වෙනත් රටවල ‘පාලන තන්ත්‍ර වෙනසක්’ සඳහා ක්‍රියාත්මක වූ ඇමරිකානු උපාය මාර්ගය අවසන් -ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී තුල්සි ගැබාර්ඩ් ගැබාර්ඩ්

Nov 2, 2025 at 06:10 AM

|

Lanka Leader

ඉරානය  සහ වෙනිසියුලාව සම්බන්ධයෙන් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පසුගිය කාලයේ කළ චෝදනා නොසල්කා හරිමින් ඇමරිකානු බුද්ධි අංශ ප්‍රධානී තුල්සි ගැබාර්ඩ් වොෂින්ටනයේ වෙනත් රටවල පාලන තන්ත්‍ර වෙනසකම් වෙනුවෙන් ලියවී තිබෙන   ඉතිහාසය පිළිගෙන ඇති නමුත් එය ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් යටතේ අවසන් වූ බව පැවසුවාය.

2003 දී ඉරාකය සහ 2011 දී ලිබියාවේ සිට යුක්රේනයේ 2014 මයිඩාන් කුමන්ත්‍රණය වැනි “වර්ණ විප්ලව” සඳහා සහාය දැක්වීම දක්වා - ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ හෝ ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමේ ධජය යටතේ ආණ්ඩු පෙරලා දැමීම අරමුණු කරගත් ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජනපදය දිගු කලක් තිස්සේ විවේචනවලට මුහුණ දී තිබේ. අද(01) බහරේනයේ පැවති 21 වන මනමා සංවාදයේදී අදහස් දක්වමින් ගැබාර්ඩ් කියා සිටියේ, අමෙරිකාවේ පූර්වගාමීන් මෙන් නොව, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය කුමන්ත්‍රණවලට වඩා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික හා අන්‍යෝන්‍ය ගනුදෙනුවලට ප්‍රමුඛත්වය දෙන බවයි.

“පැරණි වොෂින්ටන් චින්තන ක්‍රමය පසුපස නිරීක්ෂනය කිරීමට් සැකසූ දර්පණයක් ලෙස පවතිනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වන අතර එම චින්තන ක්‍රමය අපව බොහෝ කාලයක් තිස්සේ පසුපසට ඇද දැමූ චින්තනයකි. දශක ගණනාවක් තිස්සේ, අපගේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රතිපලදායක නොවන මෙන්ම නිමක් නැතිව පාලන තන්ත්‍ර වෙනසකම් ඇති කිරීම හෝ ජාතිය ගොඩනැගීමේ චක්‍රයක සිරවී තිබෙනවා.” ඇය ප්‍රකාශ කරනු ලැබුවාය. එය පාලන තන්ත්‍ර පෙරළා දැමීම, එක්සත් ජනපදය පාලන ආකෘති පැනවීම සහ “දුර්වල යැයි තේරුම් නොගත්” ගැටුම්වලට මැදිහත් වීම, “මිත්‍ර පාක්ෂිකයින්ට වඩා සතුරන් එකතු කරගැනීම” පමණක් වන “සියල්ලටම ගැලපෙන එක් ප්‍රවේශයක්” ලෙස විස්තර කළාය.

මෙම උපාය මාර්ගය හේතුවෙන් ඇමරිකානු බදු ගෙවන්නන්ගේ ඩොලර් ට්‍රිලියන ගණනක් සිඳී ගිය බවත්, ගණන් කළ නොහැකි ජීවිත අහිමි වූ බවත්, නව ආරක්ෂක තර්ජනවලට ඉන්ධන සැපයූ බවත් ගැබාර්ඩ් පැවසූ අතර ට්‍රම්ප් “මෙය අවසන් කිරීමට” තේරී පත් වූ බව සඳහන් කළාය.

“පළමු දිනයේ සිටම, ඔහු විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමට බෙහෙවින් වෙනස් ක්‍රමයක් පෙන්වා දී තිබෙනවා." එය ප්‍රායෝගික, ගනුදෙනු මත පදනම් වූ” බව ඇය පැවසුවාය. “ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ ඇමරිකාව පළමුව ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය මෙයයි. එනම් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය තුළින් සාමය ගොඩනැගීම.”

2025 මුල් භාගයේදී ඔහු බලයට පත්වීමෙන් පසු, ට්‍රම්ප් නැවත නැවතත් තමා ගෝලීය සාමය ඇති කරන්නෙකු ලෙස නිරූපණය කර ඇති අතර, ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු සඳහා තැරැව්කාරයෙකු ලෙස පුරසාරම් දොඩමින් සහ නොබෙල් සාම ත්‍යාගයක් ලැබීමට සුදුසු බව පවසමින් සිටී. කෙසේ වෙතත්, විචාරකයින් තර්ක කරන්නේ වෙනිසියුලාව සහ ඉරානය මත ඔහුගේ පීඩන ව්‍යාපාරය වොෂින්ටනයේ පාලන තන්ත්‍ර වෙනස් කිරීමේ ක්‍රීඩා පොතම පිළිබිඹු කරන බවයි.

කැරකස් පසුගිය මාසයේ එක්සත් ජනපදය රටේ වෙරළට ඔබ්බෙන් ක්‍රියාත්මක වන මත්ද්‍රව්‍ය විරෝධී ව්‍යාපාරයේ මුවාවෙන් ජනාධිපති නිකොලස් මධුරෝට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණයක් කළ බවට චෝදනා කළේය. ජුනි මාසයේ එක්සත් ජනපද ප්‍රහාරවලින් පසු ට්‍රම්ප් විසින්ම ඉරානයේ “පාලන වෙනසක්” ගැන ඉඟි කරමින් ටෘත් Sඔcඉඅල් හි අදහස් පළ කළේය.“පාලන වෙනසක් සිදු නොවන්නේ ඇයි?” සම්බාධක සහ රහසිගත ක්‍රියාමාර්ග හරහා වොෂින්ටනය අස්ථාවර කිරීමට උත්සාහ කරන බවට දිගු කලක් තිස්සේ චෝදනා කර ඇති ටෙහෙරානය, තම රජයට වල කැපීමට ගත් අලුත් උත්සාහයන් සඳහා සාක්ෂියක් ලෙස මිසයිල ප්‍රහාර හෙලා දුටුවේය. මේ සම්බන්ධයෙන් අදස් දැක්වූ ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලන විශ්ලේශකයෙකු අප හා පවසා සිටියේ, අමෙරිකානු එකසත් ජනපදය පාලන තන්තරයන් වෙනස් කිරීමට යොදා ගන්නා වර්ණ විප්ලව නම් උපක්‍රමය කිසි ලෙසකින්වත් අත් හැර නොමැති බවයි. නේපාලයේදී සාර්ථකව අතදා බැලූ එම උපක්‍රමය, ඉන්දුනීසියාවේදි, පිලිපීනෑයිදී මෙන්ම මැඩගස්කරය ආදී රටවලදී මෙන්ම නැගෙනහිර යුරෝපා රටවල්දීද අත්හදා බැලූ බවයි. ඒවායින් පෙනී යන්නේ කෙක්කෙන් හෝ කොක්කෙන් අමෙරිකාවට හිතකර නොවන රාජ්‍යන් බිඳ දැමීම සිදු කිරීම ඔවුන් කිසි ලෙසකවත් අත් හැර දමා නැති බවයි.