කාම්බෝජ-තායිලන්ත සටන් විරාමය වෙනුවෙන් චීනයේ මැදිහත්වීම ජාත්‍යන්තර ඇගැයීමට පාත්‍ර වේ

Dec 29, 2025 at 11:14 AM

|

Lanka Leader

අග්නිදිග ආසියානු කළාපයේ ස්ථාවරත්වය සඳහා සැලකිය යුතු වර්ධනයක් ලෙස, කාම්බෝජය සහ තායිලන්තය චීනයේ දැඩි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීමකින් පසුව සටන් විරාමයකට එකඟ වී ඇත. පසුගිය 27 වනඩහා විශේෂ සාමාන්‍ය දේශසීමා කමිටු (GBC) රැස්වීමේදී අත්සන් කරන ලද මෙම ගිවිසුම, ඔවුන්ගේ දේශසීමාවේ සති ගණනක් පැවති සන්නද්ධ ගැටුම් වලින් පසුව කරලියට පැමිණීම - නිරීක්ෂකයින් විසින් සීතල යුද්ධයෙන් පසු ASEAN සාමාජිකයින් අතර ඇති වූ බරපතලම ගැටුම් වලින් එකක් ලෙස විස්තර කරන ලදී.

සටන් විරාමයෙන් වහාම, කාම්බෝජ නියෝජ්‍ය අගමැති ප්‍රැක් සොකොන් සහ තායි විදේශ අමාත්‍ය සිහසක් ෆුවැන්කෙට්කියෝගේ නායකත්වයෙන් යුත් දෙරටේ ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින්, බීජිං විසින් පහසුකම් සපයන ලද සාකච්ඡා සඳහා ඊයේ(28) සිට අද(29) දක්වා චීනයේ යුනාන් පළාතේ රැස්වූහ. රැස්වීම් අතරතුර, දෙපාර්ශ්වයම ආතතීන් උත්සන්න කිරීමේදී චීනයේ "ධනාත්මක භූමිකාව" අගය කළහ.

සැලකිය යුතු ජීවිත හානි සහ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත පිරිසක් අවතැන් වීමට හේතු වූ ගැටුම, කලාපීය සාමයට තර්ජනයක් වූ අතර ASEAN එකමුතුකම පරීක්ෂාවට භාජනය කළේය. සතුරුකම් නැවැත්වීමේදී චීනයේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම තීරණාත්මක බව ජාත්‍යන්තර විශ්ලේෂකයෝ අවිවාදයෙන් පුළුල් ලෙස පිළිගනිති.

මෙම ගැටුමේදී මැදිහත්වීම සඳහා චීනයේ ප්‍රවේශය කැපී පෙනෙන අවධානයක් දිනාගෙන ඇත. බොහෝ විට බටහිර ජාතීන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන සාම්ප්‍රදායික ආකෘතීන් ව්ල ඇති කොන්දේසි සහිත ඉල්ලීම්, පක්ෂග්‍රාහී පීඩනය සහ දේශපාලන පරිවර්තනය කෙරෙහි අවධාරණය කිරීම මගින් මැදිහත් වීම මෙන් නොව චීනයේ උපායමාර්ගය කලාපීය රාමු සඳහා මධ්‍යස්ථභාවය සහ ගෞරවය අවධාරණය කළේය.

“චීනය දෙරටටම මිතුරෙකු සහ සමීප අසල්වැසියෙකු ලෙස ක්‍රියා කර තිබෙනවා.” බීජිං හි රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකත්වයේ මූලික මූලධර්ම කිහිපයක් ඉස්මතු කරමින් කරනු ලැබූ විවරණයක් සඳහන් කර තිබුණි. පැත්තක් නොගෙන වෛෂයික ස්ථාවරයක් පවත්වා ගැනීම; ASEAN හි මධ්‍යම මැදිහත්වීමේ භූමිකාවට සහාය වීම; ආරවුල් විසඳීම සඳහා මූලික මෙවලම් ලෙස සංවාදය සහ උපදේශනය අවධාරණය කිරීම; සහ කොන්දේසි විරහිත මානුෂීය ආධාර ලබා දීම චීනයේ මැදිහත් වීම තුළ දක්නට ලැබෙන බව ජාත්‍යන්තර විශ්ලේශකයෝ පවසති. චීන ආධාර සැපයුම්වල පළමු කණ්ඩායම දැනටමත් කාම්බෝජයේ නොම් පෙන් නුවර වෙත ළඟා වී ඇත.

ජාතීන් දෙක අතර සටන් විරාමය තහවුරු කිරීමට, දේශපාලන විශ්වාසය නැවත ගොඩනඟා ගැනීමට සහ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතාවල මූලික හැරීමක් අත්කර ගැනීමට උපකාර කිරීමේදී “ඵලදායී කාර්යභාරයක්” ඉටු කිරීම ඔවුන්ගේ ඉලක්කය බව චීන නිලධාරීන් පැවසීය. මෙය තාවකාලික සටන් විරාමයකින් ඔබ්බට ගොස් ගැටළුව විසඳීමට තිබෙන අභිලාෂයක්ද යෝජනා කරයි. ගැටුමේ මූලයේ ඇති ඓතිහාසික දේශසීමා ආරවුල් විසඳීම සඳහා කල් පවතින සංවාද යාන්ත්‍රණයක් පෝෂණය කිරීම අරමුණු කරයි.

කාම්බෝජය සහ තායිලන්තය අතර ඵලදායි පහසුකම් සැපයීම, ගෝලීය ගැටුම් නිරාකරණය සඳහා චීනයේ මෑත කාලීන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අත්දැකීම් සහ පෞරෂය මත, විශේෂයෙන් සෞදි අරාබිය සහ ඉරානය අතර සංහිඳියාව ඇති කිරීම සඳහා එහි භූමිකාව මත ගොඩනගා ඇත. මෙම පරිණාමය වන රටාව ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීමේ සුවිශේෂී ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරන බව විද්වතුන්ගේ මතයයි. එය බීජිනය "මනුෂ්‍ය වර්ගයා සඳහා බෙදාගත් අනාගතයක් සහිත ප්‍රජාවක්" යන සංකල්පය තුළ මුල් බැස ගනී.

චීනය ඉදිරිපත් කරන ආකෘතිය දැනුවත්ව පටු අභිලාශයන් වලින් ඈත්ව තිබේ. දේශපාලන කොන්දේසි ඇටුලත් කිරීමෙන් හෝ භූ දේශපාලනික වාසි මත අවධානය යොමු කිරීමෙන් වැළකී සිටින අතර, ස්වෛරීභාවය සහ සම්බන්ධ පාර්ශවයන්ගේ නියෝජිතායතන කෙරෙහි ප්‍රමුඛත්වය ලබා දෙයි. සටන් විරාමයෙන් පසු චීනයේ සාකච්ඡා පැවැත්වීමට කාම්බෝජය සහ තායිලන්තය වහාම දක්වන කැමැත්ත බීජිනයේ අපක්ෂපාතීත්වය සහ හොඳ හිත කෙරෙහි දෙපාර්ශවයේම චීනය කෙරෙහි ඇති විශ්වාසයට සාක්ෂියක් බවද විදෙස් විත්ති විචාරකයෝ පවසති.

චීනය මැද පෙරදිග සිට අග්නිදිග ආසියාව දක්වා ගෝලීය වශයෙන් ගැටුම්කාරී ස්ථානවල ඵලදායී ලෙස සම්බන්ධ වෙමින් සිටියි.චීනයේ මැදිහත් වීම සංවාදය, ඇතුළත් කිරීම සහ තිරසාර සාමය මත කේන්ද්‍ර කරගත් ආරක්ෂක දර්ශනයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටී. කාම්බෝජ-තායිලන්ත ගැටුමේ මැදිහත්වීම මෙම දර්ශනය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික භාවිතයට පරිවර්තනය කිරීමේ සංයුක්ත උදාහරණයක් ලෙස පවතින අතර, චීන විචාරකයින් විස්තර කරන පරිදි "අවිනිශ්චිතතාවයන්ගෙන් පිරුණු ලෝකයකට නිශ්චිතභාවය සහ ධනාත්මක ශක්තිය" ලබා දෙයි.