මැදපෙරදිග යුද යන්ත්‍රයට ඉන්ධන සැපයීම එක්සත් ජනපදය වහාම නතර කළ යුතුය: ග්ලෝබල් ටයිම්ස් කතුවැකිය

Jun 21, 2025 at 08:54 AM

|

Lanka Leader

ඊශ්‍රායලය ඉරානයට සෘජු පහර දීම ආරම්භ කිරීමෙන් පසුව ඇතිවූ ඊශ්‍රායල ඉරාන යුද්ධය නතර කිරීමට සිදු කළ යුතු ප්‍රායෝගික කාරණා සම්බන්ධයෙන් ග්ලෝබල ටෛම්ස් වෙබ් අඩවිය වැදගත් කතු වැකියක් ලියා තිබේ. එය ලංකා ලීඩර් පාඨකයාගේ පරිශීලනය සඳහා මෙසේ පල කරමු. පරිවර්තනය ජීවන්ත ජයතිස්ස 

පසුගිය සඳුදා(16) වන විට ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය අතර ගැටුම එහි සිව්වන දිනට පිවිසි අතර, දෙපාර්ශ්වයම එකිනෙකාට පහර දීමේ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ චක්‍රයක් තුළ ඔවුන්ගේ ගැටුමේ තීව්‍රතාවය උත්සන්න කරනු ලැබ ටිබේ. අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රහාර හේතුවෙන් ජීවිත හානි සහ යටිතල පහසුකම් වලට හානි සිදු වූවා පමණක් නොව, න්‍යෂ්ටික හා බලශක්ති පහසුකම් ඉලක්ක කර ගනිමින් භයානක පූර්වාදර්ශයක් ද සපයා ඇතිවාක් මෙන්ම තත්වය පාලනයෙන් මිදීමේ විභවය පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව තුළ ගැඹුරු කනස්සල්ලක්ද ඇති කර තිබේ.

ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය මැදපෙරදිග කලාපයේ වැදගත් රටවල් දෙකකි. ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය අතර සම්බන්ධතාවය මැදපෙරදිග කලාපයේ යුද්ධයේ සහ සාමයේ සමස්ත තත්වයට බලපායි. හදිසි කාර්යය වන්නේ ගැටුම උත්සන්න වීම වළක්වා ගැනීමට, කලාපය විශාල කැලඹීමකට පත්වීම වැළැක්වීමට සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රම මගින් ගැටළු විසඳීමේ මාවතට නැවත පැමිණීම සඳහා වහාම පියවර ගැනීමයි. චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ මධ්‍යම කාරක සභාවේ දේශපාලන කාර්යාංශයේ සාමාජික සහ විදේශ අමාත්‍ය වැන්ග් යී ඉරාන සහ ඊශ්‍රායල විදේශ අමාත්‍යවරුන් සමඟ වෙනම දුරකථන ඇමතුම් පැවැත්වූ අතර, දෙපාර්ශ්වයෙන්ම සංවාදයෙන් වෙනස්කම් විසඳා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ගැටුම උත්සන්න වීම වැළැක්වීමට සහ පවතින තත්වයේ උනුසුම අඩු කිරීමට අදාළ පාර්ශවයන් වහාම පියවර ගත යුතුය. රුසියාව, ජර්මනිය, ප්‍රංශය සහ එක්සත් රාජධානිය ද තත්වය පාලනය කිරීම වෙනුවෙන් මැදිහත් වීමට මේවන විටත් කැමැත්ත ප්‍රකාශ කර තිබේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් සිය සමාජ මාධ්‍ය ගුණුමෙහි මෙසේ ලියා තිබේ: "ඉරාන න්‍යෂ්ටික මස්ථානවලට ඊශ්‍රායල බෝම්බ හෙලීම. ටෙල් අවිව්හි වෙත එල්ල කෙරෙන ඉරාන මිසයිල ප්‍රහාර වල ප්‍රමාණවත් උත්සන්න වීම නැවැත්වීමට කාලයයි. සාමය සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය පැවතිය යුතුය."

පොදු ආරක්ෂාව පිළිබඳ දැක්ම තහවුරු කිරීමෙන් පමණක් සියලු පාර්ශවයන්ගේ නීත්‍යානුකූල අපේක්ෂාවන් හොඳින් විසඳා ගත හැකි බව සම්පූර්ණයෙන්ම හඳුනා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. උපරිම පීඩනය සහ හානිකර හෝ අනවශ්‍ය සිදුවීමක් සිදුවීම වැළැක්වීම සඳහා ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග ශක්‍ය මාර්ග නොවන්නේ ඇයි? ඉරාන න්‍යෂ්ටික ගැටලුවේ දිගු හා කරදරකාරී ඉතිහාසයම මෙම කරුණ සනාථ කරයි. මතුපිටින්, ගැටුම "න්‍යෂ්ටික" ප්‍රශ්නය මගින් අවුලුවන බව පෙනේ, නමුත් එහි හරය තුළ, එය ගැඹුරින් මුල් බැසගත් ආරක්ෂක උභතෝකෝටිකයක තවත් ප්‍රකාශනයකි. ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික අවි සංවර්ධනය ඊශ්‍රායලයේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වන බවට බියෙන් ඊශ්‍රායලය "පූර්වගාමී" උපාය මාර්ගයක් අනුගමනය කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, ඉරානයේ ස්වෛරීභාවය, ආරක්ෂාව සහ භෞමික අඛණ්ඩතාව උල්ලංඝනය කරන ඊශ්‍රායලයේ ක්‍රියාමාර්ග, අනෙක් අතට, ඊශ්‍රායලයටම වැඩි අනාරක්ෂිතභාවයකට හේතු වී තිබේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, ඉරාන න්‍යෂ්ටික ගැටළුව විසඳුමකට ආසන්න වූ මොහොත "පූර්වගාමී" ප්‍රහාරයක් හරහා සාක්ෂාත් කර ගත්තේ නැත. ඒ වෙනුවට, එය වසර 13 ක "මැරතන්" පන්නයේ සාකච්ඡා සමූහයකින් සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාවගේ විශාලතම සාමූහික උත්සාහයන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් මගින් 2015 දී බැඳී ඇති පුළුල් ගිවිසුම සාක්ෂාත් කර ගැනීමට නොහැකිව අවසන් වීමට නියමිතව තිබේ. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ගිවිසුමෙන් ඉවත් නොවූයේනම් සහ ගිවිසුම අවංකව හා සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක කර තිබුනේ නම්, ඉරානය සහ ඊශ්‍රායලය යන දෙකම රාජ්‍යන් දෙකම අද බොහෝ දුරට ආරක්ෂිත රාජ්‍යන් වීමට ඉඩ තිබුණි.

පුරාණ රෝමයේ විසූ විද්වතෙකු වූ මාකස් ටුලියස් සිසෙරෝ වරක් පෙන්වා දුන්නේ: "බොහෝ අය සිතන්නේ යුද්ධයේ ජයග්‍රහණ සාමයේ ජයග්‍රහණවලට වඩා වැදගත් බවයි; නමුත් මෙම මතය නිවැරදි කළ යුතුය." ඊශ්‍රායලයේ අභාවප්‍රාප්ත හිටපු ජනාධිපති ෂිමොන් පෙරෙස් ද ඒ හා සමාන අදහසක් ප්‍රකාශ කළේය: "සැබෑ ජයග්‍රහණය සාමයේ අස්වැන්න නෙළීමට මිස තවත් යුද්ධයක බීජ සඳහා නොවේ." මැද පෙරදිග ඉතිහාසයේ බොහෝ මිලිටරි ගැටුම් ආරවුල් සමනය කර නැත; ඒ වෙනුවට, ඔවුන් අනාගත ගැටුම් සඳහා තව තවත් බීජ රෝපණය කර ඇත. ප්‍රචණ්ඩත්වයේ සහ ගැටුම්වල විෂම චක්‍රය කලාපයේ රටවල් අතර බෙදීම් ගැඹුරු කර ඇති අතර, ආරවුල් සාමකාමීව විසඳා ගැනීමේ මාවත වඩ වඩාත් දුෂ්කර කර දී තිබේ. ලේ වැගිරීම් සහ කැලඹීම් වලින් මිදීමට නම්, මැදපෙරදිග ජනයා මුලින්ම "ඔබේ අසල්වැසියා හිඟන්නෙකු විය යුතුය" යන පැරණි මානසිකත්වය අතහැර දමා පොදු, පුළුල්, සහයෝගී සහ තිරසාර නව ආරක්ෂක දැක්මක් වැළඳ ගත යුතුය.

ආරක්ෂක ගැටළු සම්බන්ධයෙන් කලාපීය රටවල් අතර විවිධ ස්ථාවරයන් සහ දර්ශන තිබියදීත්, තවමත් පොදු අවශ්‍යතා ඇති බව හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය. ගැටුමට වඩා සංවාදය හරහා පමණක් වෙනස්කම් සහ ප්‍රතිවිරෝධතා අවම කර සහයෝගීතාවය සඳහා පුළුල්ම පදනම සොයාගත හැකිය.

ඊශ්‍රායලය කෙරෙහි විශේෂ බලපෑමක් ඇති රටක් ලෙස, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විශේෂයෙන් වෛෂයික හා අපක්ෂපාතී ස්ථාවරයක් ගත යුතු අතර, තමන් වෙත පැවරී තිබෙන නිසි වගකීම භාර ගනිමින්, උත්සන්න වන ආතතීන් සමනය කිරීම සහ ගැටුම තවදුරටත් පුළුල් වීම වැළැක්වීම සඳහා ධනාත්මක හා නිර්මාණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළ යුතුය. ගාසා තීරයේ තවමත් ලේ ගලා යමින් පවතී, සිරියානු සරණාගතයින් ඉබාගාතේ යමින් සිටින අතර මැද පෙරදිගට තවත් "පැනවූ යුද්ධයකට" ඔරොත්තු දිය නොහැක. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සැබවින්ම "ගැටුම් සාමකාමීව විසඳීමට" උත්සාහ කරන්නේ නම්,ගැටළු තවදුරටත් සංකීර්ණ කිරීම හෝ ගැටලුවේ කොටසක් බවට පත්වීම වෙනුවට මැද පෙරදිග ගැටළු සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි සහ වඩාත් ක්‍රියාශීලී සංඥා නිකුත් කිරීම, යුද යන්ත්‍රයට ඉන්ධන සැපයීම නැවැත්වීම සහ සාමය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ සහ යුද්ධය නැවැත්වීමේ වගකීම භාර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

The US should immediately stop fueling the war machine in the Middle East: Global Times editorial