ඉරානය යනු ඉරාකය නොවේ- "Valdai International Discussion Club" හි අධ්‍යක්ෂක ෆියෝඩර් ලුකියානොව්ගේ විග්‍රහය

Mar 3, 2026 at 01:21 PM

|

Lanka Leader

‘කම්පනය සහ විස්මය’ යනු 2003 වසන්තයේ දී ඉරාකයට එරෙහි එක්සත් ජනපද මෙහෙයුම හඳුන්වා දීමට භාවිතා කළ යෙදුමයි. මෙහෙයුම සම්බන්ධයෙන් කළ පසු විපරමේදී, මෙහෙයුම ජාත්‍යන්තර දේශපාලන වේදිකාවේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් කළේය. බාත්වාදී පාලනයේ වේගවත් පරාජය සහ සදාම් හුසේන් බලයෙන් පහ කිරීම, එක්සත් ජනපදයට තම අභිමතය පරිදි මුළු කලාපයම නැවත හැඩගස්වා ගැනීමේ හැකියාව ලැබී ඇති බවට හැඟීමක් ඇති කළේය.

එහෙත් භූමියේ යථාර්ථය වෙනස් විය. යුද්ධය වෙනසක් ගෙන ආවේය යන්න සත්‍යක් නමුත් එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් සිතූ ආකාරයේ වෙනසක් සිදු වූයේ නැත. මැද පෙරදිග පැරණි පිළිවෙල බිඳ වැටුණු අතර, ස්ථාවරත්වයෙන් නොව සීමිත සාර්ථකත්වයක් සහිතව පාලනය කිරීමට දැවැන්ත සම්පත් අවශ්‍ය වූ අර්බුද දාමයකින් පැරණි තත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය විය. ඇමරිකාවේ ගෝලීය කීර්ති නාමයට එල්ල වූ පහර කල් පවතින පහරක් බව ඔප්පු විය.

2026 ශීත කාලය අවසානයේ, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව එපික් ෆියුරි මෙහෙයුම දියත් කළහ. එක් අර්ථයකින්, රටවල් දෙකෙහිම ප්‍රධාන විරුද්ධවාදියා ලෙස ඉරානය මතුවීම දශක දෙකකට පෙර ඉරාකය විනාශ කිරීමේ ව්‍යාපාරයේ සෘජු ප්‍රතිවිපාකයකි. අද ප්‍රහාරකයන්ට ඉක්මන් හා තීරණාත්මක ප්‍රතිඵල ලබා ගත හැකිද යන්න තවමත් පැහැදිලි නැත. දශක ගණනාවකින් එක්සත් ජනපදය සෘජුවම මුහුණ දී ඇති බරපතලම ප්‍රතිවාදියා ඉරානයයි. ඉරානයේ මිලිටරි සාර්ථකත්වය වේගවත් වුවද, බල තුලනය ඉරානයට පක්ෂව සිට ගන්නේ නැත. අමෙරිකාවට ඉරාකයේ මෙන් අභ්‍යන්තර වාඩිලෑමට ඉඩක් නොලැබී පශ්චාත් යුධ අවුල් සහගත තත්ත්වය වළක්වා ගත්තද, පුළුල් ප්‍රතිවිපාක බලාපොරොත්තු සුන් කරවන සුළු වනු ඇත.

වත්මන් උත්සන්න වීමේ ක්ෂණික ධාවකය වන්නේ අද්විතීය තත්වයන් සමූහයක් භාවිතා කිරීමට ඊශ්‍රායලය දරන අධිෂ්ඨානයයි. බටහිර ජෙරුසලමේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන්, මෙය වොෂින්ටනයේ සහාය ඇතිව ප්‍රමුඛ කලාපීය ස්ථානයක් ලබා ගැනීමට උත්සාඅ ගන්න මොහොතකි. අවසාන දැක්ම වන්නේ ඊශ්‍රායලය කේන්ද්‍ර කරගත් කලාපීය පිළිවෙලක් වන අතර සෙසු ජාතීන් කැමැත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන් තත්වයට අනුගත විය යුතුය.

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ මැද පෙරදිග ප්‍රතිපත්තිය හැඩගස්වන දෘෂ්ටිවාදීන් හට (ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් ඥාතීන් සහ ව්‍යාපාරික හවුල්කරුවන් ද වෙති.) ඔවුන්ගේම වූ ගණනය කිරීම් තිබේ. ඊශ්‍රායලය සතු මිලිටරි සේවයේ උසස් බව, ඊශ්‍රායලය සහ ගල්ෆ් රාජාණ්ඩු අතර ගැඹුරු වන වාණිජ සබඳතා සමඟ ඒකාබද්ධව, එක්සත් ජනපදයට ආර්ථික ප්‍රතිලාභ ප්‍රධාන වශයෙන් තමන්ටම යොමු කිරීමට ඉඩ සලසයි. චීනය, රුසියාව සහ ඉන්දියාව කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන ප්‍රධාන භූ-ආර්ථික සහ සැපයුම් ව්‍යාපෘති ඇමරිකානු අධීක්ෂණය මත රඳා පවතිනු ඇත. වොෂින්ටනය ප්‍රධාන වෙළඳපොළවල්, විශේෂයෙන් අමුද්‍රව්‍ය සහ මිලිටරි-තාක්ෂණික සහයෝගීතාව කෙරෙහි තම පාලනය පුළුල් කරනු ඇත. ඒ සමඟම, එක්සත් ජනපද සහභාගීත්වයෙන් තොරව, විශේෂයෙන් ඹ්ර්‍ඓCS සහ ෂැංහයි සහයෝගිතා සංවිධානය, නිර්මාණය කරන ලද කණ්ඩායම්වල අකාර්යක්ෂමතාව ප්‍රදර්ශනය කරමින් සිටියි.චේතනාව විනිවිද පෙනෙන සුළු නමුත් පැන නගින ප්‍රශ්නය ශක්‍යතාවයි.

ඉරාක යුද්ධය ද ආරම්භ වූයේ ආරක්ෂාවේ නාමයෙන් කලාපීය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ සටන් පාඨ සමඟින්, නොවරදින වෙළඳ අවශ්‍යතා සමඟ මිශ්‍ර කරමිනි. ඩික් චෙනී සහ හැලිබර්ටන් සමාගමේ කටයුතු සිහිපත් කිරීම මගින් පමණක් මෙය අවබෝධ කර ගත හැක ( ඩික් චේනි යනු 1995 සිට 2000 දක්වා හැලිබර්ටන් සමාගමේ සභාපති සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ලෙස සේවය කළ පුද්ගලයාය. ඔහු අමෙරිකාවේ උප ජනාධිපතිවරයා වීමට පෙර හැලිබර්ටන් නැමැති බලශක්ති සේවා සමාගමේ නායකත්වය දැරීය. ඔහුගේ කාලය තුළ හැලිබර්ටන් සමාගම සැලකිය යුතු ලෙස විහිදුණු අතර, රජයේ කොන්ත්‍රාත් වැඩි කරගෙන, සමාගමේ කොටසක වටිනාකම 150%කින් ඉහළ දමා ගැනීමට කටයුතු කළේය. ඔහුගේ නායකත්වය සහ පසුව ගත් රාජ්‍ය ක්‍රියාමාර්ග යුද්ධයට සම්බන්ධ කොන්ත්‍රාත් පිළිබඳ ආරෝපිත ප්‍රතිලාභ ගැටලු (cඔන්ෆ්ලිcට් ඔෆ් ඉන්ටෙරෙස්ට්) පිළිබඳ සැකයන් මතු කළේය.) එහෙත් කේන්ද්‍රීය සාධාරණීකරණය දෘෂ්ටිවාදී වන්නේය එනම් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අපනයනය කිරීමයි. ට්‍රම්ප් සහ ඔහුගේ කවය දෘෂ්ටිවාදය පසුබිමට ඇද දමා, ඒ වෙනුවට ද්‍රව්‍යමය ප්‍රතිලාභ අවධාරණය කර ඇත. පෙර ප්‍රවේශය අසාර්ථක වූයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිවර්තනය මායාවක් බව ඔප්පු වූ නිසා පමණක් නොව, දිගුකාලීන අස්ථාවරත්වය අපේක්ෂිත ලාභාංශ ලබා ගැනීමට නොහැකි වූ බැවිනි.

නව, විවෘත ගනුදෙනු ආකෘතිය වඩාත් ප්‍රායෝගික ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන, නමුත් එය ස්වයං අවදානම් දරයි. බාහිර පීඩනය ව්‍යාපාරික කාරණයක් ලෙස පමණක් ඉදිරිපත් කරන්නේ නම්, එය ශක්තිමත් දෘෂ්ටිවාදාත්මක ප්‍රතිරෝධයක් ඇති කළ හැකි අතර, පද්ධතිය පාලනය කිරීමට හෝ බලහත්කාරයෙන් පද්ධතියට ඇතුළුවීමට විරුද්ධ වන පුද්ගලයින් ඒකාරාශි කිරීමට හේතුවේ.

ජනාධිපති ට්‍රම්ප් කොංග්‍රස් අනුමැතියකින් තොරව, මහජන අභිලාශය්න්ට එරෙහිව සහ සැබෑවට සිදුවන පාඩු අපේක්ෂාවෙන් ප්‍රධාන මිලිටරි මෙහෙයුමක් දියත් කර ඇත. ඔහුට්ට එරෙහිව නැගෙන දේශීය ප්‍රවණතා ආපසු හැරවීමට ඔහුට ජයග්‍රහණයක් අවශ්‍ය වේ. සාර්ථක වුවහොත්, ධවල මන්දිරය නිගමනය කිරීමට ඉඩ ඇත්තේ තමන්ට ඉතිහාසයක් ඇති බවත්, දෙවියන් වහන්සේ පවා තම පැත්තේ සිටින බවත්, දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් වඩාත් දැඩි අධිෂ්ඨානයක් දිරිමත් කරන බවත්ය. යම් විධියකින් ට්‍රම්ප්ට ජයග්‍රහනය්ක් අත්පත් කර නොගන්නේ නම්, සැබෑ ප්‍රතිඵල අත්කර ගැනීම වෙනුවට ආක්‍රමණශීලීත්වය භාවිතා කරන බැවින් තත්වය නරක අතට හැරිය හැකිය.

කෙසේ වෙතත්, මැද පෙරදිග කලාපය තවත් කැළඹිලි සහිත අවධියකට පිවිසෙමින් සිටින අතර, එහි ප්‍රතිවිපාක කලාපයෙන් ඔබ්බට විහිදීමට නියමිතය.එහෙත් එයට සම්බන්ධ වූ කිසිවෙකුටත් යහපත් ප්‍රතිඵ්ල අත්පත් කරගැනීමක් සිදු වන්නේ නැත.