ක් පමණක් විය. 2026 සැප්තැම්බර් වන විට සමස්තයක් ලෙස පුනර්ජනනීය බලශක්ති මගින් රටේ විදුලි උත්පාදනයෙන් සියයට 21.4ක් ලබා දුන් බව කියුබානු ජනාධිපති මිගෙල් ඩියාස්-කැනෙල් පැවසීය. චීනය හදිසි ආහාර ආධාරද ලබා දී ඇති අතර, මීට පෙර කියුබානු ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරමින් මූල්‍ය පහසුකම්ද ලබා දී තිබේ.

චීනයට එයින් ලැබෙන්නේ කුමක්ද?

කියුබාව චීනයට සමීප දේශපාලන හවුල්කරුවෙකු වන අතර, ලතින් ඇමරිකාවේ චීන වෙළඳාම, ආයෝජන සහ යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති පුළුල් කිරීම සඳහාද පදනමක් සපයයි. 2018 සිට චීනයේ ගෝලීය යටිතල පහසුකම් සහ ආයෝජන වැඩසටහන වන තීරය සහ මාවත මුලපිරීමේ (Belt and Road Initiative) කොටස්කරුවෙකු ලෙස කියුබාව සහභාගී වී තිබේ.

තායිවානය, හොංකොං සහ ෂින්ජියැන්ග් සම්බන්ධ ප්‍රධාන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ගැටලු සම්බන්ධයෙන් හවානා බීජිං වෙත සහාය දක්වන අතර, ෂී ජින්පින්ගේ ගෝලීය මුලපිරීම්ද අනුමත කර තිබේ. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් අතර වැඩි සම්බන්ධීකරණයක් සහ බලපෑමක් සඳහා චීනය උත්සාහ කරන විට, මෙම හවුල්කාරිත්වය චීනයට තවත් සහාය දක්වන හඬක් ලබා දෙයි.

කියුබාවට සහාය දක්වන්නේ තවත් කවුරුන්ද?

ඇමරිකානු සම්බාධක අවසන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේදී කියුබාවට අතිවිශාල ජාත්‍යන්තර සහායක් ලැබී තිබේ. 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේ පැවති නවතම මහා මණ්ඩල ඡන්ද විමසීමේදී රටවල් 165ක් සම්බාධක අවසන් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි යෝජනාවකට සහාය දුන් අතර, රටවල් 7ක් ඊට විරුද්ධව ඡන්දය දුන් අතර 12ක් ඡන්දය දීමෙන් වැළකී සිටියහ. කියුබාවේ අර්බුදය උත්සන්න වීමත් සමඟ රටවල් කිහිපයක් ආධාර වැඩි කළහ.

මෙක්සිකෝව ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය සැපයුම් ටොන් සිය ගණනක් යවා ඇති අතර, ස්පාඤ්ඤය ණය-පරිවර්තන වැඩසටහනක් යළි සක්‍රීය කර තිබේ. යුරෝපා සංගමය මානුෂීය ආධාර සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් සපයා තිබේ.

රුසියාව කියුබාවේ සමීපතම හවුල්කරුවන්ගෙන් එකක් ලෙස පවතින අතර, 2018 සිට 2025 දක්වා කාලය තුළ එක්සත් ජාතීන් හරහා ඩොලර් මිලියන 18ක ආහාර ආධාර ඇතුළුව රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හා ආර්ථික සහාය ලබා දී තිබේ. මෙම වසර සඳහා තවත් ඩොලර් මිලියන 2ක් වෙන් කර තිබේ.

මාර්තු අගදී බැරල් 730,000ක බොරතෙල් රැගෙන පැමිණි රුසියානු ටැංකර් නෞකාව මෙම වසරේ කියුබාවට ලැබුණු එකම ප්‍රධාන තෙල් නැව්ගත කිරීම බවට පත්ව තිබේ.

සෙනසුරාදා(26) එක්සත් ජාතීන් හමුවේ රුසියාව සිය දේශපාලන සහාය යළි අවධාරණය කළ අතර, විදේශ අමාත්‍ය සර්ගෙයි ලැව්රොව් කියුබාවේ මානුෂීය තත්ත්වය අතිශය දුෂ්කර බව ප්‍රකාශ කළේය. එමෙන්ම, වොෂින්ටනය කියුබාවට පනවා ඇති සීමා ඉවත් කරන ලෙසත්, කියුබාව රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයට අනුග්‍රහය දක්වන රටවල් ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කරන ලෙසත් ඔහු ඉල්ලා සිටියේය.