ඩොලර් බිලියන 100 ඉක්මවූ වෙළඳ අතිරික්තයක් අඛණ්ඩව මාස තුනක්: චීනය ඇත්තටම ලෝකය “පීඩනයට” ලක් කරනවාද? — Global Times කතුවැකිය

Aug 20, 2026 at 11:37 AM

|

Lanka Leader

වර්තමානයේ, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර තත්ත්වයන් වඩ වඩාත් සංකීර්ණ වෙමින් පැවතියද, චීන ආර්ථිකය උසස් තත්ත්වයේ සංවර්ධනයක් කරා ස්ථාවරව ඉදිරියට ගමන් කරමින් සිටී. ඇතැම් බටහිර මාධ්‍ය, වැරදි අවබෝධයක් හෝ පක්ෂග්‍රාහීත්වයක් හේතුවෙන්, චීනයේ ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳව නැවත නැවතත් ප්‍රශ්න මතු කර හෝ එය විකෘති කර ඉදිරිපත් කර ඇත. ඒ අනුව, Global Times පුවත්පත “චීන ආර්ථිකය පිළිබඳ ප්‍රශ්න හා පිළිතුරු” නමින් නව තීරු ලිපි මාලාවක් ආරම්භ කර ඇති අතර, කරුණු ඉදිරිපත් කර පවතින වැරදි අවබෝධයන් පැහැදිලි කිරීම එහි අරමුණයි.

මෑතකදී ඇතැම් විදේශීය මාධ්‍ය චීනයේ ජූලි මාසයේ වෙළඳ දත්ත ඉස්මතු කරමින්, එරට අපනයන “වේගයෙන් ඉහළ යාම” සහ අඛණ්ඩව මාස තුනක් ඩොලර් බිලියන 100 ඉක්මවූ වෙළඳ අතිරික්තයක් වාර්තා කිරීම, සෙසු ලෝකයට එරෙහි “චීන පීඩනයක්” හෝ “චීන කම්පනයක්” ඇති කරන බවට සාක්ෂියක් ලෙස හුවා දක්වා ඇත. සංඛ්‍යාලේඛන සත්‍ය වුවද, ඒවා මත පදනම්ව ගන්නා නිගමනය සත්‍ය නොවේ. සිරස්තලවල ඇති සංඛ්‍යා කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේදී, චීනයේ වෙළඳ අතිරික්තයට බලපාන සැබෑ සාධක ඔවුන් නොසලකා හැර ඇත.

චීනය අඛණ්ඩව මාස තුනක් ඩොලර් බිලියන 100 ඉක්මවූ වෙළඳ අතිරික්තයක් වාර්තා කිරීමට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ අපනයනවල වටිනාකම ඉහළ යාම සහ ආනයන වියදම් පහළ යාම යන සාධක දෙකේ එකතුවයි. අපනයන පැත්තෙන් බලන විට, චීන භාණ්ඩවල මිල ඉහළ ගොස් තිබේ. පසුගිය වසරේ සිට චීනයේ ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් අපනයන භාණ්ඩවල මිල සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත.

මෙම වසරේ පළමු අර්ධයේදී මතක චිප් (memory chip) අපනයනවල වටිනාකම පසුගිය වසරේ එම කාලයට සාපේක්ෂව සියයට 113.2කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, සූර්ය කෝෂ (solar cells) අපනයනවල වටිනාකම සියයට 19.6කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. එහෙත් බර අනුව ගත් විට සූර්ය කෝෂ අපනයන ප්‍රමාණය සියයට 1.9කින් පහළ ගොස් ඇත.

එබැවින්, වටිනාකම අනුව වෙළඳ අතිරික්තය විශාල වීම යනු වසරින් වසර අපනයන ප්‍රමාණය ඉහළ ගොස් ඇති බව අනිවාර්යයෙන්ම අදහස් නොකරයි. එසේම එය කිසිදු ආකාරයක “පීඩනයක්” හෝ “අඩු මිලට භාණ්ඩ ගලා ඒමක්” (dumping) බවටද පත් නොවේ. මෙම අධි තාක්ෂණික නිෂ්පාදන සඳහා ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළේ ඉල්ලුම තවමත් ශක්තිමත් වන අතර, ඇතැම් නිෂ්පාදන සඳහා සැපයුම පවා ප්‍රමාණවත් නොවේ. එබැවින් ඊනියා “අපනයන කම්පනය” යන චෝදනාවට ප්‍රමාණවත් පදනමක් නොමැත.

ආනයන පැත්තෙන් බලන විට, තොග භාණ්ඩවල මිල පහළ යාම චීනයේ ආනයන වියදම අඩු කර ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල මෑතකදී බැරලයකට ඩොලර් 126ක උපරිමයක සිට ඩොලර් 80ටත් පහළ මට්ටමකට පහළ ගොස් තිබේ. එමෙන්ම ආනයනික යකඩ ඛනිජවල චීනයට පැමිණීමේ පිරිවැය ටොන් එකකට යුවාන් 30ත් 70ත් අතර ප්‍රමාණයකින් අඩු වී ඇත. ද්‍රව පෙට්‍රෝලියම් වායු (LPG), රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ අනෙකුත් තොග භාණ්ඩවල මිලද පහළ ගොස් ඇත. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් අපනයන භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාමත්, ආනයනික තොග භාණ්ඩවල මිල පහළ යාමත් එකට සිදුවීම චීනයේ වෙළඳ අතිරික්තය පුළුල් කර තිබේ.

යථාර්ථයේදී, චීනය සමඟ වඩාත් සමීප වෙළඳ සබඳතා තර්ජනයක්ද, නැතහොත් අවස්ථාවක්ද යන්න වඩාත් හොඳින් තීරණය කළ හැක්කේ එහි බලපෑම සෘජුවම අත්විඳින රටවලටය. කැනඩාව ඊට හොඳ උදාහරණයකි. ජූලි මාසයේදී කැනඩාවේ රැකියා සංඛ්‍යාව “අනපේක්ෂිත ලෙස” 75,100කින් ඉහළ ගිය අතර, විරැකියා අනුපාතය වසර දෙකක අවම මට්ටමකට ළඟා විය. විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දුන්නේ චීනය හා කැනඩාව අතර වෙළඳාමේ තියුණු ප්‍රකෘතිමත් වීම ඊට බලපෑ එක් සාධකයක් බවයි.

ජනවාරි සිට ජූලි දක්වා කාලය තුළ බ්‍රිටිෂ් කොලම්බියා ප්‍රාන්තයේ චීනය වෙත සිදු කළ අපනයන සියයට 29කින් ඉහළ ගොස්, කැනේඩියානු ඩොලර් බිලියන 5.2කට (ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.75කට) වැඩි වී තිබේ. එමඟින් ජූලි මාසයේදී පමණක් පූර්ණකාලීන රැකියා 32,500ක් බිහිවීමට දායක වී ඇති අතර, එය කැනඩාවේ නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනයේ ප්‍රමුඛත්වයට පත්ව තිබේ. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, ඇමෙරිකා–කැනඩා සැපයුම් දාමයන් සමඟ දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වී ඇති ඔන්ටාරියෝ ප්‍රාන්තයේ මෝටර් රථ කර්මාන්තය එම මාසයේදී පූර්ණකාලීන රැකියා සංඛ්‍යාවේ තියුණු පහළ යාමක් දැක තිබේ. මෙම වෙනස මගින් චීනය සමඟ වෙළඳාම රැකියා සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට සහාය විය හැකි ආකාරය පැහැදිලිව පෙන්වා දෙයි.

චීනයේ උසස් තත්ත්වයෙන් යුත් සහ දැරිය හැකි මිල ගණන් සහිත භාණ්ඩ ලොව පුරා පාරිභෝගිකයන්ගේ ජීවන වියදම් අඩු කිරීමටද උපකාරී වේ. චීනයේ නව බලශක්ති නිෂ්පාදන ගෝලීය හරිත පරිවර්තනය වේගවත් කරන අතර ඒ සඳහා වැය වන පිරිවැයද අඩු කරයි. එරට කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) සහ රොබෝ තාක්ෂණයන් ලොව පුරා බුද්ධිමත් තාක්ෂණයන් වඩාත් පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැකි තත්ත්වයට පත් කරමින් තිබේ.

හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආර්ථික විද්‍යාඥ ඩැනි රොඩ්‍රික් අගෝස්තු 10දා ලියා තිබුණේ ලෝකය තවදුරටත් ප්‍රමාණවත් ඉල්ලුමක් නොමැතිකමෙන් පීඩා විඳින්නේ නැති බවයි. වෙළඳ හිඟයන් යනු අතිරික්තයක් ඇති රටවලින් මිලදී ගැනීමේ බලය මාරු වීමක් බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. චීනය තම තාක්ෂණික හා වාණිජ වාසිය තවදුරටත් වර්ධනය කරගන්නා අතරම, එය ගෝලීය මහජන යහපතක් සඳහාද විශාල දායකත්වයක් ලබා දී ඇතැයි ඔහු පැවසීය. එබැවින් චීනයේ වෙළඳ අතිරික්තය “අසල්වැසියා පොහොසත් කිරීම” (enrich-thy-neighbor) ලෙස වඩාත් හොඳින් තේරුම් ගත හැකි බව ඔහු යෝජනා කළේය.

චීනය කිසිවිටෙකත් හිතාමතා වෙළඳ අතිරික්තයක් පවත්වාගෙන යාම අරමුණු කරගෙන නොමැත. එය නිරන්තරයෙන්ම ආනයන හා අපනයන වර්ධනය වඩාත් සමතුලිත කිරීමත්, වඩාත් විවෘත, සමබර සහ අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ප්‍රයෝජනවත් ගෝලීය වෙළඳ පද්ධතියක් ගොඩනැගීමත් අරමුණු කර තිබේ. මෙම වසරේ පළමු මාස හත තුළ චීනයේ අපනයන පසුගිය වසරේ එම කාලයට සාපේක්ෂව සියයට 14කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, ආනයන සියයට 22කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. එනම් සියයට 8ක ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍යයක වෙනසක් ඇති අතර, එය වඩාත් සමතුලිත වෙළඳාමක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට චීනය දරන උත්සාහය පිළිබිඹු කරයි.

චීනය ලොව විශාලතම අපනයනකරුවා පමණක් නොව, ලොව දෙවන විශාලතම ආනයනකරුවාද වේ. එහි වෙළඳ ආකෘතිය දැවැන්ත ද්විපාර්ශ්වික භාණ්ඩ ගලායාමකින් සමන්විත වේ. චීනය ලොව පුරා රටවලින් අමුද්‍රව්‍ය, උපාංග සහ අතරමැදි නිෂ්පාදන විශාල ප්‍රමාණයක් ආනයනය කරන අතර, ඒවා චීනයේ නිෂ්පාදන පද්ධතිය හරහා එකලස් කිරීම, සැකසීම සහ වැඩිදියුණු කිරීම සිදු කරයි. ඒවායින් සමහරක් දේශීය වෙළඳපොළ සඳහා යොදා ගන්නා අතර, අනෙක් ඒවා ලොව පුරා වෙළඳපොළවලට අපනයනය කෙරේ.

විවිධ රටවල නිෂ්පාදන සාධක ඒකාබද්ධ කිරීම මගින් චීනයේ කර්මාන්ත හා සැපයුම් දාම ඒවායේ වටිනාකම උපරිම කිරීමට උපකාරී වේ. මෙය චීනයේ ආර්ථික වර්ධනයට පමණක් සහාය නොවන අතර, ගෝලීය සැපයුම් දාම අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මකව පවත්වාගෙන යාමටද උපකාරී වේ. එමඟින් ලොව පුරා රටවලට චීනයේ සංවර්ධනයේ ප්‍රතිලාභ බෙදා ගැනීමට අවස්ථාව සැලසේ.

කිසිදු ආර්ථික චින්තන පාසලක් වෙළඳ අතිරික්තයක් “අනෙකාගේ වාසිය අත්පත් කර ගැනීමක්” ලෙසත්, වෙළඳ හිඟයක් “අලාභයක්” ලෙසත් සමාන කර නැත. චීනයේ භාණ්ඩ වෙළඳ අතිරික්තය පුළුල් වීම බොහෝ දුරට එරට කාර්මික ව්‍යුහයේ සිදුවන ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම්වල පිළිබිඹුවකි.

සාම්ප්‍රදායික “පැරණි ත්‍රිත්වය” ලෙස සැලකෙන ඇඟලුම්, ගෘහ භාණ්ඩ සහ ගෘහ උපකරණවල සිට, “නව ත්‍රිත්වය” වන ප්‍රකාශ වෝල්ටීයතා (photovoltaic) නිෂ්පාදන, විදුලි වාහන සහ ලිතියම් බැටරි දක්වාත්, දැන් රොබෝ තාක්ෂණය, කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ නවෝත්පාදන ඖෂධ දක්වාත් චීනයේ කර්මාන්ත ක්‍රමයෙන් ඉහළ අගය එකතු කරන නිෂ්පාදන දාමය කරා ගමන් කරමින් සිටී. එමඟින් ලොව පුරා අපනයනය කෙරෙන ඉහළ අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන ප්‍රමාණයද වැඩි වෙමින් පවතී.

ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් නිෂ්පාදනවල කොටස වර්ධනය වීම යනු තාක්ෂණික ප්‍රගතියේ ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමට තවත් රටවලට අවස්ථාව සැලසීමයි. බටහිර රටවල් කිහිපයක් චීනයේ වෙළඳ අතිරික්තයේ ප්‍රමාණය පිළිබඳව සැබවින්ම මෙතරම් කනස්සල්ලට පත්ව සිටී නම්, ඔවුන් කළ යුත්තේ වෙළඳ සංඛ්‍යාලේඛන තමන්ට වාසිදායක නොවන බවට පැමිණිලි කරන අතරම අපනයන පාලන පැනවීම නොව, ලිත්‍රෝග්‍රැෆි යන්ත්‍ර වැනි ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් නිෂ්පාදන චීනයට වැඩි වශයෙන් අලෙවි කිරීමට තම රටවලට උත්තේජනය කිරීමයි.