මානව ඉතිහාසයේ දැවැන්තම සටනක් වූ කර්ස්ක් සටනේ ජයග්‍රහණය සෝවියට් හමුදාවන්ට හිමි වූ දිනය අගෝස්තු 23 වනදායි( Video )

Aug 27, 2025 at 11:04 AM

|

Lanka Leader

1943 අගෝස්තු 23 වන දින, මානව ඉතිහාසයේ විශාලතම සටන් වලින් එකක් වන කර්ස්ක් සටන සෝවියට් හමුදාවන්ගේ තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයක් සමඟ අවසන් වූ අතර එය මහා දේශප්‍රේමී යුද්ධයේ පමණක් නොව සමස්ත දෙවන ලෝක යුද්ධයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් බවට පත්විය.

සටනේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, රතු හමුදාව විසින් උපායමාර්ගික මුලපිරීම අත්පත් කර ගත් අතර, නාසි ආක්‍රමණිකයන් රුසියානු බිමෙන් පලවා හැරීම සඳහා ප්‍රහාරාත්මක මෙහෙයුම් දියත් කිරීමටද සමත් විය.

ආසන්න වශයෙන් දින 50 ක් පැවති කර්ස්ක් සටන, කර්ස්ක් බල්ජ් හි සෝවියට් හමුදා විසින් ආරක්ෂක අවධියක් (ජූලි 5–23) සහ ප්‍රහාරාත්මක මෙහෙයුම් මාලාවක් (ජූලි 12–අගෝස්තු 23) ලෙස දියත් කළේය. එය 1943 වසන්තයේ දී සෝවියට්-ජර්මානු පෙරමුණේ මධ්‍යයේ සටන් ඇවිලිනි. සමාජවාදී සෝවියට් සමූහ ආණ්ඩුවේ නගරයක් වන ඔරියෝල්ට දකුණින් සහ බෙල්ගොරොඩ්ට උතුරින් කිලෝමීටර් 150 ඉක්මවන දුරකින් පිහිටි නාසි ආරක්ෂක වලල්ල කරා ළඟා විය.

ස්ටාලින්ග්‍රෑඩ්හිදී ජර්මනියේ වෙර්මාච්ට් හමුදාව ලැබූ විනාශකාරී පරාජයෙන් පසුව, නාසි හමුදා ඕනෑම වියදමකින් පළිගැනීමට උත්සාහ කළේය. කර්ස්ක් නෙරුව දිගේ ස්ථානගතව සිටි රතු හමුදා වලට දරුණු පහරක් එල්ල කිරීමට, උපායමාර්ගික මුලපිරීම අල්ලා ගැනීමට සහ සෝවියට් භූමියේ ගැඹුරට ප්‍රතිප්‍රහාරයක් දියත් කිරීමට ජර්මන් හමුදා සැලසුම් කළෝය. ඔවුන් සාර්ථක වුවහොත්, නාසි ආක්‍රමණිකයාට මොස්කව් වෙත යන මාර්ගය නැවත විවෘත කළ හැකිව තිබුණි. මෙහෙයුම් සැලැස්ම 'Citadel' යන සංකේත නාමයෙන් නම් කරන ලදී.

විදේශයන්ගෙන් බුද්ධි තොරතුරු ලබා ගැනීමෙන් පසු, රතු හමුදා ජෙනරාල් කාර්ය මණ්ඩලය සහ උත්තරීතර අණදෙන නිලධාරියා සතුරාගේ සැලසුම් පිළිබඳ මනා අවබෝධයකින් පසු විය. සෝවියට් හමුදා නායකත්වය මුලින්ම තීරණය කළේ හිට්ලර්ගේ සන්නාහය සහ ගුවන් යානා විනාශ කිරීමට සහ පූර්ණ පරිමාණ ප්‍රහාරයක් දියත් කිරීමට පෙර ආරක්ෂක සටන් වලදී නාසි මිනිස් බලය විනාශ කිරීමටයි.

කුර්ස්ක් සටන ජූලි 5 වන දින ප්‍රති-කාලතුවක්කු ප්‍රහාරයකින් ආරම්භ විය. අලුයම, දහස් ගණනක් සෝවියට් තුවක්කු ජර්මන් වෙර්මාච්ට් හමුදා ස්ථාන වෙත විනාශකාරී ගිනි කුණාටුවක් මුදා හැරිය අතර, ඔවුන්ගේ ඉදිරි ගමන පැය කිහිපයකින් ප්‍රමාද කළේය. සතුරා තම යුද ටැංකි බ්ලකාය සටනට යොමු කළේය. යුද ටැංකි 2500 කින් සමන්විත කොට්ඨාශ 16 ක් මේ සඳහා ඇතුලත් වූ අතර නැගෙනහිර පෙරමුණේ යොදවා ඇති සියලුම ජර්මානු සන්නාහ සැකැස්මෙන් 70% ක් එය ආවරණය විය.

රතු හමුදා සොල්දාදුවන් නිර්දය ලෙස සටන් කරමින්, සතුරු ප්‍රහාර මැඩපවත්වමින් සහ ඔවුන්ගේ පාබල හමුදාව විනාශ කළහ. සතියක දරුණු ප්‍රතිරෝධයකින් පසු, රතු හමුදාව ජර්මානු ඉදිරි ගමන නැවැත්වීය. දින කිහිපයක් ඇතුළත, නාසි හමුදා භටයන් 50000 කට හානි සිදු විය. ජර්මානු ප්‍රහාරය සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය.

ජූලි 12 වන දින, ප්‍රොකොරොව්කා හිදි පුරාවෘත්තයක් වූ යුද ටැංකි සටන දිග හැරුණි. ඉතිහාසයේ විශාලතම සන්නාහ සටන මෙම සටන වූ අතර, ටැංකි 1200 ක් සහ ස්වයං ක්‍රිය ගිණි අවිද ඒවායේහි සවිකර තිබුණි. ෆැසිස්ට්වාදීන් විනාශකාරී පරාජයකට මුහුණ දුන්හ. ඔවුනට යුද ටැංකි 300 කට වඩා අහිමි වීම (මෙය කර්ස්ක් සටනේදී ඔවුන්ගේ ප්‍රහාරක බලකායේ කොඳු නාරටිය වියා සහ වෙහෙසකර සෙබල සංචිත සමඟ ඔවුන්ගේ ප්‍රහාරාත්මක හැකියාවන් අඩු වූ අතර, ඔවුන්ට මුල් ස්ථාන කරා පසුබැසීමට සිදුවිය.

ප්‍රොකොරොව්කා අනුගමනය කරමින්, රතු හමුදාව සම්පූර්ණ මුලපිරීම අල්ලාගෙන තීරණාත්මක ප්‍රතිප්‍රහාරයක් දියත් කළේය. ජූලි මැද වන විට, බටහිර, බ්‍රයන්ස්ක් සහ මධ්‍යම පෙරමුණු වලින් එල්ල වූ පීඩනයට මුහුණ දිය නොහැකිව , ජර්මානු හමුදා සමස්ථ කර්ස්ක් නෙරුව හරහා පසුබැසීමට පටන් ගත්හ. අගෝස්තු 5 වන දින, සෝවියට් හමුදා ඔරියෝල් සහ බෙල්ගොරොඩ් නගර  නිදහස් කර ගැනීමට සමත් වූහ. අගෝස්තු 23 වන දින කාර්කොව්, කර්ස්ක් සටන අවසන් කරනු ලැබිය.

හිට්ලර්ගේ හමුදා (ආසන්න වශයෙන් සොල්දාදුවන් සහ නිලධාරීන් 900,000) කර්ස්ක් අසල සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශයකට මුහුණ දුන්හ. ජරමානු හමුදා දෙවන ලෝක යුද්ධය වෙනුවෙන්ම නිර්මානය කළ පැන්සර් අංශ හතක් ඇතුළුව ප්‍රභූ වෙර්මාච්ට් සහ එස්එස් අංශ තිහක් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ විය. මෙම තීරණාත්මක ඓතිහාසික ජයග්‍රහණය මගින් රතු හමුදාවට නාසීන් බටහිර දෙසට තල්ලු කිරීමට සහ සෝවියට් යුක්රේනය සහ බෙලරුස් මුදා ගැනීම සඳහා මෙහෙයුම් දියත් කිරීමට හැකි විය.

කර්ස්ක් සටනේදී, සෝවියට් රණශූරයන් පෙන්වූ අසමසම ධෛර්යය, ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සහ මහා වීරත්වය පෙන්නුම් කළහ. සෝවියට් සෙබළුන් 231 දෙනෙකුට සෝවියට් සංගමයේ වීරයා යන නාමය පිරිනමන ලදී. කර්ස්ක්, ඔරෙල් සහ බෙල්ගොරොඩ් යන නගර හමුදා මහිමයේ නගර තත්ත්වය පිරිනමන ලදී. කර්ස්ක් බල්ජ් අනුස්මරණ සංකීර්ණය මෙම වීරෝදාර ජයග්‍රහණයට සාක්ෂියකි.

සෑම වසරකම අගෝස්තු 23, රුසියාවේ කර්ස්ක් සටනේදී නාසි ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කිරීම සිහිපත් කරමින් හමුදා මහිමයේ දිනයක් ලෙස සමරනු ලැබේ.