නේපාලය බිමටම සමතලා කළ Gen Z ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියාවලින් පසුව රැප් ගායකයෙකු වූ බාලෙන්ද්‍ර ෂා මීළඟ නායකයා යැයි අන්තර්ජාලය අනාවැකි පවසයි

Sep 10, 2025 at 06:33 AM

|

Lanka Leader

මේ වන විට නේපාලයේ  Gen-Z නම් සංවිධානය මගින් රටේ පාලනය අත්පත් කරගෙන ඇතැයි එරටින් ලැබෙන මාධ්‍ය වාර්තා පවසයි. නේපාලය පුරාම පැතිර යන දැඩි ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා හේතුවෙන් හිටපු අගමැති ජලානාත් ඛානල්ගේ බිරිඳ වන රබි ලක්ෂ්මි චිත්‍රකාර් මහත්මිය බරපතල පිළිස්සුම් තුවාල ලබා මියගොස් ඇති බව වාර්තා වේ. ඩල්ලු හි පිහිටි ඔවුන්ගේ නිවසට විරෝධතාකරුවන් ගිනි තැබීමෙන් හේතුවෙන් ඇයගේ මරණය සිදුව තිබේ.

නේපාල රජය විසින් සමාජ මාධ්‍ය නියාමනය කිරීමට ගෙන ආ පනතකට අනුව සියලුම සමාජ මාධ්‍ය පවත්වාගෙන ආයතන නේපාල රජයේ ලියාපදිංචි විය යුතුය. එලෙසම එම පනතට අනුව සියළුම සමාජ මාධ්‍ය දේශීය සම්බන්ධීකාරකයෙකු නම් කළ යුතු විය. මෙලෙස සමාජ මාධ්‍ය නියාමනය කිරීම නේපාලයට අසල්වැසි ඉන්දියාවේද කරනු  ලබන්නකි. ඉන්දියාව 2021 හඳුන්වා දුන් සමාජ මාධ්‍ය නියාමනය කරන පනතකට අවනත වෙමින් මෙටා, ගූගල් සහ X යන සමාජ මාධ්‍ය ආයතන ඉන්දියාවේ ලියාපදිංචි වී තිබේ. ඒ අනුව එම සමාජ මාධ්‍ය පවත්වාගෙන යන ආයතන වල දේශීය නියෝජිතයෙකු ඉන්දියාව තුළ ස්ථානගතව සිටී. කෙසේ වුවද නේපාලය ගෙන ආ නව පනතට අනුව නේපාලයේ ක්‍රියාත්මක සමාජ මාධ්‍ය ජාලා 26ක් පමණ නේපාල රජයේ ලියාපදිංචි වීම ඇතුළු නේපාල නීතියට අවනත වීම ප්‍රත්ක්ෂේප කරනු ලැබීය. මේවායින් 17ක්ම අමෙරිකානු දැවන්ත තාක්ෂණික සමාගම් වලට අයත් සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවන් වේ. ෆේස් බුක්, මැසෙන්ජර්,ඉන්ස්ට්‍රග්‍රැම්, වට්ස් ඇප්, මෙටා, යූ ටියුබ්, X,ලින්ක්ඩින්, ස්නැප්චැට් ආදී සමාජ මාධ්‍ය ජාලා අයත් වේ. නේපාලයෙන් ලැබෙන වාර්තා වලට අනුව එම ආයතන සියල්ලම එකම හඬින් නේපාල රජයේ ලියාපදිංචිය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. ඒ අනුව නේපාල රජයේ නීතිය සහ අමෙරිකානු සමාජ මාධ්‍ය අතර ගැටුමක් බවට පරිවර්තනය විය. ඒ අනුව Gen Z නම් වයස අවුරුදු 19ත් 25ත් අතර වයස් කාණ්ඩයේ සිටින තරුණ තරුණියන්ගෙන් හෙබි සංවිධානය නේපාල නීතියට අවනත වීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අමෙරිකානු සමාගම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් ප්‍රචන්ඩත්වය තම ආයුධය බවට පත් කර ගත්හ. මෙම සියළු සමාගම් අමෙරිකානු නීතියට අවනතව අමේකාවේ ලියාපදිංචි වූ සමාගම් වන්නාහ. නේපාල රජය එරට නීතියට අනුව ලියාපදිංචිය ප්‍රතික්ෂේප කළ සමාජ මාධ්‍ය ජාලා තහනම් කරනු ලැබීය. ඒ අනුව Gen Z මුදා හැරි ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා මාධ්‍යයේ රජය තම තීරණය ආපසු හරවනු ලැබීය.

රජය විසින් සමාජ මාධ්‍ය තහනම ඉවත් කර ඇතැයි ප්‍රකාශ කළද, විරෝධතාකරුවන් අගමැති ඔලී (Oli) මහතා ධූරයෙන් පහ කරන ලෙසත්, රජය විසුරුවා හරින ලෙසත් ඉල්ලමින් ප්‍රචන්ඩත්වය තීව්‍ර කිරීමට පියවර ගත්හ.

පසුගිය 8 වනදා ඇරැඹි විරෝධතාවල දෙවන දිනයේදී තවත් පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු මිය යාමත් සමඟ, සමස්ත මරණ සංඛ්‍යාව 22 දක්වා ඉහළ ගිය අතර, 300 කට අධික පිරිසක් තුවාල ලැබීය.

ඒ අනුව නේපාලය පුරා ප්‍රධාන රජයේ හා දේශපාලන ස්ථානවලටද ප්‍රහාර එල්ල කළ විරෝධතාකරුවෝ කත්මණ්දු හි මධ්‍යම පරිපාලන සංකීර්ණය වන සිංහ දුර්බාර් සහ ජනාධිපති නිල නිවස වන ශීතල් නිවාස් ද වන් විසින් ගිනි තබනු ලැබීය.

ජනාධිපති රාම් චන්ද්‍ර පෝඩෙල් , අගමැති කේ.පී. ෂර්මා ඔලී සහ හිටපු අගමැතිවරුන් වන පුෂ්ප කමල් දහාල් හෙවත් ප්‍රචණ්ඩා සහ ෂේර් බහදූර් දියුබා  යන අයගේ නිල නිවාසවලටද ගිනි තබනු ලැබිය.දියුබා මහතාගේ නිල නිවසට එල්ල වූ ප්‍රහාරයේදී ඔහුට සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන විදේශ අමාත්‍ය අර්සු රානා දියුබා මහත්මියට පහර දී ඇති බවද වාර්තා විය. එතැනින් නොනැවතුනු  Gen Z වටාරොක්වූ පිරිස් දේශපාලන පක්ෂවල කාර්යාල ද ඉලක්ක කරමින් පහර දී ඇත.

රජයේ සමාජ මාධ්‍ය තහනමට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩ විරෝධතා උත්සන්න වීමත් සමඟ, නේපාල අගමැති කේ.පී. ෂර්මා ඔලී මහතා සිය ධූරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. ඔලී සිය ඉල්ලා අස්වීමේ ලිපිය ඉදිරිපත් කරමින් “ගැටලුවට විසඳුමක් සෙවීම පහසු කිරීම සඳහාත් ගැටලුව   දේශපාලනිකව විසඳීමට උපකාර කිරීම සඳහාත්” තමා ධූරයෙන් ඉවත් වන බව  පැවසුවේය.

කෙසේ වුවද ඔලී ඉල්ලා අස්වීමට පෙර නේපාල හමුදා ප්‍රධානී ජෙනරල් අශෝක් රාජ් සිග්දෙල් සමඟ සාකච්ඡා කර, තත්ත්වය පාලනය කිරීමට සහ අගමැති නිල නිවාසයෙන් ආරක්ෂිතව පිටවීමට හමුදා ආධාර ඉල්ලා ඇතැයි පැවසේ.

කෙසේ වුවද නේපාල හමුදා ප්‍රධානී ජෙනරල් අශෝක් රාජ් සිග්දෙල් ඔහුට ධූරයෙන් ඉවත් වන ලෙස උපදෙස් දී ඇති අතර, ඔහු බලය අත්හැරියහොත් පමණක් හමුදාවට තත්වය ස්ථාවර කළ හැකි බව පවසා ඇත. ඒ අනුව අගමැති ඔලී හමුදා හෙලිකොප්ටරයකින් පලා ගොස් ඇතැයි පැවසේ.

නේපාල අගමැති ඔලී ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වීමත් සමඟ, කත්මණ්ඩු නගරයේ නගරාධිපතිවරයා වන බැලේන්ද්‍ර ෂා නේපාලයේ මීළඟ නායකයා බවට පලකෙරෙන අනාවැකි අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ප්‍රචාරය වෙමින් තිබේ.“බාලෙන්” නමින් ජනප්‍රිය වු 35 හැවිරිදි බාලෙන්ද්‍ර ෂා, රැප් ගායකයෙකු ලෙස කටයුතු කරමින් දේශපාලඥයාගේ භූමිකාව රඟ දැක්වීමට පැමිණි අයෙකි.

ඔහු කත්මණ්දු නගර සභාවේ 15 වැනි නගරාධිපතිවරයා ලෙස 2022 මැයි මාසයේ සිට කටයුතු කරනු ලබයි. බාලෙන්ද්‍ර ෂා කිසිදු පක්ෂයක සහාය නොමැතිව එම තනතුර දැරූ පළමු ස්වාධීන අපේක්ෂකයා ද වන්නේය.

නගරාධිපතිවරයා ලෙස, ෂා ගේ දේශපාලන ක්‍රියාමාර්ග අතර දූෂණ විරෝධී, අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණය, මාර්ග රථවාහන පාලනය සහ කත්මණ්දු ආශ්‍රිත බෞද්ධ සංචාරක ස්ථාන ප්‍රවර්ධනය කිරීම ඇතුළත් විය. වාමාංශික දෘෂ්ටිවාදියෙකු ලෙස පෙනී සිටින ෂා ඉන්දියාව දැඩි ලෙස විවේචනය කර ඇති අතර නේපාලයට අයත් භූමිය පිළිබඳව සාකච්ඡා වන මහා නේපාල ප්‍රකාශයන්ට සහාය දැක්වීය. 2023 දී, ඔහු තම පෞද්ගලික කාර්යාලයේ මහා නේපාලයේ සිතියමක් තැබූ අතර එය ඉන්දියාවේ සැලකිය යුතු කනස්සල්ලක් ඇති කළ ක්‍රියාවකි.කෙසේ වුවද ඔහු ඉන්දියාවේ කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ විශ්වේශ්වරය තාක්ෂණික විශ්ව විද්‍යාලයෙන්  ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක්ද හිමි කරගත් අයෙකි.

අගමැති ඔලී සහ අනෙකුත් අමාත්‍යවරුන් ඉල්ලා අස්වීමට Gen Z කරනු ලබන ඉල්ලීම දැනටමත් ඉටු වී ඇති බව සඳහන් කරමින්, විරෝධතාකරුවන්ගෙන් සංයමයෙන් කටයුතු කරන ලෙස ෂා ඊයේ(09) ෆේස්බුක් සටහනකින් ඉල්ලා සිටියේය.

බාලෙන්ද්‍ර ෂා මහජන හා පෞද්ගලික දේපළවලට තවදුරටත් හානි කිරීමෙන් වළකින ලෙසට අනතුරු අඟවමින්, “රටේ ධනය අහිමි වීම, යථාර්ථයේ දී අපගේම දේපළ අහිමි වීමකි. දැන් අප සියලු දෙනා සංයමයෙන් කටයුතු කිරීම අත්‍යවශ්‍යයි” යනුවෙන් පැවසීය.

දේශපාලන විචාරකයන්ට අනුව නේපාලයේ නීත්‍යානුකූල රජය පලවා හැරීම ශ්‍රී ලංකාවේ "අරගලය", බංගලාදේශයේ ප්‍රචන්ඩත්වය යුක්‍රේනයේ සෙලෙන්ස්කි බලයට පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය වැනි ක්‍රියාවන්ගේ සංකලනයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය. චීන විරෝධයේදී ඉන්දු අමෙරිකානු ඒකාබද්ධ ප්‍රයත්නයක සේයාවක් නේපාල ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා අතර දක්නට ලැබෙන බවද ඔවුහු පවසති.